Author: Baby Yit Lone

  • တာမွေတွင် ဘတ်စ်ကားစောင့်နေသော လူငယ် ၅ ဦးကို စစ်တပ်ဖမ်းသွား

    တာမွေတွင် ဘတ်စ်ကားစောင့်နေသော လူငယ် ၅ ဦးကို စစ်တပ်ဖမ်းသွား

    ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်တွင် ဘတ်စ်ကားစောင့်နေသော အမျိုးသား၅ဦးကို စစ်တပ်က ကား ပေါ်ဆွဲတင်ကာ ဖမ်းဆီးသွားကြောင်း သိရသည်။

    ယနေ့(ဩဂုတ်၈ရက်)နံနက်၅နာရီခွဲခန့်တွင် တာမွေမြို့နယ်၊ အာယုဆေးရုံရှေ့ အခွန်လွတ်ဈေး ကားမှတ်တိုင်၌ လူငယ် ၅ ဦး ဘတ်စ်ကားစောင့်နေစဉ် စစ်ကား ၂ စီးဖြင့် စစ်သားများ ရောက်လာ ကာ ကားပေါ်ဆွဲတင်သွားပြီး ရာပြည့်ဈေးဘက်သို့ မောင်းသွားကြောင်း Rangoon Scout Network က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။

    “ချောင်းပြီး စစ်မှုထမ်းအတွက် ဖမ်းသွားတဲ့သဘောပါဗျ။ ရှစ်လေးလုံးနေ့မို့ မသင်္ကာသမျှ ရမ်းသန်းဖမ်းနေတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်”ဟု Rangoon Scout Network မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦး က ပြောသည်။

    စစ်သားများသည် ကားမှတ်တိုင်ရှိ လူငယ်များကို ဖမ်းဆီးရန် ကြိုတင်ကြံရွယ်ထားပုံရကြောင်း တာမွေဗလီအနီးနေ ပြည်သူတစ်ဦးက ဆိုသည်။

    “မြင်တဲ့သူတွေ ပြောတာကတော့ အဲမှတ်တိုင်နားမှာ သူတို့(စစ်တပ်)လူတစ်ယောက်ရှိနေတယ်။ အဲ ကောင်က ဖုန်းဆက်ပြီး ၅မိနစ်မကြာဘူး။စစ်ကားတွေ ဝုန်ဒိုင်းကြဲပြီး အမြန်ရောက်လာတယ်ဆိုတော့ မှတ်တိုင်ကလူတွေ လိုင်းကားပေါ်တက်သွားမှာစိုးလို့ ကားအမြန်မောင်းလာတယ်ထင်တယ်။ဖမ်းမလို့ မှတ်တိုင်နဲ့ မလှမ်းမကမ်းမှာ စစ်သားတွေ ကြိုစောင့်နေတာ။စစ်မှုထမ်းအတွက် ဖမ်းတာပါ”ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

    ဖမ်းဆီးခံ လူငယ်များသည် ထမင်းချိုင့်ကိုယ်စီဖြင့် အလုပ်သွားရန် လိုင်းကားစောင့်နေကြပုံရပြီး ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေကိုမူ မသိရသေးကြောင်း Rangoon Scout Network က ဆိုသည်။

    Photo: စစ်အာဏာသိမ်းချိန် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများကို စစ်ကောင်စီက အင်အားသုံးဖမ်းဆီးခဲ့စဉ်

  • လူစည်ကားလွန်းတဲ့ လမ်းဘေးနေ၊ လမ်းဘေးစား၊ လမ်းကိုအိမ်လုပ်နေခဲ့သော လမ်းပျော် စိတ်ဝေဒနာရှင်တစ်ဦးရဲ့ နောက်ဆုံးခရီး

    လူစည်ကားလွန်းတဲ့ လမ်းဘေးနေ၊ လမ်းဘေးစား၊ လမ်းကိုအိမ်လုပ်နေခဲ့သော လမ်းပျော် စိတ်ဝေဒနာရှင်တစ်ဦးရဲ့ နောက်ဆုံးခရီး

    “နာရေးလိုက်ပို့သူ အများဆုံး ဖြစ်သဖြင့် ကွယ်လွန်သူသည် ကျိုက်လတ်မြို့မှ အာဏာရှိသူလားဆိုတော့ မဟုတ်။ ငွေကြေးချမ်းသာပြည့်စုံသည့် မျက်နှာကြီး အသိုင်းအဝိုင်း၊ မြို့မျက်နှာဖုံးလား ဆိုတော့လည်း မဟုတ်ပြန်။ ထင် ပေါ်ကျော်ကြားသူ တစ်ဦးလား။ ဒါလည်းမမှန်သေး။ ကွယ်လွန်သူသည် ကျိုက်လတ်မြို့တွင်း လမ်းဘေးတွင်နေ၊ လမ်းဘေးတွင် စားကာ လမ်းကိုအိမ်လုပ်နေခဲ့သော လမ်းပျော် စိတ်ကျန်းမာရေး ဝေဒနာရှင် အမျိုးသားကြီးတစ်ဦးသာဖြစ်သည်။ စိတ်ဝေဒနာရှင်တစ်ဦး၏ နောက်ဆုံးခရီးကား အဘယ်ကြောင့် စည်ကားနေရပါသနည်း”

    ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကျိုက်လတ်မြို့ ကလေးတွင် ပြီးခဲ့သည့် ဇန်နဝါရီဒုတိယပတ်က ထူးထူးခြားခြား နာရေးတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူရှိလျှင် နာရေးရှိမည်မို့ ထူးဆန်းသောကိစ္စ မဟုတ်သော်လည်း ထိုနာရေးက သာမန်ထက် ထူးခြားနေသည်က အမှန်ပင်။ ထိုနာရေးက ယနေ့ခေတ်မြို့ပေါ်တွင် အများပြုလုပ်သလို နာရေးကိစ္စကို ယာဉ်တန်းနှင့်မချဘဲ ရှေးကလိုလူ နှင့်ထမ်းချသည်။ ထို့အပြင် နာရေးလိုက်ပို့သူ အားလုံးလည်း ယာဉ်နှင့် မလိုက်ဘဲ ခြေကျင်လျှောက်ကာ လိုက်ပို့သည်။ အထူးခြားဆုံးက တော့ ယင်းနာရေးသည် ကျိုက်လတ်မြို့တွင် လူအစည်ကားဆုံး နာရေးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။

    နာရေးလိုက်ပို့သူ အများဆုံး ဖြစ်သဖြင့် ကွယ်လွန်သူသည် ကျိုက်လတ်မြို့မှ အာဏာရှိသူလားဆိုတော့ မဟုတ်။ ငွေကြေးချမ်းသာပြည့်စုံသည့် မျက်နှာကြီး အသိုင်းအဝိုင်း၊ မြို့မျက်နှာဖုံးလား ဆိုတော့လည်း မဟုတ်ပြန်။ ထင် ပေါ်ကျော်ကြားသူ တစ်ဦးလား။ ဒါလည်းမမှန်သေး။ ကွယ်လွန်သူသည် ကျိုက်လတ်မြို့တွင်း လမ်းဘေးတွင်နေ၊ လမ်းဘေးတွင် စားကာ လမ်းကိုအိမ်လုပ်နေခဲ့ သော လမ်းပျော် စိတ်ကျန်းမာရေး ဝေဒနာရှင် အမျိုးသားကြီးတစ်ဦး သာဖြစ်သည်။ စိတ်ဝေဒနာရှင်တစ်ဦး၏ နောက်ဆုံးခရီးကား အဘယ်ကြောင့် စည်ကားနေရပါသနည်း။

