Author: Baby Yit Lone

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျပ်အတည်းများတွင် နောက်ကွယ်မှ ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ပြုလုပ်နေသည့် အီရန်အစိုးရအပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ ပြတ်သားသော အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများသည် မြန်မာ့အရေး၏ လမ်းကြောင်းကို အပြောင်းအလဲ ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း အနောက်သြစတြေးလျပြည်နယ် (Western Australia) အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဒင်းစမစ် (Dean Smith) က ပြောကြားလိုက်သည်။

ဩစတြေးလျအထက်အမတ် ဒင်းစမစ်က အီရန်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်သော ကြေညာချက်တွင် အီရန်နိုင်ငံက ဒေသတွင်းနှင့် ဒေသပြင်ပတို့တွင် အလွန်အမင်း မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေသော အင်အားစုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း၊ အီရန်အပေါ် အရေးယူမှုကို ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ကြေညာထားသည်။

“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့သည် အီရန်အစိုးရကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး၊ ယင်းဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် အီရန်တွင် ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ထွန်းကားလာကာ ဒေသတွင်း ပိုမိုတည်ငြိမ်လာလိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ် ဆုတောင်းပါသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကျပ်အတည်းများကဲ့သို့ အီရန်က နောက်ကွယ်မှ ပံ့ပိုးကူညီနေသည့် ဆက်စပ်ပဋိပက္ခများ၏ လမ်းကြောင်းကိုလည်း အဆိုပါအရေးယူမှုများက ပြောင်းလဲပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ် မျှော်လင့်ပါသည်” ဟု ၎င်းက ကြေညာထားသည်။

အီရန်အစိုးရက ၎င်း၏ နိုင်ငံသားများကို မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သော လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခြင်းများနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူများကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းခြင်းများဖြင့် စနစ်တကျ ဖိနှိပ်နေသလို၊ ပြည်ပတွင်လည်း အကြမ်းဖက်မှုကို ထိပ်တန်းမှ ပံ့ပိုးကူညီနေသည့် နိုင်ငံအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း အမတ် ဒင်းစမစ်က ပြစ်တင်ရှုတ်ချသည်။

ထို့အပြင် အီရန်အစိုးရက နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများ၊ ဘာသာရေးလူနည်းစုများ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် LGBTQ+ အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းဖြင့် အခြေခံလူကျင့်ဝတ်နှင့် လူသားဆန်မှုတို့ကို ချိုးဖောက်နေကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဒင်းစမစ်က လွတ်လပ်ပြီး ဒီမိုကရေစီရရှိသော အီရန်နိုင်ငံအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေကြသည့် အနောက်သြစတြေးလျရှိ အီရန်အသိုက်အဝန်းကို အစောပိုင်းကတည်းက တစိုက်မတ်မတ် ထောက်ခံအားပေးခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

ယခုကဲ့သို့ အီရန်အစိုးရအပေါ် နိုင်ငံတကာ၏ ဖိအားပေးမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခများအပေါ် မည်သို့သော သက်ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်ကြောင်း စောင့်ကြည့် သုံးသပ်မှုများရှိနေသည်။

အီရန်နိုင်ငံက မြန်မာစစ်တပ်ထံသို့ လေယာဉ်ဆီနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ လျှို့ဝှက်ထောက်ပံ့ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့်လေ့လာစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့များက ထုတ်ဖော်ထားသည်။

ကရင်နီပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းရှိ KTV တစ်ခုတွင် အမျိုးသမီးလုရာမှ ၄၀ မမ ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ခိုင်မာသည့် သတင်းရင်းမြစ်က ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်က ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းရှိ KTV ဆိုင်တစ်ခုတွင် အမျိုသမီးရွေးရာမှ အမျိုးသားနှစ်ဦး အကြိုက်တူခဲ့ပြီး၊ ကျူးလွန်သူမှ အမျိုးသမီးပြောင်းပေးရန် ဆိုင်မန်နေဂျာအား ပြောဆိုရာကတစ်ဆင့် အချင်းများခဲ့ပြီး ၄၀ မမ ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

“ပစ်တာက ရဲဘော်ပါ။ KTV လာတဲ့ နှစ်ဖွဲ့ဖြစ်တာလား၊ ဆိုင်ရှင်နဲ့ဖြစ်တာလားတော့ သေချာမသိဘူး။ ဘယ်အဖွဲ့ကလဲဆိုတာလည်း မသိဘူး။ စော်လုရာကနေ ပြဿနာတက်တာပါ။ KTV ထဲပစ်တယ်ဆိုပေမဲ့ ခြောက်ပြီးပစ်တဲ့သဘောပါ။ ၇၉ သေနတ်နဲ့ ပစ်သွားတာက အိမ်သာတွင်းနားကို တစ်လုံး၊ တောထဲကို နှစ်လုံး ပစ်သွားတာပါ။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတော့ မရှိပါဘူး။ မယ်လိုဒီ KTV မှာ ဖြစ်သွားတယ်လို့ ကြားတယ်။ ပစ်တဲ့သူတွေက ဆိုင်ဆိုင်းဘုတ်ကိုလည်း ရိုက်ချိုးသွားတယ်၊ ဆဲဆိုသွားတာလည်း ရှိတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

