ရှီကျင့်ပင်သည် ဒေါ်နယ် ထရမ့်၏ စစ်သွေးကြွလာမှုများကို တွေ့မြင်နေရ၍ ၎င်း၏ တပ်များ လိုအပ်သည့် အတိုင်းအတာ အထိ ဖြစ်မလာသည်ကို အားမရ ဖြစ်လာ၍ လော မသိ။
၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် အီကောနော်မစ် မဂ္ဂဇင်း က What Xi Jinping’s purge of China’s most senior general reveals ဟူသော ခေါင်းစဉ် ဖြင့် ယခုလို ရေးသားလာခဲ့သည်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်အတွင်း တရုတ်စစ်ဘက်အဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်ပိုင်း အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အကြီးအကျယ် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းမှုတွေကြားထဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦး ကတော့ ကင်းလွတ်ခွင့်ရနေပုံ ရသည်ဟု အများက ထင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် တရုတ်စစ်တပ်၏ ဝါရင့်အရာရှိကြီး ကျန်းယို့ရှာ ပင် ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ရှီကျင့်ဖျင်၏ ရင်းနှီးသည့် မိတ်ဆွေတစ်ယောက် ဖြစ်နေယုံမျှ မက ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ အတွင်း ထူးထူးချွန်ချွန် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲ အတွေ့အကြုံရှိသည့် အနည်းငယ်မျှသာ ကျန်တော့သော စစ်ဗိုလ်ချုပ်များထဲတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် တရုတ်စစ်တပ်ကို ကွပ်ကဲ နေသည့် ရှီကျင့်ဖျင် ဦးဆောင် သော ဗဟိုစစ်ကော်မရှင် (CMC) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးထဲမှ စီနီယာဖြစ် နေခြင်းကြောင့်လည်း ၎င်း၏ အာဏာသည် ပိုမိုခိုင်မာ နေခဲ့သည်။ အချို့သော လေ့လာဆန်းစစ်သူများက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်းကို လတ်တလော ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြုတ်ထုတ်သတ်မှုများ၏ နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်နေသူ ဟူ၍ပင် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင်တော့ ၎င်းကိုယ်တိုင်ပါ အပြင်းထန်ဆုံး ထိုးနှက်ချက် များ နှင့် အတူ ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားခံလိုက်ရပြီ ဖြစ်သည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့ တွင် အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း နှင့် CMC အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လျိုကျိန်းလီ တို့ကို “စည်းကမ်းနှင့် ဥပဒေ ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်သည်ဟု သံသယရှိမှု” နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်လာခဲ့သည်။ အသေးစိတ် အချက်အလက် များကိုတော့ ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေး ပေ။
စစ်ဆင်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ပိုင်း ကို ကြီးကြပ်ရသည့် စစ်ဦးစီးဌာန အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလျို သည် လည်းဗီယက်နမ် နယ်စပ်စစ်ပွဲ တွင် ဝါရင့်စစ်သည်တစ်ဦးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်းနှင့် နီးကပ်စွာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပတ်သက်မှု ရှိသူဟုလည်း ယူဆကြသည်။
ယခု အခါ တွင် တော့ ရှီကျင့်ဖျင်သည် ၎င်း၏ စစ်ဖက် ခေါင်းဆောင်ပိုင်း တခုလုံး ဟာလာဟင်းလင်း ဖြစ်သွားအောင် အထိ ရှင်းထုတ်ပစ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုလုပ်ရပ်သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ် မော်စီတုန်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပိုင်း မကြုံစဖူး အောင် အကြီးမားဆုံး ဖြုတ်ထုတ်ပွဲကြီးပင် ဖြစ်သည်။