    ကွယ်လွန်သူအမည်က ဦးကြည်ဝင်းဖြစ်သည်။ နာရေးတွင် ကမ်းသည့် ယပ်တောင်ပေါ်တွင် အသက် (၇၅)နှစ်ဟု ရေးထိုးထားသည်။ သို့သော် အဲဒီထက်မက တော့ဟု ဦးကြည်ဝင်းသက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ် လာရောက်ခိုနားခဲ့သော ကျိုက်လတ်မြို့ပေါ်ရှိ ပုဗ္ဗာရုံ မှန် ကျောင်းတိုက် တိုက်အုပ်ဆရာ တော် ဦးအာစိဏ္ဍခေါ် ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦးက မိန့်သည်။ ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦး ကျိုက်လတ်သိ့ုကိုရင်ငယ်ဘဝဖြင့် စတင်ကြွရောက်စဉ်ကတည်းက ဦးကြည်ဝင်းကို မြင်ခဲ့သိခဲ့သည်။ ယခုဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးပင် သက်တော် (၅၅)နှစ်ကျော်လေပြီ။

    လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀ ကျော်ကတည်းက ဦးကြည်ဝင်းသည် စိတ်ရောဂါဝေဒနာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု မြို့ခံများက ပြော သည်။ ဟိုတစ်စ ဒီတစ်စဖြင့် စုံစမ်းမေးမြန်းရသလောက် သူ့ တွင် မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီး နောက် နှမတစ်ဦးရှိသော်လည်း ရန်ကုန်ပြောင်းသွားခဲ့ပြီဆို သည်။ ဦးကြည်ဝင်းသည် ယခင်ခေတ် ဆယ်တန်းအောင်သည့် ပညာ တတ်တစ်ဦးဟုလည်း ပြောသည်။ သူ့တွင် ကိုယ်ပိုင်မိသားစုမရှိ။ငယ်စဉ်က နေထိုင်ခဲ့သော အိမ်လည်း မရှိတော့။ လူပျိုကြီးတစ်ဦးဖြစ် သည်။ တပ်မတော်ထဲလည်း ဝင်ခဲ့ ဖူးသည်ဟုဆိုကြပြီး ၎င်း၏ဇာတိ မြို့ ကျိုက်လတ်သို့ ပြန်ရောက် လာချိန်တွင် ဦးကြည်ဝင်းသည် စိတ်ဝေဒနာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်နေခဲ့ ပြီဖြစ်သည်။ သူ အဘယ်ကြောင့် စိတ်ဝေဒနာဖြစ်ခဲ့ရသည်ကိုမူ တိ တိကျကျ သိသူနည်းပါးသည်။ ဦးကြည်ဝင်းကိုယ်တိုင်လည်း ရေ ရေရာရာ မပြောနိုင် ပေ။

    သူ့နောက်ခံဘဝကို သိသူ နည်းပါးလှသော်လည်း မျက် မှောက်သူ့ဘဝ စာမျက်နှာကိုတော့ ကျိုက်လတ်မြို့သူမြို့သားများ သိကြသည်။ မသိလို့လည်းမရ။ မနက်မိုးလင်းလို့ မျက်စိနှစ်လုံးဖွင့် ပြီဆိုတာနှင့် ဦးကြည်ဝင်းတစ် ယောက် လမ်းပေါ်ရောက်နေလေ ပြီ။ အရပ်ငါးပေခြောက် လက်မခန့်၊ မျက်နှာရှည်ရှည်၊ ဆံဖြူကျိုးတိုးကျဲတဲ၊ ပေရေစုတ်ပြတ်နေသည့် အဝတ်များဖြင့် ဦးကြည်ဝင်းကို ကျိုက်လတ်မြို့ပေါ် လမ်းမ တွေပေါ် အစဉ်တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ် သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်တွင်သာ လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့၍ သူ့အသားအရေတွေက နေ လောင်ကာ ကြေးနီရောင် ပေါက် နေလေပြီ။ မနက်မိုးလင်းသည်နှင့် ကျိုက်လတ်မြို့ထဲက လမ်းများပျက်၊ မပျက်၊ ကောင်း၊ မကောင်း ကို ဦးကြည်ဝင်းတစ်ယောက် စနည်းနာသည်။ လမ်းအပေါက် တွေတွေ့လျှင် ခဲအကျိုးများ၊ အပိုင်းအစများသွားရှာကာ ထုခွဲကာ ခင်းသည်။ မြေတွေသယ်၍ ဖို့ သည်။ မိုးရွာ၍ လမ်းတွေဗွက်ထကာ သွားလာမကောင်းလျှင် လည်း မြေတွေ၊ သဲတွေ ကျုံးလာကာ ဖို့ပြန်သည်။ ပြင်ပြန်သည်။

    မနက်တစ်ပိုင်း စိတ်ကြိုက် လမ်းပြင်ပြီးသည်နှင့် နေ့ခင်း ၁၁ နာရီကျော်ကျော်တွင်တော့ ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦးတို့ ကျောင်းတိုက်ထဲ ပြန်ဝင်လာကာ ထမင်းစားသည်။ စား ပြီးလျှင် လမ်းပြင်ရန် ပြန်ထွက်ပါ လေသည်။ ဦးကြည်ဝင်းတစ် ယောက် နေပူပူမိုးရွာရွာ လမ်းပေါ်ထွက်ဖို့ မပျက်ကွက်တတ်။ လမ်း ပြင်တာတင်မကသေးပါ။ ကျိုက် လတ်မြို့ရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဘုရားစောင်းတန်းများတွင်လည်း သန့်ရှင်းရေး လုပ်သည်။ မြက် နုတ်သည်။

    စိတ်ဝေဒနာရှင်တစ်ဦး ဖြစ် သော်လည်း လူကောင်းတစ်ဦး နေ့စဉ်လုပ်ကိုင်သွားဖို့ မလွယ်သည့်အလုပ်မျိုးကို ပုံမှန်လုပ်ကိုင် နေတတ်သည့် ဦးကြည်ဝင်းကို ကျိုက်လတ်မြို့သူ၊ မြို့သားများ က ကရုဏာသက်ကြသည်။ ထို့ အတွက် အချို့က ဦးကြည်ဝင်းအား မုန့်ဖိုးပဲဖိုးပေးတတ်သည်။ လမ်းပြင်သည့်အခါ အုတ်တွေ၊ ခဲတွေ၊ မြေတွေ သယ်ဖို့လိုလာလျှင် ယခင်ကတော့ ငယ်ရွယ် တုန်းမို့ ဦးကြည်ဝင်း လှည်းတစ် စီးဖြင့် ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် သယ် သည်။ သို့သော် အသက်အရွယ်ရလာတော့ ဆိုက်ကားငှားကာ သယ်တန်သယ်ရ၍ရလာသည့် မုန့်ဖိုးကလေးတွေဖြင့် ဆိုက်ကားသမားအား အဖိုးအခပေးသည်။ ဆိုက်ကားဆရာက ဦးကြည်ဝင်းကိုသနား၍ ငွေမယူလျှင် ဦးကြည် ဝင်းက ‘‘မင်းမှာ သားနဲ့မယားနဲ့ မိသားစုနဲ့ယူပါ’’ ဟုဇွတ်ပေးသည်။

    ဦးကြည်ဝင်းအား ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦးတို့ ဘုန်းကြီးကျောင်းသာမက လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၊ ထမင်း ဆိုင်နှင့် အခြားဆိုင်များကလည်း ကျွေးကြမွေးကြသည်။ ညနေမိုး ချုပ်၍ လမ်းပြင်ပြီးလျှင်တော့ ဆိုင်တွေကပေးသည့် ထမင်းနှင့် အစားအစာထုပ်တွေကို ယူ ဆောင်ကာ ဦးကြည်ဝင်းတစ် ယောက် သူ့နားခိုရာ ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦးတို့ ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်း အတွင်း ပြန်လာတတ်သည်။ သို့ သော် သူတစ်ယောက်တည်းတင် မဟုတ်။

    ပါလာသည့် အစားအ သောက်တွေကို ဝေမျှကျွေးရင်း ခွေးအုပ်ကြီးတစ်အုပ်က ဦးကြည် ဝင်းနှင့်အတူ ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်း အတွင်း တဝုန်းဝုန်းဖြင့် ပါလာ တတ်သည်။ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးက ခွေးတွေဆူညံလွန်းလာသဖြင့် ခဲ ဖြင့်လှမ်းထုတော့ ဦးကြည်ဝင်းက မလုပ်ဖို့တားသည်။ ‘‘ငါက ခြောက်တာပါ၊ တကယ်မထုပါ ဘူး’’ ဟု ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးက မိန့် တော့ ဦးကြည်ဝင်းကပြန်လျှောက် သည်။ ‘‘ဦးပဉ္စင်း ခဲနဲ့ပစ်တာ လက် က နောက်ကို တအားရောက် တယ်။ အားပါတယ်။ မလုပ်ပါနဲ့’’ ဟူ၏။

    ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးလည်း ဦး ကြည်ဝင်း၏ အသိဉာဏ်အပေါ် သဘောကျကာ ‘‘နောက်မပစ် တော့ပါဘူး’’ဟု ကတိပေးလိုက်ရ သည်။ ညရောက်လျှင်တော့စောင်ခေါင်းမြီးခြုံကာ အိပ်နေသည့် ဦး ကြည်ဝင်းနား သူကျွေးမွေးခဲ့သည့် ခွေးတွေက ကိုယ်ရံတော်ပမာ ပတ်ပတ်လည်ဝန်းရံ၍ အိပ်နေကြ သည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

    ဦးကြည်ဝင်းက ခွေးတွေတင် မက လူတွေအပေါ်တွင်ပါ စေတ တာရှိသူတစ်ယောက်အဖြစ် ပေါ် လွင်သည့်သာဓကတွေ ရှိသေး သည်။ သို့သော် ရိုးရိုးလူအပေါ်တွင် တော့ မဟုတ်။ အချုပ်သားတွေ အပေါ်ဖြစ်သည်။ ကျိုက်လတ် အကျဉ်းဦးစီးဌာနရှိ အချုပ်ထောင် တွင်ရှိသော အချုပ်သားများအား သူ့လက်ထဲတွင် ပိုက်ဆံရှိနေသည့် အခါ စားစရာ၊ သောက်စရာတွေ ဝယ်၍ သွားပို့လေ့ရှိခြင်းပင်။ လူ ၂၀ ရှိလျှင် ၂၀ စာ ရှမ်းခေါက်ဆွဲ ဖြင့် ရှမ်းခေါက်ဆွဲ၊ ထမင်းဖြင့် ထမင်းဝယ်ကာ ဆိုက်ကားငှားပြီး အချုပ်ထောင်သို့ သွားကျွေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သွားကျွေးစဉ် မြင်သူတွေက ဦးကြည်ဝင်းက ကျွန်တော်တို့ကျ မကျွေးဘူးဟု စလိုက်လျှင် ‘‘အေး ငါက အချုပ် ထဲသွားကျွေးမှာ။ မင်းစားချင်ရင် အချုပ်ထဲသွားစောင့်’’ဟု ပြန်ပြော တတ်သည်။

    ဦးကြည်ဝင်းက ရလာသည့် မုန့်ဖိုးတွေကို ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးထံ အပ်ထားလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဦးကြည်ဝင်း၏ အခြားဝါသနာ တစ်ခုက ၎င်း၏မုန့်ဖိုးထဲမှ နှစ်လုံး၊ သုံးလုံး ရံဖန်ရံခါ ထိုးတတ်ပါသေး ၏။ ပေါက်၍ရလာလျှင်လည်း အချုပ်သားတွေ ကျွေးတာနှင့်၊ လမ်းပြင်သည့်နေရာတွင် သုံးတာ နှင့် ကုန်ပါသည်။ တစ်ကြိမ်တွင် တော့ သူ ငွေကြေးများများစားစား ရခဲ့ပါလေ၏။ ငွေသားကျပ် ၂၈ သိန်းတောင်ဖြစ်သည်။ သူစိတ်ကူး ပေါက်ရာဂဏန်းကို သုံးလုံးဂဏန်း ထိုးမိရာမှ ပေါက်ခြင်းဖြစ်၏။ ဒိုင် ကလည်း ဦးကြည်ဝင်းအား စိတ် မနှံ့သူမို့ မလျော်ဘဲမနေရဲ။ ရလာ သည့်ငွေတွေအား ဦးကြည်ဝင်းက ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးထံ လာအပ်၏။ ဦးပဉ္စင်းက ရှုပ်ရှုပ်ယှက်ယှက် လာ မအပ်နဲ့ဟုမိန့်တော့ ဦးပဉ္စင်းအား ချောင်တစ်နေရာသို့ခေါ်ကာ ခပ် တိုးတိုးပြော၏။ ‘‘ဦးပဉ္စင်းကလည်း တယ်လည်းခက်တာပဲ။ ဒီကျောင်း မှာ ဦးပဉ္စင်းကိုစိတ်ချလို့ ဦးပဉ္စင်း အပ်တာပေါ့။ လုပ်ပါ၊ ယူထားပေး ပါ’’ဟု ဆိုလေ၏။ ဦးပဉ္စင်းကျော် ဦးလည်း ဦးကြည်ဝင်းပိုက်ဆံ အ ထုပ်ကလေးဖြင့် အသေအချာ ထုပ်ကာ ဗီရိုထဲ သည်အတိုင်းထည့် သိမ်းထားလိုက်၏။

    ဦးကြည်ဝင်းက ဦးပဉ္စင်းဆီမှ နည်းနည်းချင်းသာ တောင်းယူသုံး လေ့ရှိသည်။ တစ်ထောင်တောင်း ၍ အနုတ်မရှိဘူး၊ ငါးထောင်တန် ယူထားလိုက်တော့ဟု မိန့်လျှင် ‘‘ပိုက်ဆံဆိုတာ အလွန်အကျွံသုံး တိုင်း ကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။ ငါး ထောင်ဆိုတာ လောဘပါသွားပြီ။ လောဘကို သတ်ရမယ်’’ဟု ပြန် ပြောလေ၏။ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦး သဘောကျရပြန်ပါသည်။

    သူအပ်ထားသည့်ငွေက နှစ် တော်တော်ကြာတော့ ခံခဲ့သည်။ ကျောင်းထဲတွင် ဘုန်းကြီးဘယ် နှပါးရှိလဲ မေးမြန်းကာ အပါးသုံး ဆယ်ရှိကြောင်း ပြောလိုက်လျှင် နောက်တစ်နေ့တွင် စျေးထဲကနေ ဝက်သားတွေ အချိန်သုံးပိဿာ ဝယ်ပို့ခိုင်းသည်။ တစ်ပါးတစ် ဆယ်သားနှုန်းဖြင့် အပါးသုံးဆယ် အတွက် သုံးပိဿာဝယ်ခိုင်းသတဲ့။ ဦးကြည်ဝင်းက လှူရေးတန်းရေး တွင်သာ ပိုက်ဆံကိုသုံးသည် မဟုတ်။ လူကောင်းတွေကို သူကပင် ပြန်လည်ကူညီခဲ့ပါသေးသည်။ သူစားသောက်နေကျ ဆိုင်လေး တစ်ဆိုင်က ငွေအရင်းအနှီးလိုနေ ကြောင်း ညည်းသံကြား၍ သူက ဘယ်လောက်လိုသလဲ ပြန်မေး တော့ ဆိုင်ရှင်ကလည်း ပြန်စသည်။ နှစ်သိန်းလောက်လိုတာဟု။ အေးရမယ်ဟုဆိုကာ ဘုန်းကြီးဆီ ပြန်တောင်းပြီး လာပေး၏။ ဆိုင်ရှင်မှာ တအံ့တသြဖြစ်ရသည်။ ဦးကြည်ဝင်းက‘‘အေး…ယူထားပြီးရင်တော့ ပြန်ဆပ်ရမယ် နော်’’ဟုဆိုပြီး ‘‘တစ်ရက်ငါး ထောင်ဆို ရက်လေးဆယ်ဆို ကျေ ပြီ။ အဲဒီအတိုင်းပြန်ပေး’’ဟု တွက် ချက်ပြောပြန်တော့ ဦးကြည်ဝင်း ဦးနှောက်ကို သာမန်လူတွေပါးစပ်အဟောင်းသား ဖြစ်ခဲ့ရပြန်၏။

    ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးအဖို့တော့ ထူးပြီး မအံ့သြတော့။ ဦးကြည်ဝင်း ပိုက်ဆံတွေအား အထုပ်လိုက်သာ သိမ်းပေးထားပြီး စာရင်းဇယား မထားသော်လည်း ဘယ်လောက်ယူ၍ ဘယ်လောက်သုံးပြီး ဘယ် လောက် ကျန်နေသေးသည်ကို ဦးကြည်ဝင်း သိသည်။ နောက်ဆုံး လက်ကျန်ပိုက်ဆံ ထုတ်ပေးတော့လည်း ဘယ်လောက်ကျန်သည်ဆိုတာကို ကွက်တိပြောနိုင်ခဲ့သည့် ဦးကြည်ဝင်းဖြစ်သည်။

    ဦးကြည်ဝင်းက အခြား စိတ် ဝေဒနာရှင်များကဲ့သို့ ပေါက်ကရ တွေလည်းမပြောတတ်၊ မလုပ်တတ်။ သာမန်စိတ်အခြအနေမရှိသည်မှလွဲ၍ သူစိတ်ပါသည့် လမ်း ပြင်၊ လမ်းဖာသည့်အလုပ်နှင့် သန့်ရှင်းရေးအလုပ်များကိုသာ ဘယ် သူ့မှ အနှောင့်အယှက်မပေးဘဲနေ့ စဉ် ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ခါတော့ သူပြဿနာလေးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လေ၏။ သာမန်လူနှင့် တော့မဟုတ်။ သူ့လို စိတ်ရောဂါ ဝေဒနာရှင်အမျိုးသမီးကြီးတစ်ဦး နှင့်ဖြစ်၏။

    စိတ်ရောဂါ ဝေဒနာရှင် အချင်းချင်း ဘာတွေပြောကာ ဘာ တွေ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ကြ သည်မသိ။ ထိုအမျိုးသမီးအား ဦးကြည်ဝင်းက တွန်းလိုက်မိရာအအမျိုးသမီးကြီးထံတွင် ဒဏ်ရာတချို့ ရသွားခဲ့သည်။ ညရောက် တော့ ဦးကြည်ဝင်း မျက်စိမျက်နှာ တွေပျက်ကာ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးထံ ရောက်လာခဲ့သည်။ ‘‘ဦးပဉ္စင်း တပည့်တော် တွန်းလိုက်တဲ့ ဟိုအမျိုးသမီး ခေါင်းပေါက်သွားတယ်။ ဝဋ်ကပါတော့မှာ။ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ’’ဟု လျှောက်သည်။ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးကလည်း တစ်ခုခု ပြန်လုပ်ပေးဖို့ပြောတော့ ဦးကြည် ဝင်းက ဦးပဉ္စင်းထံမှ ပိုက်ဆံ တောင်း၍ အခြားအမျိုးသမီးတစ် ယောက်အား အကူအညီတောင်းကာ ဆေးဝါးတွေဝယ်ပြီး ဒဏ်ရာ ရသွားသူထံ သွားပို့စေခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင်မလုပ်ဘဲ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အား အကူအညီ တောင်းရခြင်းမှာ သူက ယောက်ျားသားဖြစ်နေ၍ မသင့်တော်ခြင်း ကြောင့်ဟု ဆိုလေ၏။

    လူပျိုကြီးဘဝဖြင့်သာ စိတ် ရောဂါဝေဒနာရှင်ဘဝ ရောက်ခဲ့ရ သူ ဦးကြည်ဝင်းအား တချို့လူငယ် တွေက မိန်းမမယူသေးဘူးလား ဘာလား လာစလျှင် တဏှာကျွန် တော့ အဖြစ်မခံဘူးဟု ပြန်ပြော တတ်သည်။ နောက်ပြီး ဦးကြည် ဝင်းက သူကိုယ်တိုင် စိတ်ဝေဒနာ ရှင်ဘဝရောက်သော်လည်း လမ်း ပြင်သည့်အလုပ်ကို နေပူမရှောင်၊ မိုးရွာမရှောင် တစ်ရက်လေးမှမ ပျက် အလုပ်လုပ်တတ်သူမို့ လုပ် အားတန်ဖိုး ချစ်မြတ်နိုးပုံရသည်။ အလုပ်ပျင်းတာကို သူမကြိုက်။ ‘‘လူတွေ မွဲနေတာက ပျင်းလို့မွဲတာ ကွ’’ဟု သူအမြဲပြောလေ့ရှိသည်။ အလုပ်မလုပ်လျှင် ဆင်းရဲပါမည် တဲ့။

    ဦးကြည်ဝင်း၏ အပြုအမူများကြောင့် နတ်ပြည်တွင် ဗိမာန် တောင် ကြိုပေါက်နေပြီဟုလည်း ပြောလေ့ရှိကြသည်။ ဦးကြည်ဝင်းကတော့ သူ့ကို ဘယ်လိုထင်တာ တွေမသိ။ တစ်နေ့တစ်နေ့ မနက်မိုးလင်းတာနှင့် မြို့ထဲလျှောက် သွားကာ ပျက်သည့်လမ်းတွေ ပြင်ဖို့ပင် သူ့ခေါင်းထဲတွင်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်ကျော်ကြာ ဘဝကို လမ်းပေါ်တွင်ပင်ကုန် ဆုံးခဲ့သော စိတ်ဝေဒနာရှင် ဦးကြည်ဝင်းတစ်ယောက် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ဘဝနိဂုံးချုပ်ရန် ကံတရား စီမံလာမည့်နေ့ကို ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုနေ့က ၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက် သောကြာနေ့။

    ထိုနေ့က ကျိုက်လတ်မြို့ မအူပင်ကားလမ်းပေါ်တွင် သက် ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများက လမ်း ပြင်နေသည်။ ထိုလမ်းပြင်နေရာ နှင့် မနီးမဝေးတွင် ဦးကြည်ဝင်းလည်း လမ်းအလုပ်တွေ ထုံးစံအတိုင်း ဝင်လုပ်နေသည်။ ညနေ စောင်းလာချိန်အထိ ဦးကြည်ဝင်း တကုပ်ကုပ် လုပ်နေဆဲ။ ထိုသို့ လုပ်ကိုင်နေရင်း ဦးကြည်ဝင်းတစ် ယောက် ရပ်ထားသည့် လမ်းပြင်သည့် ကုမ္ပဏီကား၏နောက်တွင် ပေါက်နေသည့်လမ်းကို ဖာနေ သည်။ ထိုစဉ် ကားကနောက်ဆုတ် လာပြီး ဦးကြည်ဝင်းကို တိုက်မိသည်။ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်က လူများက လူကိုတိုက်မိကြောင်း အော်ဟစ်ကြ၍ ကားသမားက ကားကို ရှေ့ပြန်ထွက်သည့်အခါ ဦးကြည်ဝင်းအား ထပ်တိုက်မိပြန် သည်ဟုဆိုသည်။ ညမှောင်ရီပျိုး နေချိန် တကုပ်ကုပ်လုပ်နေသည့် ဦးကြည်ဝင်းအား ကားသမားက မမြင်ဘဲ နောက်ဆုတ်လိုက်ရာမှ ယခုကဲ့သို့ ဝမ်းနည်းဖွယ်ဖြစ်ခဲ့ရ သည်ဟု ယူဆမှုများလည်း ရှိ သည်။ ယာဉ်တိုက်ခံရသော ဦး ကြည်ဝင်းအား ကျိုက်လတ်ဆေးရုံ သို့ အချိန်မီပို့ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ကံမကောင်းခဲ့။

    ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးထံ ဖုန်းတွေ ဝင်လာသည်။ ‘‘မင်းအစ်ကိုကြီး ကားတိုက်ခံလိုက်ရလို့တဲ့’’ ဟု ဆရာတော်တစ်ပါးက လှမ်း လျှောက်တော့ သူနှင့်ရင်းနှီးသည့် အခြား မိတ်ဆွေများလားဟု ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦး တွေးမိသေး သည်။ ပြီးမှ သူ့ကျောင်းတွင်ပင် လာနေကာ ဆွေမျိုးရင်းချာပမာ ဖြစ်နေခဲ့သည့် ဦးကြည်ဝင်းကြီး အား ပြောဆိုခြင်းမှန်းသိသောအခါ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦး ဆေးရုံပြေး သည်။ သို့သော် ဦးကြည်ဝင်း ခမျာ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးအား နှုတ်ဆက် စကားပင် မပြောဆိုနိုင်တော့။ အသက်ပါသွားခဲ့လေပြီ။

