Category: News

စစ်အုပ်စု စစ်ကြောင်းတွေကြောင့် ဒေသခံတစ်ထောင်ခန့် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရ

စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းက အရာတော်-မုံရွာလမ်းပိုင်းကို စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက် ဒီနေ့ကစပြီး တော်လှန်ရေးတပ်တွေက ယာယီပိတ်ထားသလို စစ်အုပ်စုစစ်ကြောင်းကြောင့် ကျေးရွာသုံးရွာထက်မနည်း စစ်ဘေးရှောင်နေရတယ်လို့ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက စစ်အုပ်စုတပ်နဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကြား အရာတော်မြို့နယ် သစ်ကျင်းကြီးကျေးရွာအနီးက အမြှောက်တပ်(အမတ- ၃၆၉)မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီတိုက်ပွဲကို စစ်ကူလာတဲ့ စစ်အုပ်စုစစ်ကြောင်းက အရာတော်မြို့​ပေါ်ကို ပြန်ဆုတ်ဖို့ပြင်ဆင်နေတာကြောင့် အရာတော်-မုံရွာလမ်းပိုင်းကို ယာယီပိတ်ထားတာလို့ အရာတော်မြို့နယ် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ သတင်းနဲ့ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ကိုအောင်စည်က ပြောပါတယ်။

“ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်နေ့က တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ သစ်ကျင်းကြီးတပ်ခေါ် ၃၆၉ တပ်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ အရာတော်မြို့ကနေ ထွက်ပြီးတော့ အင်အား ၃၀ ခန့်ပါတဲ့ စစ်ကူလာတဲ့ စစ်ကူတွေ ရောက်တယ်ဗျ၊ အခု သစ်ကျင်းကြီးတပ်ကနေ ဒီနေ့ အရာတော်မြို့ကို ပြန်ဆုတ်တဲ့အနေအထားမျိုးပါ”

လတ်တလောမှာတော့ အရာတော်မြို့နယ်အနီးမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေတာမျိုးမရှိသေးဘဲ စစ်ကြောင်းလှုပ်ရှားမှုတွေကို စောင့်ကြည့်နေတယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။

အဲဒီစစ်ကူ စစ်ကြောင်းပြန်ဆုတ်နိုင်ဖို့အတွက် ကျန်ရှိနေတဲ့ စစ်အုပ်စုစစ်ကြောင်းတွေကလည်း အရာတော်မြို့ကို ရောက်ရှိနေပြီး စစ်ရေးအခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသလို စစ်ကြောင်းတွေကြောင့် ကမ်းပြူရွာအပါအဝင် ကျေးရွာသုံးရွာထက်မနည်းက စစ်ဘေးရှောင်တစ်ထောင်ခန့်ဟာ နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေကြရပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလကလည်း အရာတော်မြို့နယ်အတွင်းက ဝါးတောမ၊ ရေယဉ်သာ၊ မကျီးစု၊ ဘော်ကုန်းနဲ့ အောင်ချမ်းသား စတဲ့ ကျေးရွာတွေက နေအိမ် ၂၀၀ နီးပါးကို စစ်အုပ်စုတပ်က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သလို ဒေသခံလေးဦးကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ပင်လုံလမ်းမကြီးပေါ်မှာ ဖွင့်ထားတဲ့ ပရိဘောဂ ပစ္စည်းဆိုင် တစ်ဆိုင်ကို ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းမှာ လူအုပ်စု တစုက ဝင်ရောက် ဖျက်ဆီးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ပင်လုံလမ်းမကြီးပေါ်မှာ ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ “နိုင်” အမည်ရှိ ပရိဘောဂဆိုင်ကို လူအုပ်စုလိုက် ရောက်ရှိလာပြီး ဆိုင်ကို ဖျက်ဆီးသွားခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ဆိုင်ပိုင်ရှင်ဖြစ်သူက လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ အသိပေးဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

