ရန်ကုန် သို့မဟုတ် မန္တလေးမြို့လယ်တွင် လမ်းလျှောက်ထွက်လာပါက ဘုန်းကြီးများ နောက်ဆုံးပေါ် မာစီဒီးများ သို့မဟုတ် ဘန်တလေ ဇိမ်ခံကားများဖြင့် သွားလာနေသည်ကို တွေ့ရသည့် မြင်ကွင်းကြောင့် မှင်တက်မိသွားနိုင်သည်။

သို့သော် မအံ့သြပါနှင့်။ ထိုမြင်ကွင်းသည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာမှ မြင်ကွင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်များသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြောင်း ပြသလာပြီး ထိုသို့ ပြသရာတွင် ကူညီသည့် ဘုန်းကြီးများကို ပူဇော်နေသောကြောင် စစ်ကောင်စီကို ထောက်ခံသော ဘုန်းကြီးများ၏ လာဘ်လာဘသည် ၎င်းတို့၏ သြဇာနှင့်အတူ တိုးလာသည်။

သို့သော် ထိုအခွင့်ထူးခံ အလှူခံစားသူများသည် အများပြည်သူဝေဖန်မှုကို ပိုမိုခံလာရပြီး “ဆယ်လီဘုန်းကြီး” နှင့် “ခရိုနီဘုန်းကြီး” စသည့် ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများရခဲ့ပြီး ပြည်သူလူထု သပိတ်မှောက်ရမည့် ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာကြသည်။

စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို လူသိရှင်ကြားထောက်ခံပြီး စစ်ကောင်စီ၏ တနိုင်ငံလုံးမှ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကို နှုတ်ပိတ်နေသည့် ထိုကျော်ကြားသော ဘုန်းကြီးများကို နိုင်ငံမှ အဖိနှိပ်ခံပြည်သူများ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမားများက မှတ်သားထားသည်။

မြန်မာမှ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးများသည် ပထမတွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေးကို စိန်ခေါ်သည့် ဆော်သြသူများအဖြစ်နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် လက်ရှိ စစ်ကောင်စီ မတိုင်မီ စစ်အုပ်စုကို ဆန့်ကျင်သူများအဖြစ် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများအတွက် ကျော်ကြားသူများဖြစ်သည်။

ယနေ့တွင် ဘုန်းကြီးအများအပြား၊ အထူးသဖြင့် ဝါတော်ရ သြဇာကြီးမားသည့် ဘုန်းကြီးတချို့သည် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက်၊ အကောင်အထည် အတိအကျ တရားဝင် မပြနိုင်သည့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနှင့် မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ၎င်းတို့ တည်ဆောက်ထားသည့် ဘုန်းတော်ကြီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ယနေ့တွင် ဘုန်းကြီးအများအပြား၊ အထူးသဖြင့် ဝါတော်ရ သြဇာကြီးမားသည့် ဘုန်းကြီးတချို့သည် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက်၊ အကောင်အထည် အတိအကျ တရားဝင် မပြနိုင်သည့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနှင့် မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ၎င်းတို့ တည်ဆောက်ထားသည့် ဘုန်းတော်ကြီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ထိုဆက်ဆံရေးသည် မသူတော်ချင်း သတင်းလွေ့လွေ့ ပေါင်းဖက်တွေ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ၎င်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ဘုန်းကြီးများကို လာဘ်လာဘ ပူဇော်သက္ကာယနှင့် အကာအကွယ်ပေးသည်။

အပြန်အလှန်အားဖြင့် စစ်ခေါင်းဆောင်များသည် လိုနေသော တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့မည့် ခြိမ်းခြောက်မှုဟု ၎င်းတို့ အမည်တပ်သည့် ကိစ္စကို ကာကွယ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအဖြစ် ပုံဖော်ကြသည်။

မြန်မာမှ လွန်စွာအသံကျယ်သည့် ကွန်ဆာဗေးတစ် အမျိုးသားရေးအစွန်းရောက် ဘုန်းကြီးအုပ်စုသည် စစ်တပ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာမသိမ်းမီကပင် စစ်တပ်ကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံမှုပေးကြသည်။ ဘာသာရေးဝှက်ဖဲကို ပိုမိုထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် စစ်တပ်သည် မဘသ ဟုခေါ်သည့် အမျိုးဘာသာသာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားရေး အစွန်းရောက်အုပ်စုနှင့် ခိုင်မာသောဆက်ဆံရေး ထူထောင်ထားသည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည့် ထိုအဖွဲ့ကို အမျိုးသားရေးအစွန်းရောက် ဘုန်းကြီးများက ဦးဆောင်ပြီး မြန်မာတွင် ဂိုဏ်းဂဏ တင်းမာမှုကို မီးထိုးပေးကာ ဘာသာရေးအကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားစေရန် လှုံ့ဆော်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။

ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၏ ၂၀၁၁-၂၀၁၆ အစိုးရ သက်တမ်းအတွင်း စစ်တပ်နှင့် “ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား” ဟုအမည်ခံသူ အရပ်ဘက် ခေါင်းဆောင်များသည် မဘသကို အလှူအတန်းများ၊ အကာအကွယ်ပေးခြင်းများနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ကျောထောက်နောက်ခံပေးခြင်းများဖြင့် ထောက်ပံ့ကြသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်သည် ဘာသာရေးဝှက်ဖဲကို ဆက်လက် အသုံးပြုသည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ဘုန်းကြီး နှစ်ပါးသည် စစ်ကောင်စီ၏ အထူး ပစားပေးခံရသူများ ဖြစ်လာပြီး ၎င်းတို့မှာ သီတဂူ ဘုန်းကြီး ဦးဉာဏိဿရနှင့် ဓမ္မဒူတ ဦးဆေကိန္ဒတို့ ဖြစ်သည်။

အသက် ၈၇ နှစ်အရွယ် သီတဂူဆရာတော်သည် မြန်မာမှ ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းကြီး ကိုးဂိုဏ်းအနက် တဂိုဏ်းဖြစ်သော ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကို ဦးဆောင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု မတိုင်မီက ထိုဆရာတော်သည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကိုးကွယ်သူ သိန်းချီ ရှိပြီး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ခံရဆုံးနှင့် သြဇာအကြီးမားဆုံး ဘုန်းကြီးများအနက် တပါးဖြစ်သည်။

ဓမ္မဒူတ ဦးဆေကိန္ဒသည် နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်များအတွင်း ဆယ်ကျော်သက် ကလေးများအတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ အစီအစဉ်များ ဖွင့်ပြီး နှစ်စဉ် လူငယ် ရာပေါင်းများစွာကို ဆွဲဆောင်ကာ သူ၏ကျော်ကြားမှုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ရန်ကုန်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် (ITBMU) တွင် ပါမောက္ခချုပ်ရာထူးနှင့် မထိုက်တန်ကြောင်း ဝေဖန်နေသည့်ကြားက နေရာဝင်ယူပြီး စစ်တပ်အသိုက်အဝန်းမှ အများအပြား အပါအဝင် တနိုင်ငံလုံးတွင် ကိုးကွယ်သူ သောင်းချီရှိသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းချိန်မှ စတင်ပြီး ထိုဆရာတော် နှစ်ပါးသည် အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနက်ရှိုင်းအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး နောက်ကွယ်တွင် ၎င်းတို့သည် အာဏာမသိမ်းမီ လပေါင်း များစွာကပင် အာဏာသိမ်းရန် စစ်တပ်ကို တိုက်တွန်းခဲ့သောကြောင့် အံ့သြဖွယ် မဟုတ်ပေ။ ၎င်းတို့ နှစ်ပါးလုံးသည် စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်ကြမ်းမှုများကို နှုတ်ဆိတ်နေသောကြောင့် ဝေဖန်ခံနေရသူများ ဖြစ်သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် မဘသ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း သီတဂူဆရာတော်ကို အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်က မြန်မာမှ အမြင့်ဆုံး ဘာသာရေးဘွဲ့ ပေးပြီးနောက် ထိုဆရာတော်က အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သဒ္ဓါပညာ အားကောင်းသည့် အစိုးရဟု ချီးကျူးသည်။

စစ်ကောင်စီ၏ ဖြိုခွဲမှုများ၊ စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့်အမြောက်ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများတွင် လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးပြီးနောက် ထိုဆရာတော်က မင်းအောင်လှိုင်ကို သာသနာပိုင် မင်းအဖြစ် ချီးကျူးခြင်းဖြစ်သည်။

မင်းအောင်လှိုင်ကို အခိုင်မာဆုံး ထောက်ခံသည့် နောက်ထပ် သင်္ကန်းဝတ်မှာ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းမှ ဝစီပိတ် ဆရာတော်ဟု ကျော်ကြားနေသူ ဦးကောဝိဒ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဗေဒင်တွက် အခါတော်ပေးခြင်းနှင့် ဝစီပိတ်ခြင်းကျင့်ခြင်းအတွက် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ လက်တွေ့တွင် သူ၏ကျင့်ကြံမှုများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ဟိန္ဒူအယူအဆ ဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှု အစောပိုင်း လမ်းမများမှ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ဆန္ဒပြသူများကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဦးခေါင်းတွင် ပစ်စေရန် “ခေတ်ကိုပြောင်းရန် ခေါင်းကိုပစ်” ဟု မင်းအောင်လှိုင်ကို ထိုဘုန်းကြီးက အခါတော်ပေးကြောင်း စွပ်စွဲ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

