ယခုလအစောပိုင်း ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ယခင်က မကြုံဖူးသော နှိမ်နင်းမှုများ ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဆေးရုံတစ်ခုတွင် အလောင်းများထပ်နေပြီး အဆောက်အဦးများပေါ်တွင် စနိုက်ပါများကို ချထားကာ စီစီတီဗီကင်မရာများအား ဆန္ဒပြ သူများက ဖျက်ဆီးနေပုံများ အီရန်မှ ထပ်မံထွက်လာပြီးနောက် တိုက်ဆိုင်စိစစ်ထားသော ဗီဒီယိုများတွင် မြင်တွေ့ရသည်။

အီရန်မှ ယခုနောက်ဆုံးပေါ်ထွက်လာသော ဗီဒီယိုများကို ဆန္ဒပြပွဲများ အရှိန်ရနေခဲ့သော ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်က ရိုက်ကူးခဲ့ထားသည်ဟု နားလည်ရသည်။

ထိုရက်များမှာ ဆန္ဒပြသူ အများဆုံး သေဆုံးခဲ့သော နေ့များဖြစ်သည်ဟု ယူဆရပြီး အီရန် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ဆန္ဒပြသူများအား အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းခဲ့သည်ကို ဗီဒီယိုများတွင် မြင်တွေ့ရသည်။

တီဟီရန်မြို့အရှေ့ပိုင်းမှ တီဟီရန်ပါးစ် ဆေးရုံတွင် အလောင်းများ ထပ်နေသည်ကို ဗီဒီယိုရိုက်ချက် အများအပြားတွင် မြင်တွေ့ရပြီး ရေတွက်ခဲ့ရာ၌ အနည်းဆုံး ရုပ်အလောင်း ၃၁ လောင်းရှိသည်ဟု ၎င်းဗီဒီယိုများကို တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့သည့် BBC Verify က ‌ဖော်ပြသည်။

ဆေးရုံဝင်ပေါက် ပြင်ပတွင် ရုပ်အလောင်း ၇ ခုကို အိတ်များဖြင့် ထည့်ထားသည်ကို အခြားဗီဒီယိုတစ်ခုတွင် မြင်တွေ့ရသည်။

တီဟီရန်အနောက်ပိုင်း အဝေးပြေးလမ်းမတစ်ခုပေါ် ရာနှင့်ချီသော လူများဆန္ဒပြနေကြစဉ် သေနတ်သံများ ပေါ် ထွက်လာကာ လူသံများ အော်ဟစ် ဆူညံသွားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။

အရှေ့တောင်ပိုင်း ကာမန်းမြို့တွင် အဆောက်အဦးတစ်ခုပေါ်မှ ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုတစ်ခု၌ စစ်ယူနီဖောင်း ဝတ်ထားသူ အများအပြားက သေနတ်များ ဆက်တိုက်ပစ်ခတ်ကာ လမ်းတစ်ခုပေါ် လျှောက်သွားနေသည်ကို မြင်တွေ့ရပြီး ၎င်းတို့ ဦးတည် ပစ်ခတ်နေသူများကိုမူ မမြင်ရပေ။

အရှေ့မြောက်ပိုင်း မာရှက်မြို့တွင် အနက်ရောင်ဝတ်စုံဖြင့် စနိုက်ပါနှစ်ဦးက အဆောက်အဦးတစ်ခု ခေါင်မိုးပေါ်၌ နေ့ခင်းကြောင်တောင်မှာပင် ရှိနေပြီး တစ်ဦးက မှောက်လျက် ဆေးလိပ်သောက်နေပြီး တစ်ဦးက ရိုင်ဖယ်ကို ထောင်ထားကာ ဖုန်းပြောနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ဒီဇင်ဘာနှောင်းပိုင်းတွင် အီရန် မငြိမ်မသက်မှုများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဆန္ဒပြသူ ၅၆၃၃ ဦး အပါအဝင် လူပေါင်း ၆၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွသူများသတင်းဌာန – HRANA က ပြောသည်။

လူပေါင်း ၁၇၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်ဆိုသော သတင်းများကိုလည်း ထပ်မံ စုံစမ်းစစ်ဆေးနေသည်ဟု ၎င်းအဖွဲ့က ဆက်ပြောသည်။

လူပေါင်း ၃၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု အီရန်အာဏာပိုင်များက ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း ပြောကြားပြီး သေဆုံးသူအများစုမှာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် အဓိကရုဏ်း ဖန်တီးသူများ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရပ်ကြည့်နေသူများ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