    သွေးရင်းသားရင်းပမာ ရင်း နှီးခဲ့သော ဦးကြည်ဝင်းအတွက် ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦးကိုယ်တိုင်က လောကုတ္တရာအကျိုး သယ်ပိုးနေသည့် သာသနာ့ဝန်ထမ်းဖြစ်နေ သော်လည်း ဝမ်းနည်းစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်းအရင်း အချာမရှိသော စိတ်ဝေဒနာရှင် ကြီး ဦးကြည်ဝင်း၏ နောက်ဆုံးခရီးအတွက် အကောင်းမွန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ပေးဖို့ ဦးပဉ္စင်းကျော် ဦးဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။

    ဦးကြည်ဝင်း၏ နာရေးအခမ်း အနားအား ကျောင်းထိပ်တွင်ပြင် ဆင်ပေးခဲ့သည်။ နာရေးကို သုံးရက်ထားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး မြို့ပေါ်က သာရေးနာရေး လူမှုကူညီရေး နှင့် ပရဟိတအသင်းများ၊ ဦးကြည်ဝင်းအား ချစ်ခင်သူများကလည်း ဝိုင်းဝန်း ကူညီပြင်ဆင်ကြသည်။ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦး ဦးကြည်ဝင်း နာရေးကို ဘယ်လိုချမည်လဲ တစ် ချက်စဉ်းစားသည်။ အခြားကြောင့် မဟုတ်။ စိတ်ဝေဒနာရှင် ဦးကြည် ဝင်းတစ်ယောက် ဘဝတစ် လျှောက် ဘယ်သူ့ကိုမှ ဒုက္ခမပေး ခဲ့ဘဲ လမ်းပြုပြင်ရေးနှင့် အခြား ကောင်းမှုတွေသာ လုပ်သွားခဲ့ သော်လည်း သူ့ဘဝနိဂုံးချုပ်ချိန်က လမ်းပေါ်တွင် ယာဉ်တိုက်ခံရကာ မလှမပ ပြီးဆုံးခဲ့ရသည်။

    တိုက်ရိုက်တော့ မသက်ဆိုင် လှသော်လည်း ယာဉ်ကြောင့် အသက်သေဆုံးခဲ့ရသည့် ဦးကြည်ဝင်း၏ နာရေးအား ယာဉ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးရန် ဆန္ဒမပါဘဲဖြစ် နေသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးတုန်းက ကဲ့သို့ ဦးကြည်ဝင်း၏ အလောင်း အား လူထမ်းစင်ဖြင့်ထမ်း၍ နာ ရေးကိစ္စဆောင်ရွက်ရန် စဉ်းစားသည်။ ထမ်းစင်ဖြင့် ထမ်းတာက ဟုတ်ပြီ။ ထမ်းမည့်သူကော ရှိပါ့ မလား ပြန်ချိန်ရသည်။ ကျောင်းက ဒကာလေးတွေကတော့ သူတို့ပင် တိုင်ထမ်းမည်ဟုဆို၍ ပြေလည် သွားသည်။ ဦးကြည်ဝင်း ရုပ်အလောင်းကို ထမ်းစင်ဖြင့် ချရုံတင်မက ဆရာတော်များနှင့်လိုက် ပို့သူများပါ ယာဉ်မသုံးဘဲ ခြေလျင် ဖြင့် ကုန်းကြောင်းလျှောက်ကာ လိုက်ပို့ကြရန် ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦး စီမံလိုက်သည်။

    ဦးကြည်ဝင်း နာရေးချမည့် နေ့ရောက်တော့ ရောက်လာကြ သည့် လူအုပ်ကြီးကိုကြည့်ပြီး ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးပင် အံ့သြရသည်။ ကျိုက်လတ်မြို့တွင် ထိုမျှစည်ကားသည့်နာရေးမျိုး မမြင်ဖူးသေးဟုလည်း လူတွေကလည်း ဆိုကြသည်။ နာရေးထမ်းစင်အတွက် ထမ်းမည့်သူ ရှိပါ့မလား စိတ်ပူခဲ့ကြသော်လည်း တစ်လျှောက်လုံးထမ်းရန် တာဝန်ယူမည့် ကျောင်းက ကလေးတွေက ခေတ္တသာထမ်း လိုက်ရသည်။ လာသည့်ပရိသတ်ထဲက တစ်ယောက်တစ်လက် ဝိုင်းထမ်းကြရာ လက်ပင်မလည်။ ဂုဏ်ပကာသန၊ ရာထူးငွေကြေး ဘာဆိုဘာမျှမရှိသည့် လမ်းပေါ်က စိတ်ရောဂါဝေဒနာရှင် တစ်ဦး၏ နောက်ဆုံးခရီးက စည်ကားလိုက်သည်များ ဘုန်းကြီးပျံတောင် သူ့လောက်မများဟု ပြောစမှတ် တွင်ရသည်အထိ။

    ဦးကြည်ဝင်းအား တိုက်မိခဲ့သည့် ယာဉ်၏ကုမ္ပဏီက ဦးကြည်ဝင်းအတွက် နစ်နာကြေးပေးရန် စီစဉ်ပါသည်။ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦးက တော့ နစ်နာကြေးထက် ဦးကြည် ဝင်းအတွက် အကျိုးရှိစေမည့် အလုပ်တစ်ခု လုပ်ပေးစေချင်သည်။ ထို့အတွက် ဦးကြည်ဝင်း နေထိုင် ခဲ့သည့် ကျောင်းဝင်းအနီးရှိ ဦး ကြည်ဝင်းမကြာခဏ ဝင်ရောက်သန့်ရှင်းရေး ပြုနေကျဖြစ်သည့် တိလောကမာရဇိန်ဘုရားကြီး အဝင်တန်ဆောင်းလမ်းအား ပြုပြင် ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ကုမ္ပဏီဘက်ကလည်း တွက်ချက်ပြီးသိန်း၆၀၊ ၇၀ ခန့် ကုန်ကျမည်ဆိုပြီးလုပ် ပေးပါမည်ဟုဆိုကြောင်း ဦးပဉ္စင်း ကျော်ဦးက မိန့်ပါသည်။ ဦးပဉ္စင်းကျော်ဦး ဦးကြည်ဝင်းအတွက် နောက်တစ်ခု ထပ်မံတောင်းဆိုခဲ့ ပါသေးသည်။ ထိုတန်ဆောင်းလမ်းပြင်ပြီးပါက ကျောက်စာတိုင်တစ်ခု စိုက်ထူပေးဖို့ဖြစ်သည်။ ထို ကျောက်စာပေါ်တွင် ကမ္ပည်းမှတ်တမ်းတင်ရေးထိုးရမည့် စာသားကို လည်း ပြောပြခဲ့သည်။ ‘ပရဟိတလမ်းလုပ်သားကြီး ဦးကြည်ဝင်း ကောင်းမှု’ ဆိုသည့် စာသားလေး ပင်ဖြစ်သည်။

    ဘဝတစ်လျှောက် လမ်းပေါ်မှာပင် လမ်းတွေပြုပြင်ကာ နေခဲ့သည့် စိတ်ဝေဒနာရှင် လမ်းပျော် ကြီး ဦးကြည်ဝင်းကတော့လမ်းပေါ်တွင်ပင် ဘဝတစ်ခန်းရပ်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ကျိုက်လတ်မြို့တွင်ရာ သီမပြတ် လမ်းပေါ်ရောက်ကာလမ်း ပြင်နေခဲ့သည့် ဦးကြည်ဝင်း၏ ပုံရိပ်ကလေးသည် ပူဖောင်းအပေါက် ဖောက်သကဲ့သို့ ဖောက်ခနဲပျောက် ကွယ်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ဦးကြည်ဝင်း၏ ဝေဒနာနှင့် မလိုက် ဖက်အောင် စေတနာတွေထားခဲ့ သည့် သူ့ပုံရိပ်တွေကတော့ဖြင့် ကျိုက်လတ်မြို့လေး၏ နှလုံးသား ထဲတွင် ထာဝရဖျောက်ဖျက်မရနိုင် လောက် အောင်စွဲထင်ကျန်ရစ်နေ ဦးမှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။