“နာမည်ကြီး ဆိုင်တဆိုင်က လူရမ်းကားတစုက ကျမတို့ ဆိုင်ထဲထိ ဝင်ခွဲ ဝင်ရိုက်တာ၊ ကျမဆိုင်က ဝန်ထမ်းကောင်မလေး ၂ ယောက်ရယ်၊ ကျမကလေး ၂ ယောက် နဲ့ အမေ တို့ပဲ ရှိတဲ့အချိန်မှာ လုပ်သွားတာ၊ ကျမ သားငယ်လေးဆို ကြောက်လွန်းအားကြီးပြီး ငိုယိုထွက်ပြေးပြီး အခန်းထဲ ဝင်ပုန်းခဲ့ရတာ၊ ဘယ်လောက်တောင် မိုက်ရိုင်းလိုက်လဲ၊ ဒါ လုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ရပ်လား၊ ပြည်ထောင်စုလမ်းမပေါ်က ကျွန်းတံခါး ကျည်းဘောင်ဆိုင် ပိုင်ရှင်လုပ်တာ” လို့ ဆိုင်ပိုင်ရှင် အမျိုးသမီးက ပြောဆိုထားပါတယ်။

ပြည်ထောင်စုလမ်းမပေါ်မှာ ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ ကျွန်းတံခါး ကျည်းဘောင်ဆိုင် ပိုင်ရှင်ဟာ လူမိုက်အုပ်စုနဲ့ “နိုင်” ပရိဘောဂ ဆိုင်အတွင်းရှိ ပစ္စည်းတွေကို ရိုက်ခွဲဖျက်ဆီးသွားခဲ့သလို အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ်ရှိ ဆိုင်ရှင်ရဲ့ အမေဖြစ်သူကိုလည်း ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုတာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“ရန်ကုန်မြို့ပေါ်မှာတောင် ခုလို လုပ်ရဲတာဟာ အတော်လေးကို စိုးရိမ်စရာဖြစ်တယ်၊ ဒုစရိုက်မှုတွေကလည်း တစ်ခု မပြီးသေးဘူး တစ်ခုက ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်နေတာ၊ စစ်ကောင်စီက လွတ်ငြိမ်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်တဲ့ သူတွေကလည်း လူဆိုးလူမိုက်တွေချည်းပဲ၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု မရှိတော့ လူဆိုးလူမိုက်တွေကလည်း ပိုပိုပြီး လုပ်ရဲလာတာ၊ နိုင်ငံက အတော်လေး ပျက်စီးသွားပြီ” လို့ ရန်ကုန်မြို့နေ ပြည်သူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ပင်လုံလမ်းမကြီးပေါ်မှာ ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ “နိုင်” ပရိဘောဂဆိုင်အတွင်းထိ အုပ်စုလိုက် ဝင်ရောက်ပြီး ရိုက်ခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ်ကို ဦးဆောင်ကျူးလွန်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်ဟာ လတ်တလောမှာ ရှောင်တိမ်းနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

🟥 သစ္စာဖောက် သီတာဦးဆိုတာဘယ်သူလဲ

အရင်ဆုံး သစ္စာဖောက် သီတာဦးဆိုတာ တကယ်တမ်း NLD အစိုးရလက်ထက်တုန်းက ယခု ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သွားပြီဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေရုံးချုပ်မှာ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရာထူးကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။

2019 ခုနှစ် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု (Genocide) နဲ့ တရားစွဲခဲ့စဥ်ကလည်း နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ဥပဒေရေးရာအဖွဲ့မှာပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းအပြီးမှာတော့ ထိပ်ဆုံးက ဘက်ပြောင်းသစ္စာဖောက်စာရင်းထဲမှာ သီတာဦးတစ်ယောက် ထိပ်ဆုံးကနေပါလာခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီး တစ်ရက်အကြာ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့မှာပဲ မူလရာထူး ဖြစ်တဲ့ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ထက် မြင့်တဲ့ အကြမ်းဖက် မင်းအောင်လှိုင်က ခန့်အပ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရာထူးကို တွေဝေခြင်းမရှိလက်ခံခဲ့တာပါ။

သီတာဦးကို ရှေ့နေချုပ် မင်းအောင်လှိုင်ခန့်အပ်ရတဲ့ အကြောင်းအရင်းကလည်း မူလရှေ့နေချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းထွန်းဦးဟာ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့လက်အောက်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖို့ငြင်းဆိုခဲ့တာကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ သီတာဦးအတွက်တော့ ရာထူးနဲ့အ‌ဆောင်အယောင်တွေဟာ ဒီလောက်အရေးပါနေခဲ့ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီအနေနဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေရုံးချုပ်ကို ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီးချိန်မှာလည်း သီတာဦးကို ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးရာထူး ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်မှာတော့ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်တဲ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမယယ့် စာရင်းမှာ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ဒေါ်သီတာဦးလည်း ပါဝင်လို့ လာခဲ့ပါတော့တယ်။

