မလေးရှားနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြန်ပို့ခံရပြီး လေဆိပ် အပါအဝင် ကားဂိတ်များတွင် စစ်ကောင်စီထံ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် မတရားဖမ်းဆီးခံရသော ရခိုင်လူမျိုး ၆ လအတွင်း ၂၀၀ကျော် ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

မလေးရှားအာဏာပိုင်များသည် ပြည်နယ်အချို့က ကုန်တိုက်၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံ၊ ရပ်ကွက်များကို ဆက်တိုက်ဆိုသလို တရားမဝင် နေထိုင်သူများအား ဝင်ရောက် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။

စာရွက်စာတမ်း အထောက်မရှိခြင်းကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ခံရသူများ ရှိသလို CI ပြုလုပ်ပြီး မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြန်သူများလည်း အများအပြား ရှိခဲ့ကြောင်း မလေးရှားတွင် ပရဟိတ လုပ်ကိုင်နေသူများက ပြောသည်။

ယင်းအထဲမှ ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက်နေ့ကစ၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၂၁၀ ဦး ရှိကြောင်း မလေးရှားနိုင်ငံ ပါတာဝနှင့် ပီနန်းတွင် ပရဟိလုပ်ကိုင်နေသူ ကိုမောင်စောခိုင်က ပြောသည်။

“ကျနော်တို့ ကောက်ယူထားတဲ့ စာရင်းအရဆိုရင် စုစုပေါင်း အဖမ်းခံရတာ ၂၁၀ ဦး ရှိပါတယ်။ CI လုပ်ပြီး ပြန်တာ ဖြစ်ဖြစ်၊ မလေးရှား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းက ပြန်တာ ဖြစ်ဖြစ် စစ်ကောင်စီထံမှာ အဖမ်းခံရတဲ့ အရေအတွက်ပါ။ ဖမ်းဆီးခံရတာတွေကတော့ လေဆိပ်မှာရော၊ ပြီးတော့ ကားဂိတ်တွေရော၊ ပြီးတော့ ကားနဲ့ သွားတဲ့အခါမှာ လမ်းမှာ အဖမ်းခံရတာ ဖြစ်တယ်။ လေဆိပ်မှာကတော့ အများဆုံးပေါ့။ ဒါကတော့ ရခိုင်လူမျိုးသပ်သပ်စာရင်း ဖြစ်ပါတယ်”ဟုပြောသည်။

ကိုမောင်စောခိုင်သည် ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်စ၍ မလေးရှားနိုင်ငံရှိ ရခိုင်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ဒုက္ခသည်အရေးနှင့် ပရဟိတ အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်နေသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ဖမ်းဆီးခံရသည့် အထဲမှာ အမျိုးသား ၁၀၆ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၄ဦး အသက် ၃၁နှစ်နှင့် ၃၅ နှစ်အပါအဝင် အသက် ၅၀ နီးပါး နှစ်ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခံရထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း ကိုမောင်စောခိုင်က ဆက်လက် ပြောသည်။

ဖမ်းဆီးခံရသည် အချက်အလက်များသည် ရန်ကုန်နှင့် -ရခိုင် ပို့ဆောင်ပေးသည့် ပွဲစားများနှင့် ကာယကံရှင် မိသားစုတို့မှ စုဆောင်း ရရှိထား အချက်အလက်များ ဖြစ်ကြောင်း ကိုမောင်စောခိုင် က ပြောသည်။

ဖမ်းဆီးခံရသူ အများစုသည် အမ်း၊ တောင်ကုတ်၊ ရမ်းဗြဲ ဂွ၊ မအီ၊ သံတွဲဘက်က ဒေသခံများ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်၊ တောင်ပိုင်းဘက်မှလည်း အနည်းငယ် ပါဝင်ကြောင် ၎င်းက ဆက်လက် ပြောသည်။

စစ်မှုထမ်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူများသည် ရန်ကုန်တိုင်း၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်ရှိ စစ်သားစုဆောင်းရေးတပ်သို့ ခေါ်ဆောင်ခြင်း ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး အခြားနေရာတွင် တိုင်းဒေသခံများကိုလည်း ပို့ဆောင် ခံခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။

အမည်မဖော်လိုသည့် ရန်ကုန်တွင် ပရဟိတ လုပ်ကိုင်နေသူတစ်ဦးက “အဓိကတော့ ပွဲစားတွေကလည်း စစ်ကောင်စီထံမှာ ရောင်းစားတာလည်း ရှိတယ်။ ပွဲစားတွေနဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ကလူတွေနဲ့ အချိတ်အဆက်တွေ ရှိတယ်။ ဒီတစ်ဖြတ်တော့ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် ဘယ်နှစ်ယောက်ကို ပေးမယ်ဆိုတာမျိုးပေါ့။ သူတို့မှာ ပလင်တွေ ရှိတယ်။ မဖြစ်မနေလည်း ပေးရတာတွေ ရှိတယ်”ဟုပြောသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်တွင် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြဌာန်းပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အထိ ရခိုင်ပြည်သူ ၂၆၈၆ ဦးမှာ မတရားဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း Spring Revolution Database (SRD) ၏ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်ထုတ် အစီရင်ခံစာအရ သိရသည်။

အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် အရပ်သားပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၉၁၆၃ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ယင်းအထဲတွင် ရခိုင်ပြည်သူ ၂၆၈၆ ဦး ပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်း အတာအရ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် ၄၁၄၆ ဦးဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းက အများဆုံးဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အများဆုံးမှာ ရခိုင်ပြည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် တတိယ အများဆုံးမှာ ၂၅၈၈ ဦးဖြင့် မန္တလေးတိုင်း ဖြစ်သည်။

တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည့် နေရာများမှာ IDP Camp တွင် ၂၂၃ ဦး၊ ကျေးရွာများတွင် ၉၅၄၂ ဦး၊ မြို့ပြတွင် ၆၉၂၃ ဦး၊ လမ်းခရီးတွင် ၂၁၁၈ ဦး၊ လေယာဉ်ကွင်းတွင် ၆၂ ဦး၊ အဝေးပြေးကားဂိတ်တွင် ၆၄ ဦး တို့ဖြစ်ကြောင်း SRD မှ ထုတ်ပြန်ထားသည်။