ထို့အတွက် အင်အား နှစ် သန်းခန့်ရှိ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) ကို ကွပ်ကဲနေသည့် အဖွဲ့အစည်းတွင် ယခုဆိုက တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ အဖွဲ့ဝင် နှစ်ဦးသာ ကျန် ပေ တော့သည်။ ထိုနှစ်ဦးသည် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ရှီကျင့်ဖျင် ကိုယ်တိုင်နှင့် ပြီးခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလကမှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ သော PLA ရဲ့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျန်းရှန်းမင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။
ရှီကျင့်ဖျင်သည် ထိုင်ဝမ်ကို ၂၀၂၇ တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်စွမ်းရှိရမည် ဆိုပြီး နောက်ဆုံး သတ်မှတ်ပေးထားသည့် အချိန် ကာလ မတိုင်မီ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း ဘက်က ထိရောက်သည့် ရလဒ်ကောင်းများ ထွက်ပေါ်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့မှု အပေါ် စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်သွားခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆ နေကြသည်။
အခုနောက်ဆုံး ဖြုတ်ထုတ် ရှင်းလင်းမှုများသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း၏ အာဏာတိုးချဲ့လာမှုအပေါ် ရှီကျင့်ဖျင်၏ စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်လာမှုတွေကြောင့်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ “ယခုလုပ်ရပ်ဟာ ရှီကျင့်ဖျင် အာဏာရလာတဲ့ အစောပိုင်းကာလတွေ နောက်ပိုင်း တရုတ်နိုင်ငံရေးလောကမှာ အံ့ဩတုန်လှုပ်စရာအကောင်းဆုံး ဖြစ်ရပ်ပါပဲ” ဟု ဝါရှင်တန် ရှိ ဂျော့ဂျ်တောင်းတက္ကသိုလ်မှ ဒီန်းနစ် ဝိုင်းလ်ဒါ က ဆိုသည်။ ဝိုင်းလ်ဒါ သည် စီအိုင်အေ ၏ တရုတ်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ် သည်။
လတ်တလော ဖြုတ်ထုတ်သတ်မှု အတော်များများသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း ဦးဆောင်သည့် အုပ်စုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းတွင် အမှုထမ်းရင်း အောင်မြင်လာသူများ (အချို့မှာ ရှီကျင့်ဖျင် ထိုဒေသများတွင် တာဝန်ကျစဉ်က အတူလုပ်ခဲ့သူများ) ပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်စုကြားက အားပြိုင်မှု များကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဝိုင်းလ်ဒါးက ယုံကြည်ထားသည်။
နောက်ထပ် ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း အဂတိလိုက်စားမှု များ ဒင်းကြမ်း ဖြစ်နေသော လက်နက်ခဲယမ်း ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဝယ်ယူရေးဌာနကို တာဝန်ယူ စဉ်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း သို့မဟုတ် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များသည် အဂတိလိုက်စားမှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ခြင်း ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ရှီကျင့်ဖျင်မှ ၎င်း၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှူးများအား ဖေါ်ထုတ်ခိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း၏ ပြိုင်ဘက်များက သတင်းပေးမှုခြင်း များကြောင့် စွပ်စွဲချက်အသစ်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အစောပိုင်းက ပစ်မှတ်ထားခံရသည့် အရာရှိအချို့မှာ ၎င်း၏ လက်သပ်မွေး တပည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ယူဆရပါသည်။
အားပြိုင်မှုများ တွင် မင်းသား လေးများဟု ခေါ်ကြသည့် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်ဟောင်းများ၏ သားသမီး အများအပြား ပါဝင်သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်း၏ အုပ်စုသည် အသာစီးရလာခဲ့ပြီး ကျန်းသည်လည်း မကြုံစဖူး သြဇာအာဏာကြီးမားလာခဲ့သည်။ ရှီကျင့်ဖျင်အဖို့ ၎င်းအား အန္တရာယ်ရှိလာနိုင်သည့် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဟု ယူဆလာသည်။ “သူက ခေါင်းမာပြီး စကားကြမ်းတဲ့ ဝါရင့်စစ်သားကြီးတစ်ယောက်ဗျ၊ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့တာ မှန်ပေမဲ့ သူ့ရဲ့ လက်အောက်ခံအဖြစ်နဲ့တော့ တစ်ခါမှ နေခဲ့တာမဟုတ်ဘူး” လို့ မစ္စတာ ဝိုင်းလ်ဒါက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မှတ်ချက်ပေးခဲ့သည်။