🟥 ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ဆိုတာ ဘယ်လိုရာထူးမျိုးလဲ

ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ ရဲ့ ပြစ်မှုဆိုင်ရာမှုခင်းတွေမှာ နိုင်ငံတော်ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ဖို့ထားရှိထားတဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ဌာန (ယခု – ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန) ရဲ့အကြီးအကဲဖြစ်ပါတယ်။

ယခင်က ဒီလို ဂုဏ်ကျက်သရေမြင့်ခဲ့ဖူးတဲ့ ရာထူးတစ်ခုဟာ ယခုမှာတော့ စစ်ကောင်စီအကြီးအကဲတွေရဲ့အလိုကျ ဥပဒေကို လက်တလုံးခြားလုပ်တာနဲ့ ဗြောင်ကျကျ လိမ်တာတွေကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

အများစုနဲ့ရင်းနှီးမယ့်တာဝန်တစ်ခုကိုပြပါဆိုရင်တော့ သမ္မတဟောင်းနဲ့ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကစလို့ အပြစ်မဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသား အားလုံးကို ဥပဒေပုဒ်မတွေတပ်ပြီး တရားစီရင်ရခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။

🟥 ကိုယ့်အမျိုးကျ သိတတ်သူ

စစ်ကောင်စီ ရဲ့အသုံးတော်ခံ သီတာဦးဟာ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်သာ အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေကို ကိုယ်ချင်းစာတရားကင်းမဲ့စွာ ဂရုမထားတာဖြစ်ပေမယ့် မိမိရဲ့ သားသမီးကိုတော့ နတ်ဘုံနတ်နန်းမှာ ပို့ထားသူဖြစ်ပါတယ်။

သီတာဦးရဲ့ တစ်ဦးတည်းသောသား မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်ဟာ အာဏာမသိမ်းခင်ကပင် သြစတြေးလျမှာ ဆရာဝန်ဘဝကို အပူအပင်မဲ့စွာဖြတ်သန်းနေခဲ့တာဖြစ်ပြီးတော့ တန်ဖိုးအကြီးဆုံးသော ကားတွေ၊ အိမ်တွေနဲ့ အကောင်းဆုံးသော အသုံးအဆောင်တွေနဲ့ ဘဝကြီးကို ဖြတ်သန်းနေတာဖြစ်ပါတယ်။

မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင် ဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ သြစတြေးလျနိုင်ငံ ရဲ့ ထိပ်တန်းစာရင်းဝင်လို့ပြောလို့ရတဲ့ Mackay Base Hospital မှာ ဆရာဝန်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဇာတ်မြုပ်လုပ်ကိုင်နေခဲ့ပေမယ့် စစ်ကောင်စီအာဏာသိမ်းအပြီးနောက်မှာ သူ့ရဲ့ မိသားစုအကြောင်းကို သိသွားတာကြောင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ ကြဥ်ဖယ်ခြင်းကိုခံခဲ့ရပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ၂၀၂၂ မှာ Mackay Base Hospital ကနေနှုတ်ထွက်ခဲ့တယ်လို့သိရပြီး ယခုအခါမှာ မိုင်ထောင်ချီတဲ့ အဝေးက Goulburn မြို့ငယ်လေးမှာ ထပ်မံဇာတ်မြုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့လည်းသိရပါတယ်။

🟥 မြန်မာနိုင်ငံက အေးချမ်းပါတယ်လို့ဆိုတဲ့ မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်

မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်နဲ့ နီးစပ်သူအမည်မဖော်လိုသူတစ်ဦးရဲ့ပြောကြားချက်အရတော့ မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်ဟာ သူ့အမေအပေါ် အတော်အထင်ကြီးလေးစားမှုရှိပြီး အမြဲတမ်းချီးမွမ်းစကားဆိုလေ့ရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။

ကြည့်ရတာ တစ်မိသားစုလုံးက အမျိုးချစ်စိတ်အပြည့်ရှိပုံပါပဲ။ နောက်ပြီး သူဟာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနဲ့ပတ်သက်လာရင် အေးအေးချမ်းချမ်းပါပဲ ဘာမှဖြစ်ပျက်နေတာမရှိပါဘူး စသဖြင့်တုံ့ပြန်မှုတွေသာပေးတတ်ပြီး ဘာမှ ပြောဆိုခြင်းမရှိဘူးလို့ဆိုပါတယ်။