    Ko Nyi

    7 Day (ဆောင်းပါးရှည်) (၂၅/၀၁/၂၀၁၈)

    ကောင်းလွန်း၍ ပြန်လည် မျှဝေပေးပါသည် ။

    Photo Credit: TintLwin

  • HIV၊ တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားဆေးတွေကိုစစ်ကော်မရှင်ထိန်းချုပ်မှု – “တွေးမိတာနဲ့ အိပ်တောင်မပျော်ဘူး”

    HIV၊ တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားဆေးတွေကိုစစ်ကော်မရှင်ထိန်းချုပ်မှု – “တွေးမိတာနဲ့ အိပ်တောင်မပျော်ဘူး”

    HIV ပိုးကူးစက်ခံထားရသူတွေအတွက် အသက်တမျှအရေးကြီးတဲ့ ART ဆေးကို အရင်လိုအရပ်ဖက် အဖွဲ့အစည်း (NGO) တွေဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ ဆေးခန်းတွေမှာ အလွယ်တကူထုတ်ယူလို့မရတော့ပါဘူး။

    “ဒီအကြောင်းတွေးမိတာနဲ့ အိပ်တောင်မပျော်ဘူး။ ဆေးတင်မကဘူး၊ prevention (ကာကွယ်‌ရေး) တွေပါရပ်တော့ ကွန်ဒုံးတောင်အလကားမရတော့ဘူး” လို့ ART ဆေး နှစ်ရှည်သောက်သုံးနေရသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    ART ဆေးအပါအဝင် တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားရောဂါအတွက်ပုံမှန်သောက်သုံးရတဲ့ဆေးဝါးတွေကို စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံဆေးရုံတွေမှာသာ ထုတ်ယူခွင့်ပြုပါတော့မယ်။

    မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံဒေသမှာ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ဖွဲ့ကသယ်လာတဲ့ ART ဆေးဝါးတွေကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ဖမ်းယူစစ်ဆေးခဲ့ရာကနေ စစ်ကော်မရှင်က NGO တွေနဲ့ လက်တွဲဖြုတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာလို့ ဆိုကြပါတယ်။

    HIV၊ တီဘီနဲ့ ငှက်ဖျားဆေးတွေဘာကြောင့်ထိန်းချုပ်တာလဲ

    ART ဆေးတွေသယ်ဆောင်လာတဲ့ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်း (NGO) တစ်ဖွဲ့ရဲ့ ကားကို မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံဒေသတနေရာမှာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) တွေက စစ်ဆေးခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ် ဇူလိုင်လမှာ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ NGO နဲ့ စစ်ကော်မရှင်ကျန်းမာရေးအသိုင်းအဝိုင်းကတဆင့်သိရပါတယ်။

    “ဖမ်းမိတာကလည်း ပြေလည်အောင်ညှိတော့ပြန်လွှတ်ပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝန်ကြီးဌာနကမရဘူးလေ” လို့ စစ်ကော်မရှင်လက်အောက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

    ဒါကြောင့် PDF စစ်ဆေးရာကပြန်လွတ်လာတဲ့ NGO အဖွဲ့နဲ့ စစ်ကော်မရှင်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အလုပ်ဆက်မလုပ်ဖို့ဆုံးဖြတ်ခဲ့သလို NGO တွေက ဆေးဝါးထုတ်ပေးနေတာကိုလည်း ဝန်ကြီးဌာနက ချက်ချင်းလွှဲပြောင်း ယူလိုက်ပါတယ်။

    ဒီဖြစ်စဉ်တစ်ခုကြောင့် HIV ၊ တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားဖြစ်ပွားသူတွေသောက်သုံးရမယ့် ဆေးတွေအကုန်လုံးကို နီးစပ်ရာ NGO ဆေးခန်းတွေမှာထုတ်ယူခွင့်မရှိတော့ပါဘူး။

    လူနာရှင်သန်းနဲ့ချီအတွက် ဆေးဝါးလွယ်လင့်တကူလက်လှမ်းမှီခွင့် ဆုံးရှုံးသွားတာလည်းဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ မြင်းခြံခရိုင်ထဲက တောင်သာ၊ နွားထိုးကြီး နဲ့ မြင်းခြံတို့မှာတည်ရှိတဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) တပ်ရင်းတွေနဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) တချို့ကို မေးကြည့်တော့ ART ဆေးသယ်တဲ့ကားကို ဖမ်းဆီးတဲ့ ဖြစ်စဉ် မရှိခဲ့ဘူးလို့ တပြေးညီတည်းဖြေကြပါတယ်။

    “မြင်းခြံထဲမှာတော့အဲလို ART ဆေးတင်တဲ့ကားကို စစ်ဆေးဖမ်းတယ်ဆိုတာမျိုး ပြီးခဲ့တဲ့လမှာမဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းကားဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ကလျော့လျော့ပေါ့ပေါ့နဲ့တောင်သွားခွင့်ပေးပါတယ်” လို့ မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း ၂ ရဲ့ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက တုံ့ပြန်ပြောပါတယ်။

    အခုလိုလုပ်ဆောင်တာဟာ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေတွေဆီ ဆေးဝါးမစီးဆင်းစေလိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်လည်းရှိဟန်တူတယ်လို့ ကျန်းမာရေးအသိုင်းအဝိုင်းက ရှုမြင်ပါတယ်။

    စစ်ကော်မရှင်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ အခုလိုမူဝါဒအပြောင်းအလဲရုတ်ချည်းပြုလုပ်ရတဲ့ အကြောင်းအရင်းကို သြဂုတ် ၇ ရက်ညပိုင်းအထိ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းထုတ်ပြောတာမရှိပါဘူး။

    သြဂုတ် ၆ ရက်မှာပြုလုပ်တဲ့အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ တာဝန်ရှိသူရဲ့ ညွှန်ကြားချက်အရ စီမံကိန်း (Projects) အားလုံးရပ်နားတယ်လို့ အကြောင်းကြားစာမှာထည့်သွင်းပြောတဲ့အကြောင်း နီးစပ်သူတချို့ဆီက သိရပါတယ်။

    စစ်ကော်မရှင်ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ သတင်းတွေကိုလေ့လာကြည့်ရာမှာတော့ အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးကွပ်ကဲဖို့ဆိုပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းက နေပြည်တော်မှာ အစည်းအဝေး လုပ်ခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။

    HIV အတွက်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေပေးနေတဲ့ NGO အဖွဲ့ကြီးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Top Center Myanmar (လမ်းပြကြယ်) ကတော့ ART ဆေးတွေ မထုတ်ပေးနိုင်တော့တဲ့အကြောင်း မနေ့တုန်းက လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာမှာ အသိပေးစာထုတ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

    ဒါပေမဲ့ ချက်ချင်းပြန်လည်ဖြုတ်ချသွားခဲ့ပြီး ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာမှာလည်း “လတ်တလော အခြေအနေအရတော့ ဖြေကြားပေးနိုင်ခြင်းမရှိသေးပါဘူးခင်ဗျာ” လို့သာတုံ့ပြန်ပါတယ်။

    HIV၊ တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားရောဂါတို့အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေကတော့ သြဂုတ် ၈ ရက်ကစလို့ သူတို့ရဲ့ စီမံကိန်းလုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အကန့်အသတ်မရှိရပ်နားရတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါဟာ သမ္မတထရမ့်ကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးအေဂျင်စီ (USAID) ကိုရပ်ဆိုင်းလိုက်တာ ကြောင့် မြန်မာက ဒီရောဂါကုသရေးလုပ်ငန်းတွေထိခိုက်နေချိန်မှာ နောက်ထပ် ထိုးနှက်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။