KTV ဆိုင်အား ၄၀ မမ (၇၉ သီး) ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သူသည် ရဲဘော်ဟုသာ ကနဦးသိရပြီး မည်သည့်တပ်ဖွဲ့မှဖြစ်ကြောင်းနှင့် အရေးယူခံထားရခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုမူ သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးပေ။

ယင်းပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ယင်းဆိုင်အနီးနေ ဒေသခံများကမူ လက်နက်ကိုင် မူးယစ်ရမ်းကားသူများကို သက်ဆိုင်ရာ လူကြီးများမှ ထိရောက်စွာ အရေးယူပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း MPA သို့ ပြောသည်။

“အခုက ဂန်းစတားကားထဲကလို ဖြစ်နေပြီ။ ညမှောင်နေတော့ ကားပဲ တွေ့လိုက်တယ်။ အစက လက်နက်ကြီးကျတယ် ထင်တာ။ ဆဲဆိုသံတွေကြားတော့မှ ရန်ဖြစ်ပြီး ထုကြမှန်းသိတာ၊ တကယ်လို့များ လူနေအိမ်တွေပေါ်ကိုကျရင်၊ KTV ထဲလာတဲ့သူတွေနဲ့ ကောင်မလေးတွေ သေရင် ဘယ်သူတာဝန်ယူမလဲပေါ့။ တစ်ဦးတစ်ယောက်လုပ်တာနဲ့ တစ်ဖွဲ့လုံးမကောင်းတာ မဟုတ်ပေမဲ့ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုမရှိရင်တော့ လုပ်တဲ့အဖွဲ့က နာမည်ပျက်မှာဘဲ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်း KTV ဆိုင်များသည် ဒီးဘောင်းခူမြို့နယ်အတွင်းတွင်သာရှိပြီး ကျန်မြို့နယ်များတွင် လုံးဝပိတ်ပင်ထားကြောင်း ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) အတွင်းရေးမှူး (၂) ကိုဗညားက ပြောသည်။

“KTV ကိစ္စမှာလည်း လက်နက်ကိုင်အင်အားစုတွေ ပါဝင်ပတ်သက်မှုက ပုံစံတစ်မျိုးမဟုတ်ရင် တစ်မျိုးရှိကြတော့ သက်ဆိုင်ရာ အင်အားစု၊ မြို့နယ်နဲ့ IEC တို့ ပူးပေါင်းကြပ်မတ်မှသာလျှင် အဆင်ပြေနိုင်မှာပါ။ ဒါကလည်း တော်လှန်ရေးအခြေအနေကြောင့်ပါ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအတွင်းကလည်း ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းတွင် HIV ပိုးရှိသည့် သံသယလူနာ ၁၂ ဦး ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် KTV ဆိုင်နှစ်ခု ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သေးသည်။

ဒီးဘောင်းခူမြို့နယ်သည် IEC မှ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထားသည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေါရောက်ခူအုပ်စု၊ လိုပူအုပ်စု၊ လိုဘာခိုအုပ်စု၊ ဟိုဝမ်အုပ်စု၊ ဝါဘန်းဘလိုအုပ်စုနှင့် ဘပန်ပက်အုပ်စုတို့ ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။

ပုံစာ-ယမန်နှစ်က ဒီးမော့ဆိုအနောက်ခြမ်းရှိ KTV တစ်ခုအား စစ်ကော်မရှင် ဗုံးကြဲပြီး မြင်ကွင်းနှင့် ၄၀ မမ လက်နက်အားတွေ့ရစဉ်

စစ်ပွဲအခြေအနေ ဆိုးရွားလာသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှ နေရပ်ပြန်လိုသော ထိုင်းနိုင်ငံသားများကို ထိုင်းအစိုးရက အထူးလေယာဉ်များဖြင့် ကယ်ထုတ်ရန် စီစဉ်နေချိန် မြန်မာနိုင်ငံသားအများစုမှာ ကယ်သူမဲ့