ဒါပေမယ့် မြေပြင်မှာတော့ အဓမ္မဖမ်းဆီးခံရသူ ၂သောင်းခွဲကျော်ရှိပြီဖြစ်ပြီး အတည်ပြုသေဆုံးသူတင် ၆၅၀၀ ကျော်ရှိပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နေ့စဥ်နဲ့အမျှလည်း စစ်ကောင်စီအကြမ်းဖက်တွေအနေနဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ အိမ်တွေ ရွာတွေ မီးရှို့မှုတွေနဲ့ အတူ အတင်းအဓမ္မပြုကျင့်မှုတွေကို လူမဆန်စွာ ကျူးလွန်နေကြဆဲဖြစ်ပါတယ်။

သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာ အနေကြာသွားလို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သတင်းတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုမရှိတော့တာလားဆိုတာလားတော့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။

🟥 မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်ရဲ့ဆေးခန်းအသစ်

လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ ဖယ်ကြဉ်မှုကြောင့် Mackay Base Hospital, Queensland ကနေ မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်တစ်ယောက် အခုဆို New South Wales တိုင်း Goulburn မြို့က Mulwaree Doctors ဆိုတဲ့ဆေးခန်းမှာ ပြောင်းပြီးလုပ်ကိုင်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

🟥 မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်တစ်ယောက် ရန်ကုန်မှာဆေးခန်းဖွင့်ထားသေးတာလား

မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်နဲ့သိကျွမ်းတဲ့ အမည်မဖော်လိုသူတစ်ဦးရဲ့ဖော်ပြချက်အရ မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်အနေနဲ့ ယခု ရန်ကုန်မှာ အသစ်ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ “Min Medical Aesthetics” ဆိုတဲ့ အလှအပဆိုင်ရာဆေးခန်းနဲ့ ဆက်နွှယ်မှုရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။

အတွင်းသတင်းတွေဖော်ပြချက်အရတော့ အထက်ပါ ဆေးခန်းကို မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်နဲ့နီးစပ်တဲ့အမျိုးသမီးတစ်ယောက်က စီမံခန့်ခွဲနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

🟥 အာဏာရှင်သားသမီးတွေရဲ့ လူနေမှုပုံစံ

အမည်မဖော်လိုသူသတင်းပေးရဲ့ပြောဆိုချက်အရ မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်ဟာ အလွန်ချမ်းသာသူတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာ ပိုင်ဆိုင်မှု တွေရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။ လေယာဥ်မောင်းလိုင်စင်တောင်ရထားပြီး ရံဖန်ရံခါ ဝါသနာအရ လေယာဥ်မောင်းတတ်တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

ဖျော်ဖြေပွဲတွေ၊ ခရီးတွေ မကြာခဏဆိုသလိုသွားတတ်တယ်သလို အမျိုးသမီးတွေနဲ့လည်း ဖက်လဲတကင်းရှိတတ်တဲ့ လူစားမျိုးလို့သိရပါတယ်။ ယမန်နှစ်က သြစေတြးလျ နိုင်ငံသားအဖြစ်ခံယူလိုက်ပြီဖြစ်ပြီး သြစီ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကို ကိုင်ဆောင်သူတစ်ယောက်ဖြစ်သွားပြီလို့သိရပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့တရားဥပဒေကိုချယ်လှယ်နေတဲ့ မိခင် သီတာဦး တစ်ယောက် သူ့ရဲ့သားသမီးကိုတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့အဝေးဆုံးကိုစေလွှတ်ထားတာပါ။

🟥 သူ့အမေရဲ့ခြေရာနင်းမှာလား

မင်းရဲမြတ်ဘုန်းခိုင်ဟာ ယခုလက်ရှိမှာ သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာ နံပါတ်တစ် တက္ကသိုလ်ဖြစ်တဲ့ The University Of Sydney မှာ ဥပဒေ ဒီပလိုမာ ဘွဲ့အတန်းကို တက်ရောက်နေတယ်လို့လည်း အမည်မဖော်လိုတဲ့သတင်းပေးသူတစ်ဦးရဲ့ဖော်ပြချက်အရ သိရပါတယ်။