    “သက်ရောက်မှုတအားကြီးတယ်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးလိုမြို့ကြီးတွေမဟုတ်တဲ့ ဝေးလံခေါင်ဖျားတဲ့နေရာတွေ ဆို ပိုဆိုးပြီပေါ့” လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း နာဂဒေသမှာတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ NGO ဝန်ထမ်းဟောင်း ဆရာဝန်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုတွေ

    AIDS ရောဂါကိုထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ရာ HIV ပိုးကူးစက်ခံထားရတဲ့အဆင့်မှာ နိုင်နင်းစွာကုသပေးဖို့အတွက် ART ဆေးက မရှိမဖြစ် အသက်ကယ်ဆေးဖြစ်ပါတယ်။

    လူ့ကိုယ်ခံစွမ်းအားကိုဖျက်ဆီးတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး HIV ပြင်းထန်မှုပမာဏပေါ်မူတည်ပြီး အဆင့်သတ်မှတ်ကာ ART ဆေးတွေပေးရပါတယ်။

    တခြားကူးစက်နိုင်တဲ့ရောဂါတွေဖြစ်တဲ့ တီဘီနဲ့ ငှက်ဖျား မပြန့်ပွားအောင် ဆေးဝါးတွေက အခရာကျပါတယ်။

    ဒီရောဂါတွေကို ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ကုသနိုင်ဖို့အတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့အတူ အရပ်ဖက် အဖွဲ့အစည်း (NGO) တွေက ပူး‌ပေါင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

    The Global Fund လို နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ကြီးကလည်း မြန်မာမှာ HIV ၊ တီဘီနဲ့ ငှက်ဖျား တိုက်ဖျက်နိုင်ဖို့အတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ရော NGO တွေနဲ့ပါ လက်တွဲလုပ်ကိုင်လေ့ရှိပါတယ်။

    “ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သူနဲ့တိုက်ရိုက်ပေါင်းပြီးငွေကြေးရတာလည်းရှိတယ်။ NGO တွေဆီလာတဲ့ ငွေကြေးကိုလည်း ပမာဏတချို့ကောက်ယူတာရှိသလို ရလာတဲ့ဆေးဝါးတွေကိုလည်း ဝန်ကြီးဌာနက အရင်လက်ခံပြီးမှ NGO တွေက ပြန်တင်ပြတောင်းခံရတဲ့ပုံစံပြောင်းလိုက်တယ်” လို့ NGO မှာ လုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦးက ရှင်းပြပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ အသင်းအဖွဲ့မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပြီး INGO နဲ့ NGO တွေ မဖြစ်မနေ မှတ်ပုံပြန်တင်စေခဲ့ပါတယ်။

    ၂၀၂၃ ခုနှစ်ဝန်းကျင်ကစလို့ ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်မှုတွေလုပ်ခဲ့ပြီး HIV၊ တီဘီနဲ့ ငှက်ဖျားဆေးတွေကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းမှာသာ ဆေးဝါးလက်ခံရယူပြီး NGO တွေကပြန်လည်တင်ပြတောင်းခံရတဲ့ စနစ်ကိုပြောင်းလဲထားခဲ့ပါတယ်။

    အခုနှစ်စမှာပဲ အမေရိကန်ရဲ့ ရန်ပုံငွေဖြတ်တောက်မှုရဲ့ ရိုက်ခတ်မှု ကြောင့်လည်း ဆေးဝါးရော ဝန်ဆောင်မှု အပိုင်းမှာပါ သက်ရောက်မှုရှိလာပါတယ်။

    ဒါကြောင့်ပဲ မြို့ကြီးတွေမှာတောင် ၃ လတစ်ခါ သာ ဆေးထုတ်ပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေဖြစ်လာပြီး တချို့ဒေသတွေမှာဆိုရင် တစ်ပတ်တစ်ခါ ဆေးထုတ်ပေးနေတာပါ။

    အာဏာမသိမ်းခင်ကဆို ၆ လစာ ဆေးဝါးထုတ်ပေးနေခဲ့တာပါ။

    “နာဂဘက်မှာဆိုရင် ရွှေမှော်တွေမှာ အပ်တွေနဲ့ မူးယစ်ဆေးသုံးကျ၊ HIV က အဖြစ်များလာတယ်။ ART ဆေးကလည်းရှားတယ်၊ မြို့ထိတက်ယူရင်လည်း ဆေးကလုံလုံလောက်လောက်မရလာပြန်တာနဲ့လေ။ အခုဆို ပိုဆိုးပြီပေါ့” လို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    စုံစမ်းကြည့်ချက်အရ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနဲ့ ဧရာဝတီတို့က ART ဆေးဝါးထုတ်ပေးတဲ့ NGO ဆေးခန်း တွေအကုန်ရပ်နားထားပြီး ဝန်ထမ်းတချို့လည်း တာဝန်ကရပ်ဆိုင်းခံလိုက်ရပြီလို့ သိရပါတယ်။

    “သတင်းမေးတဲ့ဖုန်းမလာခင်မှာတင် ဒီအကြောင်းကိုခေါင်းထဲတွေးနေတာ။ ဆေးကအလွယ်တကူ လည်းအပြင်မှာဝယ်မရနဲ့ စီးပွားရေးမကောင်း၊ ထမင်းကလည်းငတ်နေချိန်ဆိုတော့ ဘယ်လိုလုပ်ကြမတုန်း” လို့ ART ဆေးနှစ်ရှည်သောက်သုံးနေရသူတစ်ဦးက စိတ်ရဲ့လေးလံနေမှုကို ရယ်သံနှောကာ ဘီဘီစီကို ပြောပြပါတယ်။

    “လူဦးရေသောင်းချီကနေ သန်းချီအထိရောဂါကူးရုံပဲပေါ့” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    NGO တွေရဲ့ ဝန်ဆောင်မှုအကုန်ရပ်နားတာကြောင့် နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးပေးရေးတွေသာမက အကာအကွယ်အတွက် ကွန်ဒုံးတောင် အခမဲ့မရနိုင်တော့တဲ့အခြေစိုက်ပြီဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီလိုလုပ်ဆောင်တာကြောင့် သက်ရောက်မှုအများဆုံး အချက် ၃ ချက်ကို ဆရာဝန်တချို့က သုံးသပ်ထား ပါတယ်။

    • ဆေးဝါးတွေကိုထိန်းချုပ်လိုက်တာဖြစ်လို့ မှောင်ခိုဈေးကွက်ကို ပိုတွန်းပို့စေပြီး ကာယကံရှင်တွေအတွက် ငွေကြေးကုန်ကျမှုပိုဖြစ်စေနိုင်တယ်။
    • ဆေးရုံမှာစောင့်ဆိုင်းထုတ်ယူရတာဖြစ်လို့ လူနာရှင်တွေရဲ့ စိတ်ပိုင်းကိုယ်ပိုင်းမလုံခြုံမှုတွေ ပိုများလာစေနိုင်တယ်။
    • ကူးစက်ရောဂါတွေပိုမိုပြန့်ပွားပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေနိုင်တယ်။

    ဒါအပြင် NGO တွေရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကိုလက်လွှဲယူလိုက်တဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနဆေးရုံတွေက လုပ်သားအခြေအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာရန်ပုံငွေတွေကို ငွေကြေးစီမံမှုတွေက မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာတယ်လို့ ကျန်းမာရေးအသိုင်းအဝိုင်းက ထောက်ပြကြပါတယ်။

    စစ်ကော်မရှင်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အရာရှိကြီးတစ်ဦးကတော့ NGO တွေရဲ့ စနစ်ကျပြီးသားလုပ်ငန်းတွေကိုချက်ချင်းလွှဲပြောင်းယူရလို့ အဆင်သင့်မဖြစ်နေဘူးလို့ တုံ့ပြန်ပါတယ်။

