ရေကြီးရေလျှံ အထူးသတိထားရတော့မယ့်ဒေသများ

မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (DMH) ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် ကမ္ဘာ့ရေကြီးမှုစောင့်ကြည့်ရေးစနစ် (GloFAS / Global Flood Monitoring System) မှ ရရှိထားသော ဟိုက်ဒရိုဂရပ် (Hydrograph) တင်ပြချက်များကို ပေါင်းစပ်၍ ပဲခူးမြစ်ရေ နောက်ဆက်တွဲ မြင့်တက်လာနိုင်မည့် အခြေအနေကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် သုံးသပ်ခန့်မှန်း တင်ပြအပ်ပါသည်။

၁။ လက်ရှိ DMH ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် မြစ်ရေအခြေအနေ ဆန်းစစ်ချက် – GFS Study 4 BAGO RIVER DMH.jpg ပါ အချက်အလက်များအရ ပဲခူးမြစ်ဝှမ်းအတွင်း ရေမှတ်များမှာ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေသို့ သိသိသာသာ ချဉ်းကပ်နေကြောင်း တွေ့ရပါသည် –

• ပဲခူးစခန်း – ပဲခူးမြို့၏ စိုးရိမ်ရေမှတ်မှာ ၈၆၀ စင်တီမီတာ ဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် ၅၅၉ စင်တီမီတာ သို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။

သို့သော်လည်း လွန်ခဲ့သော ၂၄ နာရီအတွင်း ရေမျက်နှာပြင်သည် ၂၂၇ စင်တီမီတာ (+227 cm) အထိ အဆမတန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ ယခုကဲ့သို့ ရေတက်နှုန်း မြန်ဆန်နေခြင်းသည် အထူးသတိပြုရမည့် အချက် ဖြစ်ပါသည်။

• ဇောင်းတူစခန်း (မြစ်ညာပိုင်း) – ဇောင်းတူမြို့၏ စိုးရိမ်ရေမှတ်မှာ ၉၀၀ စင်တီမီတာ ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ၂၄၆ စင်တီမီတာ ရှိနေကာ ၂၄ နာရီအတွင်း ၃၅ စင်တီမီတာ မြင့်တက်လာခဲ့ပါသည်။

မြစ်ညာပိုင်းမှ စီးဆင်းလာမည့် တောင်ကျရေများနှင့် ပဲခူးဒေသတွင်း ဆက်လက်ရွာသွန်းမည့် မိုးကြောင့် ပဲခူးမြို့အောက်ပိုင်းတွင် ရေထပ်မံတိုးလာရန် သေချာသလောက် ရှိနေပါသည်။

၂။ GloFAS ရေဆင်းပုံသဏ္ဌာန် (Discharge Hydrograph) အရ ရှေ့လာမည့် ခန့်မှန်းချက်

GloFAS မော်ဒယ်လ်များ၏ သုံးသပ်ချက်များအရ ပဲခူးမြစ်၏ ရေစီးဆင်းမှုပမာဏ (Discharge) သည် ရက်တိုအတွင်း သာမက ရေရှည် (လာမည့် ၂ ပတ်ခန့်) အထိပါ စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေသို့ ဦးတည်နေပါသည်။

ရေတိုကာလ ရေစီးဆင်းမှု မြင့်တက်လာနိုင်ခြေ (၈ ရက်မှ ၁၀ ရက်အတွင်း) – GFS Study 2 BAGO RIVER.jpg ၏ Feature 1 Forecast (Point ID: SE003204) အရ –

• ပဲခူးမြစ်ကြောင်း၏ ရေစီးဆင်းမှု ပမာဏသည် ဇွန်လ ၆ ရက်နောက်ပိုင်းမှ စတင်ကာ သိသိသာသာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆက်လက်မြင့်တက်လာရန် ရှိနေပါသည်။