🟥 ကွာခြားလွန်းကြတဲ့ ဘဝတွေ

မြန်မာနိုင်ငံက ဆေးကျောင်းသားတွေအပါအဝင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေဟာ တော်လှန်‌ရေးမှာပါဝင်မှုကြောင့် ခေါင်းတည့်တည့်ကို သေနတ်နဲ့အပစ်ခံနေရချိန်၊ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ဖိနှိပ်ခံနေရချိန်၊ အနာဂတ်မဲ့နေကြချိန်မှာ စစ်ကောင်ဆီအကြီးအကဲတွေရဲ့ သားသမီးတွေကတော့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့အဝေးဆုံးတစ်နေရာမှာ ဘဝကို အပူအပင်ကင်းမဲ့စွာ ဖြတ်သန်းနေကြပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာ တန်ဖိုးအကြီးဆုံးသော ကားတွေ၊ တန်ဖိုးအကြီးဆုံးသော အိမ်တွေနဲ့ အဆောင်အယောင်တွေ၊ တစ်ဖက်မှာတော့ ၂၄ နာရီမှာ ၄ နာရီပဲရတဲ့ လျှပ်စစ်မီး၊ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု၊ ပြည်ပထွက်ခွင့် ပိတ်ဆို့မှု၊ အဓမ္မပေါ်တာဆွဲမှုတွေနဲ့အတူ စစ်ပွဲတွေ။

ဒါဟာ ကံတရားရဲ့စီမံရာလား၊ လူတစ်စုတစ်ဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေရဲ့ အကျိုးဆက်တွေလားဆိုတာတော့ အားလုံး(ထမင်းစားသူတိုင်း) သိကြမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ။

ရေးသားသူ-သျှံ

ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံကနေ စွပ်စွဲထားတဲ့ အမှုအတွက် နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ သည်ဟိဂ်မြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) မှာ ကြားနာစစ်ဆေးမှုတွေ စတင်နေတာမှာ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့က ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က လျှောက်လဲချက်တွေကို အနှစ်ချုပ် စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်

မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေးနဲ့ ပြစ်ဒဏ်ပေးရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် (Genocide Convention) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေကို ချိုးဖောက်ပြီး ရိုဟင်ဂျာ တွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဂမ်ဘီယာက စွပ်စွဲထားပါတယ်။

စနစ်တကျ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ

၂၀၁၆ နဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် “နယ်မြေရှင်းလင်းရေး” စစ်ဆင်ရေးတွေအတွင်း မြန်မာစစ်တပ် (တပ်မတော်)က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်တာ၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်တာ၊ အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်တာနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတွေအပြင် ကျေးရွာတွေကို စနစ်တကျ မီးရှို့ဖျက်ဆီးတာတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မင်းကြီး၊ ချွတ်ပြင်နဲ့ မောင်နု ကျေးရွာတွေမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေဟာ ထင်ရှားတဲ့ သက်သေတွေဖြစ်တယ်လို့ ထောက်ပြထားပါတယ်။

လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက် (Genocidal Intent)

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးစုတခုအနေနဲ့ တခုလုံးဖြစ်စေ၊ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်စေ ဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိတာဟာ စစ်တပ်ရဲ့ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်မှုတွေ၊ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အမိန့်ပေးမှုတွေနဲ့ အမုန်းစကားတွေကတဆင့် သိသာထင်ရှားနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကာကွယ်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ အုပ်စု (Protected Group)

ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်အရ ကာကွယ်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ လူမျိုးစု၊ ဘာသာရေးအုပ်စု ဒါမှမဟုတ် လူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်တယ်။ သူတို့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သူတွေဖြစ်ပြီး အစောပိုင်း မြန်မာအစိုးရခေါင်းဆောင်တွေ ကလည်း တိုင်းရင်းသားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့တယ်လို့ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုနဲ့ တပ်မတော် ဒုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်းအောင်ကြီးတို့ရဲ့ ပြောကြားချက်တွေ၊ မြန်မာ့အသံကနေ ရိုဟင်ဂျာဘာသာနဲ့ ထုတ်လွှင့်မှုတွေ ကို ကိုးကားဖော်ပြပါတယ်။

