စစ်တပ်က လက်လွှတ်လိုက်ရသည့် နေရာအများစုရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တို့တွင် ၎င်းတို့ဦးဆောင်လုပ်သော ရွေးကောက်ပွဲများသည် အပိုင်း (၁) မှာပင် အပြီးသတ်သွားပြီဖြစ်သည်။

စစ်ကော်မရှင်က နယ်မြေအများအပြားလက်လွှတ်ထားရသည့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပြီးခဲ့သည့် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က စတင်ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲသည် အပိုင်း (၁) မှာပင် အပြီးသတ်သွားပြီး စစ်တပ်နောက်ခံ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက နေရာအများစု အနိုင်ရခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် အခြေအနေ မရှိဟု ဆိုကာ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ လေးမြို့နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် သုံးမြို့နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ မြို့နယ် နှစ်ခုတို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) မကျင်းပမီ တစ်ရက်အလို ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် ချင်းပြည်နယ်တွင် ကိုးမြို့နယ်အနက် မြို့တော် ဟားခါး၊ တီးတိန်၊ ထန်တလန်၊ ဖလမ်း၊ တွန်းဇံ စသော မြို့နယ်တို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်နိုင်မည်ဟု စစ်ကော်မရှင်က ကနဦး မျှော်မှန်းခဲ့သော်လည်း ဟားခါးနှင့်တီးတိန် နှစ်မြို့နယ်ရှိ မြို့ပေါ်တွင်သာ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။

၎င်းတို့ လက်လွှတ်ထားရသည့် ထန်တလန်၊ ဖလမ်း၊ တွန်းဇံမြို့နယ်တို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲများ ဆက်မလုပ်နိုင်တော့ခြင်းဖြစ်သည်။

“တခြား နောက်ထပ်ကြေညာချက်တွေမရှိဘူးဆိုရင်တော့ ချင်းပြည်နယ်က လောလောဆယ်တော့ ပြီးသွားပြီဆို တဲ့အခြေအနေပေါ့”ဟု ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးက ပြောသည်။

ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ကို စစ်တပ်နှင့်ဌာနဆိုင်ရာရုံးများ အခြေစိုက်ရာ ပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါးနှင့် တီးတိန်မြို့နယ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ မဲရလဒ်များအရ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ၄ နေရာ၊ ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီက ၂ နေရာအနိုင်ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီက ဟားခါးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တို့တွင် ၃ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ပြီး တီးတိန်မြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၁ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့ သည်။ ချင်းပါတီသစ် တစ်ခုဖြစ်သည့် ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီက တီးတိန်မြို့နယ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

“ကြိုတင်မဲတွေကြောင့်အပြတ်အသတ် မနိုင်တာ။ ကြိုတင်မဲတွေသာ မရှိဘူးဆိုရင်အပြတ်အသတ်နိုင်မှာ။ ကြိုတင်မဲကြောင့် (ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီက) ပွတ်ကာသီကာ နိုင်သွားတယ်။ နိုင်တာတော့ နိုင်တယ်”ဟု ဇိုမီးအမျိုးသား ပါတီမှ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးက ပြောသည်။

တီးတိန်မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာတွင်လည်း ကြိုတင်မဲရလဒ်ကြောင့် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီက အနိုင်ရရှိခဲ့သွားပြီး မဲရလဒ်ကွာဟချက် ၃၀၀ နီးပါးခန့်သာရှိသည်ဟု ၎င်းကဆိုသည်။

စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့က စတင်၍ ထုတ်ပြန်နေသည့် အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာအတွက် ဟားခါးမြို့နယ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ ဦးဗန်နီ၊ တီးတိန်မြို့နယ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ ဦးဆလိုင်းအောင်ပြည့်တို့ ဖြစ်သည်။

သုံးမြို့နယ်သာ ကျင်းပသည့် ရခိုင် ရွေးကောက်ပွဲ

စစ်ကော်မရှင်၏ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)တွင် ပြည်နယ်မြို့တော် စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင် သုံးမြို့နယ်တွင်သာ ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နေရာအများစုတွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီက မဲအသာဖြင့် အနိုင်ရရှိသွားကြောင်း သိရသည်။

ရခိုင် ၁၇ မြို့နယ်ရှိသည့်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော် (AA) က သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားရာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ခွင့် မပြုကြောင်း ကြေညာထားပြီး စစ်ကော်မရှင်ကလည်း ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်သည့် အထက်ပါသုံးမြို့နယ်တွင်သာ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁) အား ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုသုံးမြို့နယ်အနက် မာန်အောင်တွင်သာ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်တွေမြို့ပေါ် ကစ္ဆပရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာ အုပ်စု ၁၇ ခု၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်တွင် စနဲမြို့ပေါ် ၅ ရပ်ကွက် နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု ၄၈ အုပ်စုတို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ မလုပ်နိုင်ကြောင်း ဒီဇင်ဘာလ ပထမပတ်ကတည်းက ကြေညာထားသည်။

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည့်ရက် မတိုင်မီ တစ်ရက်အလို ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၃) တွင် မပြုလုပ်နိုင်မည့် နယ်မြေများကိုကြေညာခဲ့ရာတွင် ရခိုင်ဒေသ ပါဝင်ခဲ့သည်။

အဆိုပါကြေညာချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်တွင် အမ်း၊ ဂွ၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ် စသော ဒေသများတွင် တစ်မြို့နယ်လုံး ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသလို 
အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) တွင် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၆) အမ်းခရိုင် တစ်ခုလုံး ရွေးကောက်ပွဲ မလုပ်နိုင်သည့် နယ်မြေများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