နေပြည်တော်မှ ရာဇဝတ်ကောင်များကို ထောက်ခံသောကြောင့် ထိုဘုန်းကြီးများသည် စစ်ကောင်စီ၊ ၎င်းတို့နှင့်အပေါင်းပါ ခရိုနီများထံမှ အလှူငွေများ၊ တန်ဖိုးမြင့်သည့် ယာဉ်များ၊ ပြည်ပခရီးစဉ်များနှင့် မြင့်မားသော ဘွဲ့များ ရရှိကြသည်။

စစ်ကောင်စီ၏ သီတဂူဆရာတော် ဦးဉာဏိဿရနှင့် ဓမ္မဒူတ ဦးဆေကန္ဒိတို့၏ နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးကို စစ်ကောင်စီ ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ရုရှားနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမှ ရွှေစည်းခုံ ဘုရားပုံတူ အနေကဇာတင်ရန် ရုရှားသို့ ပြည်ပခရီးတွင် လိုက်ပါသွားအခါ အထင်အရှား ပြသလိုက်သည်။

သဒ္ဓါတရား အားကောင်းသည့် နိုင်ငံကို အမြတ်ထုတ်အသုံးချခြင်း

မြန်မာသည် ကံ၊ ကံ၏အကျိုးကို နက်ရှိုင်းစွာယုံကြည့်သည့် သဒ္ဓါတရားဖြင့် အလှူဒါနပြုသူများအဖြစ် ခံယူမှုကြောင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် မြန်မာသည် ကမ္ဘာ့ရက်ရောမှု အညွှန်းကိန်းတွင် ထိပ်ဆုံးနီးပါးမှ ရှိနေသည်ဟု ဗြိတိန်မှ ပရဟိတအဖွဲ့တခုက ထုတ်ပြန်သည်။

ထိုအချက်သည် မြန်မာတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ သြဇာကြီးမားမှုကို ထင်ဟပ်သည်။ ယခုဘဝတွင် လုပ်ဆောင်သည့် လုပ်ရပ်များကို နောင်ဘဝတွင် အကျိုးဆက်ခံစားရမည်ဟု ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ အများအပြား ယုံကြည်ပြီး ထိုယုံကြည်ချက်ကို ပျံ့နှံ့စေရာတွင် ဘုန်းကြီးများသည် အဓိကအခန်းမှ ပါဝင်သည်။

ဘုန်းကြီးအများစု၏ တရားပွဲများတွင် အမြဲတမ်းတွေ့ရသည့် အကြောင်းအရာမှာ သံသရာဆိုသည့် စကားလုံးဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ယုံကြည်သည့် ဇာတိ၊ ဇရာ၊ ဗျာဓိ၊ မရဏ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စက်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ ဘုန်းကြီးအများစုသည် ၎င်းတို့၏တရားများကို အဆုံးသတ်သောအခါ ဒါန သို့မဟုတ် လှူဒါန်းခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဟောပြောကြသည်။

လက်တွေ့တွင် အလှူအတန်းဖြင့် ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုလုပ်ခြင်းသည် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာများအကြား အတွေ့ရ အများဆုံးနှင့် လူသိအများဆုံး ဘာသာရေး လုပ်ဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ အများစုသည် သူတပါး အသက်သတ်ခြင်း၊ သူတပါး ပစ္စည်းခိုးယူခြင်း၊ သူတပါး သားမယားကို ပြစ်မှားခြင်း၊ လိမ်လည်ပြောဆိုခြင်းနှင့် အရက်သေစာ သောက်စားခြင်းတို့ကို ရှောင်ကျဉ်ပြီး ငါးပါးသီလ စောင့်ထိန်းကြကာ အလှူအတန်းများပြုလုပ်ခြင်း၊ အများအားဖြင့် ဘုန်းကြီးများနှင့် ဘုရားစေတီများသို့ လှူဒါန်းခြင်းမှတဆင့် ကုသိုလ်ယူရန်၊ ကောင်းမွန်သော နောက်ဘဝ ပြန်လည် မွေးဖွားရန် အများစုက ကောင်းသောအလုပ်များကို ကြိုးစား လုပ်ကိုင်ကြသည်။