    “လူအင်အားက ဆရာဝန်တော့ရှိလာပေမဲ့ သူနာပြုတွေလိုနေသေးတာလေ။ အခက်အခဲကတော့ ရှိတာပေါ့” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    ဒီလိုဝေဒနာခံစားရသူတွေဟာ NGO အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ပြန်လည်ကူညီပြီး အထောက်အပံ့ရနေတာတွေ လည်း ဆုံးရှုံးသွားပါတယ်။

    The Global Fund နဲ့ စစ်ကော်မရှင်

    စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ကျန်းမာရေးစနစ်ယိုယွင်းခဲ့ရပြီး ကူးစက်ရောဂါတွေကို ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ကုသနိုင်ဖို့အတွက် စွမ်းရည်ရောလုပ်သားအင်အားပါ အနုတ်လက္ခဏာပြနေချိန်ပါ။

    မြို့ကြီးတွေမှာဆိုရင် လူငယ်တွေရဲ့နေထိုင်မှုပုံစံအသစ်ကြောင့်ရော ဝေးလံဒေသတွေမှာ မူးယစ်ဆေးအသုံး များလာတာကြောင့်ပါ HIV ရောဂါပိုးကူးစက်မှုပြန်မြင့်တက်လာနေတယ်လို့ ပုဂ္ဂလိကကျန်းမာရေးအသိုင်းအဝိုင်း က အစောပိုင်းကတည်းက သတိပေးထားပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာကိန်းဂဏန်းတွေကိုပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း ကမ္ဘာမှာ HIV ကူးစက်မှုအသစ်တွေ့နေရတဲ့ ၃၅ နိုင်ငံထဲ မြန်မာပါနေပါတယ်။

    Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS) ကလည်း ၂၀၃၀ ရည်မှန်းချက် မှာ AIDS နဲ့ပတ်သက်လို့ မြန်မာနိုင်ငံကို အာရှဒေသမှာ ဦးစားပေးရမယ့် နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

    တဖက်မှာလည်း HIV အပါအဝင် တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားရောဂါတွေကို တိုက်ဖျက်ဖို့အတွက် ကာလရှည်ထောက်ပံ့မှုတချို့ ဆက်ရှိနေဆဲပါ။

    The Global Fund ကနေ ၂၀၂၄ – ၂၀၂၆ အတွက် မြန်မာမှာ HIV တိုက်ဖျက်ဖို့ရည်ရွယ်ပြီး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၈ သန်းကျော်ပေးမယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပြီး ထုတ်ပေးနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

    “ဒီငွေတွေကို ဆေးတွေဝယ်ဖို့ တကယ်သုံးမှာလားဆိုတာ မေးစရာပဲ” လို့ NGO အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာလုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအရာရှိကြီးကလည်း ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲနိုင်စွမ်းမရှိဘူးလို့ဝန်ခံပါတယ်။

    “မကိုင်နိုင်လောက်ဘူးဗျ။ သူတို့ (the Global Fund) ကလည်း ပေးမယ်မထင်ဘူး။ Financial management ကအဆင့်မမီတော့လေ။ အဓိက PR လို့ခေါ်တဲ့ ငွေကိုင်အဖွဲ့တွေရှိလာမှာပါ” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    NGO တွေလက်ထဲကနေ လုပ်ပိုင်ခွင့်ပြောင်းယူလိုက်တဲ့ စစ်ကော်မရှင်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ လက်တွဲ လုပ်ကိုင်မှာလား၊ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်ဖို့ရှိနေလည်းဆိုတာကို HIV ၊ တီဘီ နဲ့ ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး အတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့နေတဲ့ The Global Fund ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းနေဆဲပါ။

    ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာသန်းနိုင်စိုးကလည်း ဘီဘီစီကို ပြန်လည်ဖြေကြားတာမရှိသေးပါဘူး။

    “ဆေးတွေမရမသောက်ရင်ရောဂါတွေပိုကူးလာကြတော့မလား။ ကျွန်တော်တော့ ဒီအကြောင်းတွေးမိတာနဲ့ အိပ်တောင်မပျော်ဘူး” လို့ ART ဆေးသောက်သုံးနေရသူက သူ့ရဲ့ ပူပန်မှုကို ရင်ဖွင့်ပါတယ်။

  • တမူး၊ နမ့်မွန်းတားရွာတိုက်ပွဲ  စစ်တပ်စစ်​ကြောင်း လေကြောင်းပစ်ကူယူဆုတ်ခွာထွက်ပြေး

    တမူး၊ နမ့်မွန်းတားရွာတိုက်ပွဲ စစ်တပ်စစ်​ကြောင်း လေကြောင်းပစ်ကူယူဆုတ်ခွာထွက်ပြေး

    ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များထိန်းချုပ်ထားသည့် တမူးမြို့နယ်မှ နမ့်မွန်းတားရွာအား ပြန်သိမ်းယူရန် စစ်ကောင်စီတပ်က အကြိမ်ကြိမ် စစ်ကြောင်းထိုးနေပြီး ယနေ့တိုက်ပွဲ၌လေကြောင်းမှ သုံးကြိမ် ဗုံးလာကြဲခဲ့သည်။

    ဩဂုတ်လ ၈ရက်မနက်ပိုင်းတွင် နန်မွန်းတားရွာကိုနံနက် ၁၁နာရီ ၃၅မိနစ်၊ နေ့ခင်း ၁၂နာရီ ၃၅မိနစ်၊ ညနေ ၅နာရီ ၅၀မိနစ်တို့တွင် ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့်ဗုံးလာကြဲခဲ့သည်။ သို့​သော်ကာကွယ်ရေးရဲဘော်များအထိခိုက်မရှိခဲ့ပေ။

    နမ့်မွန်းတားရွာကို ဩဂုတ်လ ၅ရက်မှစ၍ စစ်တပ်က ပျူစောထီး၊ကသည်းသူပုန် များနှင့်အတူပူးပေါင်း၍အင်အားတစ်ရာကျော်ဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလာသဖြင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။

    သို့သော် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နောက်ပိုင်း နေ့စဥ်စစ်ကြောင်းထိုး​နေရာ သြဂုတ် ၈ ရက်တိုက်ပွဲအပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

    ရွာအားပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်းသတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးကပြောသည်။

    ” ၄ ရက်ကြာတိုက်ပွဲထဲမှာ ကိုယ့်ဘက်မှာ နည်းနည်းတော့ထိခိုက်တယ်။ စစ်ကောင်စီဘက်ကသေဆုံးတာတွေများတယ်။ လက်နက်ခဲယမ်း တွေလည်းရထားတယ်။ ဒီနေ့တိုက်ပွဲမှာ လေကြောင်းကနေလာပစ်ပြီး ဆုတ်ပြေးတာ”ဟုအဆိုပါသတင်းရင်းမြစ်ကပြောသည်။

    နမ့်မွန်းတားရွာသည် ကလေး-တမူးအာရှလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိပြီးတမူးမြို့နှင့် ၁၂မိုင်အကွာ၌ရှိသည်။

    နမ့်မွန်းတားရွာနှင့်တမူးမြို့ကြား ပန်းသာရွာ၌ တပ်စွဲထားသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ကစစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။

    နမ့်မွန်းတားရွာတွင် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ တမူးခရိုင် PDFတပ်ရင်းများက သတင်းထုတ်ပြန်ထားခြင်းမရှိသေးပေ။

    မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့၏ပြောကြားချက်အရ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဘက်၌သေဆုံးမှုများပြားကြောင်းသိရသည်။

    တမူးမြို့တွင် ပန်းသာရွာ၊မင်းသာရွာအပြင် နေရာသုံးခု၌ စစ်ကောင်စီက အခိုင်အမာတပ်စွဲထားပြီး ပန်းသာရွာ၌ အဓိကအထိုင်စခန်းအဖြစ် ပြင်ဆင်ထားသည်။ တမူးခရိုင်အတွင်း ခါမ်းပတ်မြို့နှင့် မြို့သစ်မြို့ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားပြီး စစ်ကောင်စီက တမူးမြို့ကိုသာ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်။

    Photo: တမူး​ဒေသမှ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