အမေရိကန်-အစ္စရေးနှင့်အီရန် တို့ တိုက်ခိုက်မှုများ အရှိန်အဟုန်မြှင့်လာသဖြင့် စစ်ပွဲအခြေအနေ ဆိုး ရွားလာသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှ နေရပ်ပြန်လိုသော ထိုင်းနိုင်ငံသားများကို ထိုင်းအစိုးရက အထူး လေယာဉ်ဖြင့် ကယ်ထုတ်ရန် စီစဉ်နေချိန် မြန်မာနိုင်ငံသားတချို့မှာ မူ နေရပ်ပြန်လိုသော်လည်း ကယ်ကူသူမဲ့ ဖြစ်နေကြောင်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားတချို့က ပြောဆိုသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့မှစတင်ခဲ့သော အမေရိကန်-အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့၏ ပဋိပက္ခတိုက်ပွဲကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံး ပေါက်ကွဲမှုများ၊ ဒုံးကျည်များ နေ့ည မပြတ်ဖြတ်သန်းမှုများရှိနေကြောင်း၊ ထိုအချိန် ထိုင်းအစိုးရက အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရောက် နေရပ်ပြန်လိုသော ထိုင်းနိုင်ငံသား ၁၀၀၀ ကို အထူးလေယာဉ်များဖြင့် ကယ်ထုတ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် Anutin Charnvirakul က မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။

နေရပ်ပြန်လိုသူများကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခေါ်ယူမည်ဖြစ်ပြီး နေရပ်မပြန်လိုသော ထိုင်းနိုင်ငံသားများကိုလည်း လုံခြုံဘေးကင်းသည့်နေရာများသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် စီစဉ်နေကြောင်း ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်က င်္ပလက်ပြောဆိုထားသည်။

သို့ရာတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသို့ ရောက်ရှိနေသော မြန်မာနိုင်ငံသားများအနက်တွင် တချို့မှာ နေရပ်ပြန်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အများစုမှာ နေရပ်မပြန်လိုကြကြောင်း၊ နေရပ်ပြန်လိုသော မြန်မာနိုင်ငံသားတချို့အတွက် မြန်မာအကြမ်းဖက်စစ်တပ်က မည်သည့် ဆောင်ရွက်ချက်မှ လုပ်ဆောင်ခြင်းမရှိဟု အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများက ရှင်းလင်းပြောဆိုကြသည်။

“ဒူဘိုင်းနဲ့ အဘူဒါဘီက မိတ်ဆွေတွေက ပြန်ချင်ကြတယ်။ ယေဘုယျ မြန်မာ ၁၀၀ လောက်မှာ ၂ ဦးလောက် မြန်မာပြည် ပြန်ချင်ကြတယ်။ ဒီမှာရောက်နေတဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသားတွေကို သူတို့သံရုံးတွေက ဖုန်းဆက်ပြီး နေရပ် ပြန်၊ မပြန် စာရင်းကောက်နေတယ်။ ကျနော်တို့ မြန်မာတွေလည်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ထိုင်းတွေ အဲဒီလို ပြန်၊ မပြန်စာရင်းကောက်တော့ သူတို့ နိုင်ငံနဲ့ အစိုးရကို အားကျတာ။ မြန်မာတွေ အများစုကတော့ မပြန်ချင်ကြဘူး။ ရောက်ဖို့ မနည်းလာရတာဆိုတော့။ ဒါပေမယ့် ပြန်ချင်တဲ့သူတွေလည်းရှိတယ်။ နေ့နေ့ ညည ဒုံးကျည်တွေက ကောင်းကင်ပေါ်က ဖြတ်ရင်ဖြတ် မဖြတ်ရင် လာပြီး ကျပေါက်ကွဲနေတာ။ မပြန်ချင်သူက အများစုပေမယ့် ပြန်မယ့်သူတွေအတွက် လမ်းကြောင်း ရှိစေချင်တယ်”ဟု ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ ဒူဘိုင်းမြိုရှိ ဟိုတယ်ကြီးတစ်ခုတွင် စာဖိုးဆောင်အကူအဖြစ် အလုပ်လုပ်​နေသော မြန်မာအလုပ်သမား ကိုထက်က ပြောဆိုသည်။

လက်ရှိတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ အကြမ်းဖက်စစ်တပ်လက်အောက်ခံ သံရုံးများနှင့် ကောင် စစ်ဝန်ရုံးက သတိထားနေထိုင်ကြရန် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုသာ ထုတ်ပြန်ထားပြီး လုံခြုံရေးအတွက်စီမံမှု မကြားသိရကြောင်း ကူဝိတ်နိုင်ငံရောက် မြန်မာအလုပ်သမားတချို့က ပြောကြားသည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် ယူအေအီးနှင့်ကူဝိတ်တို့တွင် ပေါက်ကွဲမှုများနှင့်ဒုံးကျည်ပစ်ခတ်မှုများ နေ့စဉ် ကြားနေရပြီး အလုပ်အချို့လည်း ပိတ်ထားကြောင်း ၊ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ အစိုးရများက အချိန်နှင့် တစ်ပြေးညီ ဆောင်ရန် ရှောင်ရန်များ ထုတ်ပြန်ပေးနေပြီး လက်ရှိအချိန်တွင်မူ ပြည်သူများအနေဖြင့် လုံလုံခြုံခြုံနှင့် သွားလာစားသောက်နေနိုင်နေသေးကြောင်း ယူအေအီးရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများထံမှ သိရှိရသည်။

“မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ရုံးက လက်ရှိအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လုံလုံခြုံခြုံနေဖို့ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်တာတော့ အွန်လိုင်းကနေ တွေ့လိုက်တယ်။ လေယာဉ်တွေ ဘာတွေ စီစဉ်ပေးတယ်လို့ မကြားမိဘူး။ လေဆိပ်တွေက အဝင်အထွက်တွေ အခု အကုန်ပိတ်ထားတော့ ထွက်လို့ရော ဝင်လို့ရော မရဘူး။ ထိုင်းတွေကိုတော့ ယူအေအီးကနေ အိုမန်အထိ ကုန်းလမ်းက ခေါ်ထုတ်ပြီး အိုမန်ကနေ လေယာဉ်နဲ့ ခေါ်ဖို့ သူတို့ လုပ်နေကြတယ်” ဟု ဒူဘိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ဦးက လက်ရှိအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောပြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရအနေနှင့်မူ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ အရေးပေါ် အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းနိုင်ငံသားများကို ကယ်ထုတ်နိုင်ရန် ထိုင်းလေတပ်နှင့် ပူးပေါင်း၍ လေယာဉ်များ အဆင့်သင့်လုပ်ဆောင်ထားသည့်အပြင် ၂၄ နာရီ အရေးပေါ် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်တည်ဆောက်ထားကာ သက်ဆိုင်ရာ ထိုင်းသံရုံးများနှင့် ဆက်သွယ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်ဟု ထိုင်းသတင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံက ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ ဒူဘိုင်းမြို့တွင် ရောက်ရှိနေသော နေရပ်ပြန်လိုသည့် ထိုင်းနိုင်ငံသား ၁၀၀၀ ဝန်းကျင်ကို အိုမန်နိုင်ငံ၊ Muscat မြို့သို့ ကုန်းလမ်းမှ ခေါ်ထုတ်ကာ အိုမန်နိုင်ငံလေဆိပ်တွင် အထူးလေယာဉ်များဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် ခေါ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းအစိုးရက တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

ယူအေအီးတွင် လက်ရှိ ကြုံနေရသည့် အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ ဖုန်းများထဲသို့ သတိပေးအကြောင်း ကြားမှုများ ဆက်တိုက်လက်ခံရရှိနေသောကြာင့် သတင်းအချက်အလက်များ အချိန်နှင့် တစ်ပြေးညီရရှိနေကြောင်း၊ထို့ကြောင့် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်သော နေရာများသို့ မသွားဘဲ နေလျှင် ဘေးကင်းနေသေးကြောင်း ယူအေအီးရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများက ပြောဆိုသည်။

“ဖုန်းတွေထဲကို ယူအေအီးမှာ လက်ရှိ ကြုံနေရတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Security Alert တွေ ပေးတယ်။ တစ်ခုခုပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်တာတို့ဆိုရင်လည်း အဲဒီနေရာတွေ မသွားဖို့ ထွက်မကြည့်ဖို့ Safe ဖြစ်တဲ့‌ နေရာတွေ အဆောက်အအုံတွေ သတိပေးအကြောင်းကြားစာတွေ ပို့ပေးတယ်။ အဲဒီလို ပို့ပေးတာ ကောင်းတယ်။ အချိန်နဲ့ တစ်ပြေးညီ ပို့ပေးတော့ လန့်စရာတော့ ဖြစ်တယ်။ စဖြစ်တဲ့ နေ့တုန်းကဆို ည ၁၂ နာရီကြီး Alert ထမြည်တော့ လန့်သွားတယ် ။ ဒါပေမဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေထုတ်ပြန်ပေးတာ ကောင်းပါတယ်” ဟု ယူအေအီးနိုင်ငံရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ဦးက ပြောပြသည်။

ဓာတ်ပုံ- မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ယူအေအီးနိုင်ငံ ရှာဂျာမြို့ (Sharjah City) စက်မှုဇုန်ရှိ ကုန်လှောင်ရုံတစ်ခုတွင် အီရန်ပစ်ခတ်သော ဒုံးကျည်ထိမှန်ပြီး မီးလောင်နေစဉ်။