စနစ်တကျ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ ဖယ်ကျဉ်မှု

၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုင်ငံသားဖြစ်မှု ဥပဒေကတဆင့် ရိုဟင်ဂျာတွေကို နိုင်ငံသားအဖြစ်ကနေ ပယ်ဖျက်ပြီး နိုင်ငံမဲ့ဖြစ်အောင် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်။ ဒါ့အပြင် လက်ထပ်ခွင့် ကန့်သတ်တာ၊ ကလေးမွေးဖွားမှု ထိန်းချုပ်တာနဲ့ သွားလာခွင့် ကန့်သတ်တာတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဘဝရပ်တည်မှုကို အခက်ခဲဆုံးဖြစ်အောင် ဖန်တီးခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

အမုန်းစကားနဲ့ ဝါဒဖြန့်မှု

မြန်မာအစိုးရနဲ့ စစ်တပ်ဟာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လို လူမှုကွန်ရက်တွေကို အသုံးပြုပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူသားမဆန်အောင် ပုံဖော်တာ၊ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အုပ်စုအဖြစ် သရုပ်ဖော်တာနဲ့ အမုန်းတရားတွေ ဖြန့်ဝေတာတွေလုပ်ပြီး လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်လာအောင် လှုံ့ဆော်ခဲ့တယ်လို့ သီတဂူ ဆရာတော်နဲ့ စစ်တပ်အရာရှိတချို့ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို ကိုးကားဖော်ပြပါတယ်။

အကြမ်းဖက်မှုနှိမ်နင်းရေး ခုခံချက်ကို တုံ့ပြန်မှု

မြန်မာဘက်က ARSA ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ရဲ့ နယ်ခြားစောင့်တပ်တွေကို တပြိုင်တည်း အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပေါ် တုံ့ပြန်နှိမ်နင်းတာဖြစ်တယ်လို့ ခုခံပြောဆိုပေမဲ့၊ အပြစ်မဲ့ ကလေးငယ်တွေကို သတ်ဖြတ်တာနဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်တာလိုမျိုး အစွန်းရောက် ရက်စက်မှုတွေဟာ အကြမ်းဖက်မှုနှိမ်နင်းရေး မူဝါဒတွေနဲ့ လုံးဝမကိုက်ညီဘူးလို့ ဂမ်ဘီယာက တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

တာဝန်ခံမှုနဲ့ တရားမျှတမှု

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အပြစ်ပေးခံရတာ မရှိဘဲ ကျူးလွန်ခွင့်ရနေတဲ့ အစဉ်အလာ (Impunity) ကို ရပ်တန့်ဖို့နဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် တရားမျှတမှု ရရှိဖို့ နိုင်ငံတကာတရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ပေးဖို့ လျှောက်လဲထားပါတယ်။

ဂမ်ဘီယာရဲ့ လျှောက်လဲချက်တွေဟာ ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ (UN Fact-Finding Mission) ရဲ့ အစီရင်ခံစာတွေ၊ မျက်မြင်သက်သေ ထွက်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ အထောက်အထားတွေပေါ်မှာ အခြေခံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆန္ဒပြမှုတွေ အရှိန်မြင့်တက်နေချိန် အတောအတွင်း အီရန်အစိုးရက ပြည်တွင်း အင်တာနက် ကွန်ရက်တွေကို ပိတ်ချထားတဲ့အပြင် Starlink အင်တာနက် ကွန်ရက်တွေကိုပါ နှောင့်ယှက် ပိတ်ဆို့လာနိုင်ကြောင်း သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။

အီရန်မှာ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့ကစလို့ နိုင်ငံအနှံ့ အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အုံကြွ ဆန္ဒပြမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့နောက် ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းမှာ အာဏာပိုင်တွေက အဲဒီ အခြေအနေကို တုံ့ပြန်တဲ့ အစီအမံ တစ်ခုအနေနဲ့ အင်တာနက်နဲ့ ဖုန်းကွန်ရက်တွေကို ပိတ်ချပစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း ကမ္ဘာ့ အချမ်းသာဆုံး ဘီလီယံနာ သူဌေးကြီး အီလွန်မတ်စ်ခ် ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ Starlink ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး အင်တာနက် ကွန်ရက်က အီရန်နိုင်ငံအတွက် ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့အတွက် Starlinkနဲ့ ချိတ်ဆက်နိုင်တဲ့ ပြည်သူတွေဟာ အင်တာနက် ဆက်ပြီး အသုံးပြုလို့ ရနေခဲ့ပါတယ်။