• မော်ဒယ်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဇွန်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း (In 8-10 days) တွင် ရေစီးဆင်းမှုပမာဏသည် ပထမအကြိမ် အမြင့်ဆုံး (Peak Forecasted) သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး

အဆိုပါကာလအတွင်း Medium မှ High အဆင့်အထိ ရေကြီးနိုင်ခြေ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း Discharge Hydrograph ၏ ခရမ်းရောင်ဇုန် (20-year return period) ထိ ချဉ်းကပ်ပြသနေမှုအရ သုံးသပ်ရပါသည်။

ရေရှည်ကာလ နောက်ဆက်တွဲ အမြင့်ဆုံးအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် (၁၁ ရက်မှ ၁၄ ရက်အတွင်း) – GFS Study 1 BAGO RIVER.jpg ၏ Feature 5 Forecast (Point ID: DE003208) အရ ပိုမိုစိုးရိမ်ရသော အချက်လက်ကို တွေ့ရပါသည် –

• ဤအမှတ်အတွက် အန္တရာယ်သတိပေးချက် အဆင့်ကို “Extreme” အဆင့် သတ်မှတ်ထားပါသည်။

ခန့်မှန်းချက်အရ ဇွန်လ ၁၉ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း (In 11-14 days) တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရေစီးဆင်းမှုပမာဏ ပိုမိုမြင့်မားစွာဖြင့် အမြင့်ဆုံး (Peak Forecasted) သို့ ထပ်မံရောက်ရှိသွားနိုင်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။

• Hydrograph ရှိ Boxplots များအရ ဇွန်လ ၁၇ ရက် နောက်ပိုင်းတွင် ရေစီးဆင်းမှုသည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် စတုရန်းမီတာ/စက္ကန့်အလိုက် ကိန်းဂဏန်းများ ပိုမိုမြင့်မားလာမည်ဖြစ်ရာ ဇွန်လ တတိယပတ်အတွင်း ပဲခူးမြစ်ရေသည် စိုးရိမ်ရေမှတ်ထက် ကျော်လွန်သည့် ရေကြီးရေလျှံမှု (Severe Flooding) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အလားအလာမြင့်မားလာကြောင်းတွေ့ရပါသည်။

၃။ သုံးသပ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက် – လက်ရှိ DMH ရေမှတ်အရ ၂၄ နာရီအတွင်း ၂၂၇ စင်တီမီတာ တက်လာခြင်းသည် မြစ်ဝှမ်းဒေသအတွင်း မိုးရေချိန် အလွန်များပြားခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေပြီး

GloFAS ၏ ခန့်မှန်းချက်နှစ်ခုလုံး (GFS Study 1 BAGO RIVER.jpg နှင့် GFS Study 2 BAGO RIVER.jpg) အရ ဤရေတက်မှုသည် ရုတ်တရက် ပြန်ကျသွားမည့် သဘောတွင် မရှိဘဲ ဇွန်လ ၁၄ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း ရေကြီးနိုင်မှုအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်ပါသည်။

ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် နှိုးဆော်ချက် – ထို့ကြောင့် ပဲခူးမြစ်ကမ်းဘေးတစ်လျှောက်နှင့် ပဲခူးမြို့ပေါ်ရှိ မြေနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက်များ (ဥပမာ – ဇိုင်းဂနိုင်း၊ ကလျာဏီ၊ ရွှေကူ ရပ်ကွက်များ) တွင် နေထိုင်ကြသော ပြည်သူများနှင့် ရေဘေးခံရလွယ်သော ဒေသများအနေဖြင့် “လာမည့် ၇ ရက်မှ ၁၄ ရက်အတွင်း” အချိန်မရွေး ရေဘေးအန္တရာယ် ကြုံတွေ့ရနိုင်သဖြင့် ရေလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများကို စတင်ဆောင်ရွက်ထားကြပါရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။

ဆရာ ဦးဝင်းနိုင် (မိုးလေဝသပညာရှင်)