ထိုင်းအလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက နိုင်ငံအတွင်း တရားမဝင် အလုပ်လုပ်နေသော နိုင်ငံခြားသားများ ဖမ်းဆီးနှိမ်နှင်းရေး တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်မည်ဟု ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်က ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ဆက်တိုက် စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်နေရာ ဖမ်းဆီးခံ ရသည့် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ဧရာဝတီက စိစစ်တွေ့ရှိရသည်။
ယခုအခါ ထိုင်းအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နီးလာချိန်ဖြစ်သလို ထိုင်းနိုင်ငံသားများနှင့် မြန်မာတချို့ ရန်ပွဲ၊ မြန်မာအချင်းချင်း ရန်ပွဲတို့ လူမှုကွန်ရက်တွင် ခပ်စိတ်စိတ်တွေ့မြင်လာရပြီးနောက် တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာ စီမံချက်ချကာ အလုပ်လုပ်ခွင့် မရှိဘဲ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူများ၊ နိုင်ငံသားများသာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသော လုပ်ငန်း အမျိုးအစား များ၌ လုပ်ကိုင်နေ သူများ အား ရှာဖွေဖမ်းဆီးရန်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝင်ရောက်စစ်ဆေး ဖမ်းဆီးသည့်နေရာများမှာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ အများဆုံးရှိရာ ဖတ်ထရာကမ်းခြေဒေသ၊ နွန်ထဘူရီ၊ ဘန်ကောက်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းများ အများဆုံးရှိသော ရယောင်း၊ အယုဒ္ဓယ၊ မဲဆောက်၊ ချင်းမိုင် စသည့်မြို့ကြီးများ ၌ဖြစ်သည်။
AAC မဟာမိတ်အဖွဲ့မှ ဦးခိုင်ကြီးက “ဝါဒမှိုင်းတွေတိုက်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ကိစ္စတွေကြောင့် ထိုင်းရောက် အလုပ်သမားတွေ အတွက် အရမ်းစိတ်ပူတယ်။ ထိုင်းရောက်အလုပ်သမားတွေက များသောအားဖြင့် အတွေးအခေါ် နည်းတယ်။ ပညာလည်း မတတ်ကြဘူး။ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာလည်း ဘွဲ့ရအောင် မသင်ခဲ့ရဘူး။ ပညာရေးကလည်း စုတ်ပြတ်သတ်နေတာ။ အဲဒီလိုလာကြ တော့ ဝါဒမှိုင်းတိုက်ရင် အများဆုံးခံရတာ။ အခုရန်ပွဲကိစ္စပြီးတော့ ပေါ်လစီအရတွေ စစ်ဆေးမယ် ဖြစ်ကုန်တာပဲ” ဟု ပြောသည်။
ဇန်နဝါရီ ၁၁ရက်က ဖြစ်သည့် စမွတ်ပရာကန်ရန်ပွဲအပြီး ထိုင်းအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူ နှုတ်ခမ်းမွှေးဟု လူသိများသော တေးအာချီဝနှင့် ၎င်း၏ အဖွဲ့ဝင်အချို့ကြောင့်လည်း မြန်မာလူမျိုးများ ဖမ်းဆီးခံရမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာမည်ကို စိုးရိမ်နေကြသည်။
“ကျနော်တို့တောင် ထိုင်းနိုင်ငံလာပြီး အလုပ်သမားရေးဆောင်ရွက်နေတာ၊ နှုတ်ခမ်းမွှေး ဆိုရင်လည်း အခုလုပ်နေတာတွေ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိလားဆို မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် သူလုပ်နေတယ်။ သူ့လူမျိုးတွေကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်တဲ့ပုံစံနဲ့လုပ်တော့ သူ့ လူမျိုးတွေက အားပေးတယ်။ သူ့နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို နားလည်တော့ အဲဒီပုံရိပ်ကိုယူထားတာပါပဲ။ ထိုင်းဥပဒေအရ သူများတွေ အကျိုးရှိမယ်ဆိုရင် လုပ်လို့ရတယ်ပေါ့”ဟု ဦးခိုင်ကြီးက ပြောသည်။
အယုဒ္ဓယမြို့ရှိ မြန်မာများနေထိုင်ရာသို့ နှုတ်ခမ်းမွှေးခေါင်ဆောင်သည့် ထိုင်းမျိုးချစ်အဖွဲ့က ဝင်ရောက်စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးလွန်မှုများလည်းရှိနေကြောင်း ထိုင်းရောက်မြန်မာများထံမှ သိရသည်။
“အခုက ထိုင်းမှာအခြေအနေအရ လာနေရတာ။ သတင်းတွေ မြင်ရ ကြားရတာ စိတ်မချမ်းသာရဘူး။ နေရထိုင်ရတာလည်း ကျဉ်းကျပ်ရတယ်။ ကျမဆို ဈေးတောင် မသွားရဲဘူး။ စကားလည်း မပေါက်နေတော့ တခုခုဖြစ်မှာ စိုးရိမ်လို့” ဟု ချွန်ဘူရီ ခရိုင် ဘန်လမွန်မြို့နယ် နေသူတဦးက ပြောသည်။
အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသူဦးရေမှာ သန်းနှင့်ချီ ရှိနေရာ အိမ်ရှင်နိုင်ငံသားများနှင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားမှုက ကျန်ရှိနေသည့် သန်းနှင့်ချီသော မြန်မာများအပေါ် ရိုက်ခတ်မှု များရှိလာမည်ကို စိုးရိမ်မှုများလည်းရှိနေပြီး အနေအထိုင် ဆင်ခြင်ကြရန် အလုပ်သမားရေး ဆောင်ရွက်သူများက သတိပေးနေကြသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် အလုပ်သမားအခွင့်အရေး ဖောင်ဒေးရှင်း (Labour Rights Foundation -LRF) မှ ဦးအောင်ကျော်က “အခုဆို ရောက်နေသူက ၆သန်းလောက်ထိ ရှိနေပြီ။ ဒီလူတွေအကုန်လုံးဟာ ကိုယ့်တိုင်းပြည် ပြန်ပြီး ဘဝကိုရပ်တည်နိုင် တဲ့ အခြေအနေမရှိသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကိုယ်မှီခိုနေရတဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို နားလည်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတဖြစ်အောင် နေဖို့၊ ကိုယ့်ဘက်ကနေ အမှားကျူးလွန်တာ ဘယ်သောအခါမှ မလုပ်မိစေဖို့၊ လုပ်မိရင် ကိုယ်တယောက်ထဲခံရမှာ မဟုတ် ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးကို ထိခိုက်နိုင်တဲ့အတွက် အထူးဂရုပြုနေထိုင်ကြပါလို့ မေတ္တာရပ်ခံချင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။
လတ်တလော ဧရာဝတီမှ ကောက်ယူရရှိထားသည့်အချက်အလက်များအရ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်မှ ယနေ့အထိ တရားမဝင်လုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်နေသည့်အတွက် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၉၀ ခန့်နှင့် တရားမဝင်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သဖြင့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသူ ၃၀၀ နီးပါးရှိလာပြီဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း အလုပ်သမားများအနေဖြင့် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်လက်မှတ်မရှိဘဲ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခွင့်ပြုထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်ထက် ကျော်လွန်လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့အတွက် ဒဏ်ငွေ ဘတ် ၅,၀၀၀ ကနေ ၅၀,၀၀၀ အထိ ဆောင်ရနိုင်ပြီး နေရပ်ပြန်ပို့ခံရနိုင်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်ခွင့် (၂) နှစ်အထိ ပိတ်ပင်ခံရမည်ဖြစ်သည်။
အလုပ်ရှင်ဘက်မှ အထောက်အထားမဲ့ အလုပ်သမားတယောက် ခန့်ထားမိပါက အနည်းဆုံး ဒဏ်ငွေ ၁၀,၀၀၀ ဘတ်မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဘတ်အထိ ကျခံရနိုင်ပြီး ထပ်တလဲလဲ ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်အထိဖြစ်စေ ဒဏ်ငွေ ဘတ် ၅၀,၀၀၀ မှ ၂၀၀,၀၀၀ အထိ ဖြစ်စေ ချမှတ်ခံရနိုင်ပြီး နိုင်ငံခြားသားအလုပ်သမား ခန့်ထားခွင့် ၃ နှစ် ပိတ်ပင်ခံရနိုင်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဈေးရောင်းလှည့်လည်ရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်း၊ ဆံပင်ညှပ် အလှပြင်လုပ်ငန်း၊ ယာဉ်မောင်းလုပ်ငန်း၊ ပွဲစားနှင့် အေဂျင်စီလုပ်ငန်း အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသား ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများကို လုပ်ပိုင်ခွင့် တားမြစ်ထားသော လုပ်ငန်း ၂၇ မျိုးရှိသည်။
စစ်ကော်မရှင်၏ ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာလထုတ် လူဦးရေနှင့် သန်းခေါင်စာရင်များအရ ပြည်ပသို့ ရောက်ရှိနေသည့် လူဦးရေ ၁ ဒသမ ၁၂ သန်း ကျော်ရှိကာ အိမ်ထောင်စု ၁၀ ဦးတွင် ၇ ဦးက အိမ်နီးချင်းထိုင်းနိုင်ငံထဲသို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