အလားတူ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) ရခိုင်လွှတ်တော်၌ အမ်း၊ သံတွဲ၊ ဂွ၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်တို့သည် ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိသောနယ်မြေများတွင် ပါဝင်နေသည်။

ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် သုံးမြို့နယ်တွင် ဒေါက်တာအေးမောင် ဦးဆောင်သော ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ (AFP)၊ ဦးဘရှိန် ဦးဆောင်သော ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ (RNP)၊ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP)နှင့် ပါတီငယ်များဝင်ရောက်ယှဥ်ပြိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။

ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့ က ကျင်းပပြီးစီးသွားသော ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) ဖြင့် စစ်တွေမြို့မှ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာယှဥ်ပြိုင်သည့် ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ (AFP) ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာအေးမောင်က ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။

ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ (RNP) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘရှိန်သည်လည်း ကျောက်ဖြူမြို့နယ်တွင် မဲအများဆုံး ရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP)ဖြင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တစ်နေရာတွင် မာန်အောင်မြို့နယ်၌ RNP ပါတီက တစ်နေရာ အနိုင်ရခဲ့ကြောင်း UEC က ထုတ်ပြန်ထားသည်။

လက်ရှိတွင် စစ်တွေနှင့်ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာအများအပြား၌ အာရက္ခတပ်တော်(AA) နှင့် စစ်တပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်။

ချင်းပြည်နယ် စစ်ရေးအခြေအနေ

ချင်းပြည်နယ် မြို့နယ် ကိုးခုအနက် စစ်တပ်လက်လွှတ်ထားရသည့် မတူပီ၊ မင်းတပ်၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ပလက်ဝ တို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် ထန်တလန်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဖလမ်းနှင့်တွန်းဇံမြို့တို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း နယ်မြေစိုးမိုးမှုပြန်မရသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။

ဟားခါးနှင့် မိုင် ၄၀ သာဝေးပြီး ယမန်နှစ် ဧပြီလကတည်းက ချင်းညီနောင်အဖွဲ့သိမ်းထားသည့် ဖလမ်းမြို့ကို ပြန်ရရှိရေး ပြီးခဲ့သည့်နှစ် အောက်တိုဘာလကစ၍ အင်အားရာနှင့်ချီပါဝင်သည့် စစ်ကြောင်းနှစ်ခု ညှပ်ကာ ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး သုံးလနီးပါးအကြာ ဇန်နဝါရီလဆန်းအထိ မြို့နှင့် ၁၅ မိုင်ဝန်းကျင်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများသို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးမြို့အနောက်မြောက်ဘက်မှ တဆင့် သိုင်းငင်းနယ်ထဲဝင်ရောက်လာပြီး ဖလမ်းမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသော စစ်ကြောင်းသည် ခွန်လိုင်ရွာအနီးရောက်နေသလို၊ ကလေးမြို့ တောင်ဘက်မှ တက်လာသည့် စစ်တပ်စစ်ကြောင်းသည်လည်း ဆွမ်ဟရန်ရွာအနီး ရောက်ရှိနေကာ နေ့စဉ်နီးပါး တိုက်ပွဲများဖြစ်နေသည်ဟု ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) မှ ဆလိုင်းတင်မီထွဋ်က ဆိုသည်။

“ဒီနေ့ထိ တိုက်ပွဲက နေ့တိုင်းလိုလို ထိတွေ့မှုတွေ ရှိတယ်။ တစ်ခါတလေကျရင်တော့ ပိုပြင်းထန်တဲ့တိုက်ပွဲတွေ ရှိတယ်။ သူတို့ဘက်က စစ်ကြောင်းထိုးဖို့ကြိုးစားတာမျိုးဆိုရင်တော့ ပိုပြင်းထန်တယ်။ ဒီနေ့ထိတော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က အတတ်နိုင်ဆုံးကာကွယ်နိုင်တဲ့အခြေအနေမှာ ရှိတယ်”ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

မြေပြင်စစ်ကြောင်းများသာမက Y 12 နှင့် တိုက်လေယာဉ်တို့ဖြင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု အများအပြားသုံးပြီး ဖိအားပေးတိုက်ခိုက်နေသည်ဟု ဆလိုင်းတင်မီထွဋ်က ဆက်ပြောသည်။

“စစ်ကြောင်းစထိုးတဲ့နေ့ကစပြီး Y 12 ပစ်တာနဲ့ လေကြောင်း ပစ်တာတွေက ထောင်ဂဏန်းရှိနေပြီ။ အဲ့ဒီလောက် ထိ လေကြောင်းကိုသုံးတယ်။ Y 12 နဲ့ရော ဂျက်ဖိုက်တာနဲ့ရော ဖလမ်းမြို့နယ်ထဲမှာ လေကြောင်းအသုံးပြုမှုက တစ်ထောင်နီးပါးရှိနေပြီ။ အဲ့ဒီလောက်ထိ စစ်ဆင်ရေးတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန်နဲ့ဖလမ်း မြို့ကိုလက်ထဲပြန်ရအောင် ကြိုးစားနေတဲ့အခြေအနေရှိပါတယ်”

ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် မိုင် ၂၀ ခန့်သာဝေးသည့် ထန်တလန်မြို့သည် မြို့လုံးကျွတ်စစ်ဘေးရှောင်နေရသည်မှာ လေးနှစ်ကျော် ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်တွင် နှစ်ဖက်တပ်များကသာ နေရာယူထားသည်။

ထို့အပြင် ပြည်နယ်မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးရှိ တွန်းဇံမြို့ကို ချင်းပြည်ကောင်စီနှင့်ပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလကတည်းက သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည်။