နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ သည်ဟိဂ်မြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က ချမှတ်ထားသည့် ကြားဖြတ်အစီအမံ (Provisional Measures) များကို မြန်မာစစ်ကော်မရှင်တပ်က လိုက်နာမှုမရှိဘဲ ဆက်လက်ချိုးဖောက်နေကြောင်း ဂမ်ဘီယာရှေ့နေများက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက် ကြားနာစစ်ဆေးမှုတွင် အထောက်အထားသစ်များဖြင့် လျှောက်လဲခဲ့ကြသည်။
ဂမ်ဘီယာရှေ့နေ အာစလန်ဆူလေမန်က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျန်ရှိနေသေးသော ရိုဟင်ဂျာ ၆၀၀,၀၀၀ သိန်းခန့်မှာ စစ်တပ်၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားအုပ်ချုပ်သောစနစ်အောက်တွင် ဒုက္ခခံစားနေရကြောင်း တရားရုံးသို့ တင်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် တင်းကျပ်သော ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများ၊ သွားလာခွင့်ကန့်သတ်ချက်များအပြင် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများပါ ပိတ်ဆို့ခံထားရသည်ဟု ဆိုသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ရိုဟင်ဂျာ ၅,၀၀၀ ကျော်ကို စစ်တပ်က အတင်းအဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းခဲ့ပြီး အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တိုက်ပွဲများတွင် “လူသားဒိုင်း” အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း၊ ယင်းကြောင့် ရိုဟင်ဂျာအများအပြား သေဆုံး၊ ပျောက် ဆုံးခဲ့ရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာများကို ကိုးကား၍ ရှေ့နေ အာစလန်က တင်ပြခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းက လူပေါင်း ၆၀,၀၀၀ ကျော်ကို တလစာ ကျွေးမွေးနိုင်သည့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) ၏ ရိက္ခာတန်ချိန် ၁,၁၇၅ ကျော်ရှိသော ဂိုဒေါင်ကို စစ်တပ်က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းသည် လူမျိုးတစုလုံး ပျက်စီးစေရန် တမင်ဖန်တီးသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်များကြောင့် အချို့သော IDP စခန်းများတွင် ငတ်မွတ်လွန်းသဖြင့် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေမှုများအထိ ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။
စစ်အုပ်စုသည် Facebook နှင့် Telegram ကဲ့သို့သော လူမှုကွန်ရက်များမှတဆင့် အမုန်းစကားများ ဆက်တိုက်ဖြန့်ဝေနေဆဲဖြစ်ကြောင်းနှင့် အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့် ဆက်စပ်ကာ အမုန်းတရားများ ပျံ့နှံ့အောင် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း အမေရိကန်ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (USIP) ၏ အစီရင်ခံစာကို ကိုးကား၍ ရှေ့နေ အာစလန်က တင်ပြခဲ့သည်။
အစ္စလာမ္မစ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (OIC) သည် အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုကို ဆန့်ကျင်နေသူများအား လက် နက်တပ်ဆင်ပေးနေသည်ဟု စစ်ကော်မရှင် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ကလည်း အခြေအမြစ်မရှိဘဲ စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်ဟု ရှေ့နေက လျှောက်လဲခဲ့သည်။
အလားတူ ရှေ့နေ ဂျက်စီကာဂျုံးကလည်း မြန်မာနိုင်ငံသည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့ရုံသာမက ကျူးလွန်သူများကို အရေးယူရန် ပျက်ကွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတကာ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ချိုးဖောက်နေကြောင်း လျှောက်လဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်းက စစ်တပ်မှ တာဝန်ရှိသူတဦးက “ရှိတဲ့လက်နက်ကိုင်ပြီး ဒီသတ္တဝါတွေကို ရင်ဆိုင်ကြ” ဟု ပြောဆိုခဲ့သော ဗီဒီယိုမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရန် တိုက်ရိုက်လှုံ့ဆော်မှုဖြစ်ကြောင်း သက်သေအဖြစ် တင်ပြခဲ့သည်။
စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် ICJ ၏ ကြားဖြတ်အစီအမံများကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်နေကြောင်း ဂမ်ဘီယာဘက်က အခိုင်အမာ လျှောက်လဲတင်ပြသွားခဲ့သည်။