Starlinkဟာ ဂြိုဟ်တု အခြေပြု အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု စနစ်တစ်ခု ဖြစ်တာကြောင့် သီအိုရီအရ ကြားဖြတ် ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ကျော်လွှားနိုင်ပါတယ်။ နောက်တော့ အီရန် အာဏာပိုင်တွေဟာ Starlink ကွန်ရက်ကို ချိတ်ဆက် ဖမ်းယူနိုင်တဲ့ စလောင်းတွေကို လိုက်လံ သိမ်းဆည်းခဲ့သလို အဲဒီ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုကို ကြားဖြတ် နှောင့်ယှက်တဲ့ အထောက်အထားတွေလည်း တွေ့လာရပါတယ်။

ဒါဟာ Starlinkကို နည်းပညာပိုင်းအရ အီရန်က တန်ပြန်နှောင့်ယှက် ပိတ်ဆို့နိုင်တဲ့ ပထမဆုံး အထောက်အထား ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ထင်ကြေးတွေလည်း ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။ ပြည်တွင်းမှာ Starlinkကို လျှို့ဝှက် သုံးစွဲနေသူတွေက သူတို့ရဲ့ အင်တာနက် ဒေတာတွေဟာ ၃၀ ကနေ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ပျောက်ဆုံးကုန်တာမျိုး ထူးထူးဆန်းဆန်း တွေ့ကြုံနေရကြောင်း ပြောပါတယ်။

Starlinkဟာ ၂၀၂၂ ကတည်းက အီရန်ပိုင်နက်ထဲမှာ ကွန်ရက် လွှမ်းခြုံထားပြီး စုစုပေါင်း Starlink အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ စလောင်းပေါင်း တစ်သိန်းလောက် ရှိနေမယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ အီရန်မှာ Starlink သုံးစွဲခွင့်ကို ဥပဒေနဲ့ တားမြစ် ပိတ်ပင်ထားပေမယ့်လည်း သိုသိုသိပ်သိပ် ခိုးသုံးနေသူတွေ ရှိနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိ ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာတော့ အီရန်ဟာ စစ်သုံး ကြားဖြတ်နှောင့်ယှက်ရေး ထိပ်တန်း နည်းပညာတွေကိုပါ အသုံးပြုပြီး Starlink အင်တာနက် ကွန်ရက်ကို တန်ပြန် ဟန့်တားနေတာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှုတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ယူကရိန်းမှာ Starlinkရဲ့ ကွန်ရက်ကို ရုရှားက နှောင့်ယှက်ခဲ့တဲ့ အီလက်ထရောနစ် စစ်သုံးနည်းပညာမျိုးနဲ့ ဆင်တူနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အီရန်မှာ ဆန္ဒပြပွဲ ကာလအတွင်း Starlinkသုံးစွဲကြဖို့ ဆော်ဩနေတဲ့ နည်းပညာ အစုအဖွဲ့တွေကတော့ Starlinkရဲ့ မိခင်ကုမ္ပဏီ SpaceXနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး အခုပြဿနာကို တန်ပြန်ဖို့ ကြိုးစားနေကြောင်း ပြောပါတယ်။ မြို့တော် တဟီရန်မှာတော့ အီရန်အာဏာပိုင်တွေရဲ့ တန်ပြန် ပိတ်ဆို့နိုင်စွမ်းဟာ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ရာကနေ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ ကျဆင်းလာတယ်လို့ သူတို့က မှတ်ချက်ပေးထားပါတယ်။

ထရမ့်က သူဟာ အီရန်အစိုးရက အင်တာနက် ကွန်ရက်တွေကို ပိတ်ချထားတဲ့အချိန် ပြည်တွင်းမှာ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုတွေ ဆက်ပြီး ရရှိနေစေရေး ကူညီပေးဖို့ မတ်စ်ခ်ကို အကူအညီ တောင်းခံနိုင်ခြေ ရှိနေကြောင်း ပြောဆိုထားပါတယ်။

နည်းပညာပိုင်းအရ Starlinkဟာ သီးခြား စလောင်းကိရိယာတွေ မရှိရင်တောင်မှ မြန်နှုန်းပိုနိမ့်တဲ့ ကွန်ရက်မျိုးနဲ့ သမားရိုးကျ ဖုန်းတွေကို ချိတ်ဆက်နိုင်ကြောင်း သိရှိရပါတယ်။

ကိုးကား: PC Magazine