မကြာသေးမီက အီရန်ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြု | BBC သတင်း

အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြသူများကို ရက်စက်စွာနှိမ်နင်းစဉ် အီရန်တွင် သတ်ဖြတ်မှုများ၏ အတိုင်းအတာကို ဖော်ထုတ်နေပါသည်။ အတိတ်ကာလက တိကျမှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တစ်ခုက သေဆုံးသူ ၆၀၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများသတင်းဌာနက အခြားသတ်ဖြတ်မှု ၁၇၀၀၀ ကျော်၏ အစီရင်ခံစာများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြားခန့်မှန်းချက်များအရ သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ ၃၃၀၀၀ ကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

အီရန်၏ ဘုရားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် အဆုံးသတ်ရန် လမ်းများပေါ်ထွက် တောင်းဆိုသော ဆန္ဒပြသူများကို စနစ်တကျသတ်ဖြတ်မှု၏ အထောက်အထားများ ထွက်ပေါ်လာနေသည်။ သေဆုံးသူအများစုမှာ လမ်းများပေါ်တွင် ပစ်သတ်ခံရသော်လည်း ဆေးရုံတွင် ကုသနေစဉ် ဆန္ဒပြသူများ သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏နေအိမ်များတွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် လူများ ပျောက်ဆုံးသွားခြင်းဆိုင်ရာ သတင်းများ ရှိနေသည်။

ဆန္ဒပြသူအချို့က ၎င်းတို့မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့်အရာများကို BBC သို့ ပြောပြနေကြသည်။ တီဟီရန်မှာ နေထိုင်တဲ့ အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး ပါရီဆာက ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က မြို့တော်မှာ စီးပွားရေးအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆန္ဒပြမှုတွေ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းမှာ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး မငြိမ်မသက်မှုတွေရဲ့ အသေအပျောက်အများဆုံး ကာလတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အနည်းဆုံး လူ ၁၃ ယောက် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ သူမသိကြောင်း ပြောပါတယ်။ တီဟီရန်မြို့က အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် မီဒီကလည်း လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ အနီးကပ်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဆန္ဒပြသူတွေ အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရတာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပြခဲ့ပါတယ်။

အီရန်အာဏာပိုင်တွေက လူ ၃၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး သူတို့အများစုဟာ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းတွေ ဒါမှမဟုတ် “အဓိကရုဏ်းသမားတွေ” လို့ သူတို့ခေါ်ဆိုတဲ့သူတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်ခံရမှုဖြစ်တယ်လို့ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

ဘီဘီစီ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနအများစုကို အီရန်နိုင်ငံအတွင်း သတင်းယူခွင့် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက လူအုပ်ထဲကို ကျည်ဆန်အစစ်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်နေတဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို ဘီဘီစီက အတည်ပြုပြီးပါပြီ။

ဘီဘီစီသတင်းဌာနရဲ့ သတင်းတွေကို ရီတာ ချက်ကရာဘာတီက တင်ဆက်ပါတယ်။ ကာရိုလိုင်း ဟော်လီနဲ့ ဂျွန်နသန် ဘီးလ်တို့ရဲ့ သတင်းပေးပို့ချက်။

Many thousands confirmed killed in recent Iran protests | BBC News

The scale of the killings in Iran during the brutal recent crackdown on anti-government protesters is being laid bare. One human rights group, whose estimates have proved accurate in the past, says it has verified more than 6,000 deaths. The Human Rights Activists News Agency says it’s investigating reports of more than 17,000 other killings. Other estimates have put the number who have died at more than 33,000.

Evidence is emerging of the systematic killing of protesters, who took to the streets demanding the end of Iran’s theocratic regime. Many of those who died were shot on the streets but there are reports of protesters being killed while being treated in hospital and people disappearing after being arrested at their homes.

Some of the protesters have been telling the BBC about what they witnessed. Parisa, a 29-year-old woman living in Tehran, said she knew at least 13 people who had been killed since the protests over economic conditions erupted in the capital on 28 December and evolved into one of the deadliest periods of anti-government unrest in the history of the Islamic Republic. Mehdi, 24, also from Tehran, described witnessing multiple killings of protesters at close range by security forces.

The Iranian authorities have said that more than 3,100 people were killed, while claiming that most of them were security personnel or bystanders attacked by those they described as “rioters”.

Most international news organisations, including the BBC, are barred from reporting inside Iran. But videos showing security forces firing live ammunition at crowds have been verified by the BBC.

Reeta Chakrabarti presents BBC News at Ten reporting by Caroline Hawley and Jonathan Beale.