သမိုင်းအစဉ်အလာကြီးခဲ့သည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က တိုင်းပြည်အာဏာကို လက်နက်ဖြင့်သိမ်းခဲ့သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှုပါရဂူဆိုကာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ချီးလိုက်ခြင်းက တက္ကသိုလ်ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပြီး သမိုင်းတွင်မည့် အမည်းစက်တခုဖြစ်ကြောင်း အများက ဝေဖန်ကြသည်။

တိုင်းပြည်ကို အကျပ်အတည်းအောက်ရောက်စေသည့် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းခဲ့သည့် ၅ နှစ်တာအတွင်း နိုင်ငံသည် အဘက်ဘက်မှ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးနေသည်မှာ အများ အသိဖြစ်သော်လည်း ပညာရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ချောချောစိန်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခချုပ်တို့ ပေးအပ်သည့် ပြည်သူ့ ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှုပါရဂူဆိုသည်မှာ ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး ဆန့်ကျင်လျှက်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။

သို့သော် ပညာရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာချောချောစိန်ကမူ မိမိတို့နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲဖြစ်စဉ်တွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် စိန်ခေါ်မှုအခက်အခဲများကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုပြီး စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည့် စွမ်းဆောင်ချက်အပြင် နိုင်ငံကြီးများ အားပြိုင်မှုအကြား မိမိနိုင်ငံအကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပြီး သံတမန်ဆက်ဆံရေးနည်းဖြင့် ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နိုင်ငံကြီးများ နှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသည့် ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်နိုင်သည့် အတွက်ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။

ရန်ကုန်နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာဌာန ပါမောက္ခဖြစ်ခဲ့သူဒေါက်တာ စိုင်းခိုင်မျိုးထွန်းက “ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့ဆိုတာ ဘာသာရပ်တခုမှာဖြစ်စေ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံအကျိုးပြုလုပ်ငန်းတွေမှာ ဖြစ်စေ၊ တခုခု ထူးထူးချွန်ချွန်အောင်မြင်ထားတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေကို ပုံမှန်အားဖြင့် ပေးတာ၊ အခုက ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်တဲ့ ပြည်သူတွေကို ဗုံးကြဲ ၊ သတ်ဖြတ် ဖမ်းဆီး နှိပ်စက်တဲ့သူကို ဘွဲ့ပေးလိုက်တာကြောင့် အစဉ်အလာရှိတဲ့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ သမိုင်းကို လည်း သမိုင်းဆိုးဝင်ပြီး အမည်းစက်တခု ထင်သွားတယ်”ဟု ပြောသည်။

၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်က တည်ထောင်သည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကြီးသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ စစ် အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အာဏာမသိမ်းခင်အထိ အာရှ၌ ထိပ်တန်းအဆင့်၊ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံတကာမှ ပညာတော်သင်များစွာတို့ လာရောက် ပညာဆည်းပူးခဲ့ သည်အထိ ဂုဏ်သတင်းကြီးမားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အများလေးစားကြည်ညိုရသည့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ မွေးထုတ်ပေးခဲ့ရာ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းများနှင့် လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကမ္ဘာ့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးသန့်ကဲ့သို့ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူများအပါအဝင် စာပေနှင့် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံပညာရပ်များတွင် ထူးချွန်သူ အမြောက်အမြားထွက်ခဲ့သည်။

သမိုင်းအစဉ်အလာကြီးသည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဂုဏ်ကို ညှိုးနွမ်းစေသည့် အကြမ်းဖက်စစ်ခေါင်းဆောင်အား ဂုဏ်ထူး ဆောင်ဘွဲ့ပေးမှုကို အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသများ အဖွဲ့ချုပ်) အပါအဝင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကြားကာလတက္ကသိုလ် ကောင်စီနှင့် ဆရာ၊ဆရာမများအသင်းမှ ယမန်နေ့က ကြေညာသည်။

စာသင်ကျောင်းများကို ဗုံးကြဲနေသော စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်နေသည့် စစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်၌ ကျောင်းသူ ကျောင်းသား တို့၏ သွေးများ စွန်းပေလျက်ရှိသလို ညစ်ထေးသော ကိုယ်၌ ဝတ်ဆင်ခဲ့သည့် ဘွဲ့ဝတ်ရုံ၊ သွေးစွန်းလက်ဖြင့် ကိုင်ခဲ့သော ဘွဲ့လက်မှတ်တို့သည် ဂုဏ်သိက္ခာကင်းမဲ့နေကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြသည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကြားကာလတက္ကသိုလ်ကောင်စီမှ CDM ပါမောက္ခ ဆရာမတဦးက “မနေ့က ဖြစ်သွားတာ ဘယ် လောက်ထိ စိတ်နာလဲဆိုရင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကို ရုပ်ဆိုးသွားစေတဲ့အပြင် ကျမတို့ရခဲ့တဲ့ ဘွဲ့တွေကိုတောင် ချက်ချင်း ရုပ်သိမ်းပစ်လိုက်ချင်တဲ့အထိ ဖြစ်သွားတယ်၊ ရွံလွန်းလို့ မတန်ဘူး၊ ကျမတို့ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က ရရှိခဲ့တဲ့ဘွဲ့ကို သူနဲ့ တန်းတူလိုမျိုး အဖြစ်မခံနိုင်လို့ ရုပ်သိမ်းဖို့တောင် စဉ်စားနေကြတယ်”ဟု ပြောသည်။

ပညာရှင်များနှင့် ပြည်သူလူထု သဘောဆန္ဒနှင့်ဆန့်ကျင်၍ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေးခဲ့သည့် ပညာရေးဝန်ကြီးနှင့် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ်ကြီးများ၏ လုပ်ရပ်သည် ၎င်းတို့၏ အာဏာနေရာ တည်မြဲရေးအတွက် တိုင်းပြည် အနာဂတ်ကို စတေးပြီး စစ်အာဏာရှင် ပညာရေးစနစ်ဆိုးလက်အောက်မှ ရုန်းမထွက်နိုင်အောင် သွတ်သွင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပညာရှင်များက ပြောသည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒဌာနမှူးဖြစ်ခဲ့သူ မြေငလျင်ပညာရှင် ဒေါက်တာမျိုးသန့်က “အဲဒီပညာရေး စနစ်အောက်မှာ သင်ကြားနေတဲ့ ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့ရော တာဝန်ထမ်းနေတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမ၊ပါမောက္ခတွေ၊ ပါမောက္ခချုပ်တွေကရော ဘယ်လိုခံစားရမလဲ၊ သူတို့ရဲ့ အတွေးအခေါ် စိတ်ဓာတ်တွေကအစ အကုန်လုံးတကယ့်ကို ကြီးကြီးမားမား အနုတ်လက္ခဏာ ဆောင်တဲ့ ဆိုးယုတ်မှုတွေ အများကြီး ဖြစ်သွားမယ်။ ပြည်တွင်းမှာပါမက နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှာပါ Negative Impact တွေ အများကြီး ဖြစ်သွားနိုင်တယ်လို့ ထင်မြင်ယူဆမိပါတယ်”ဟု ပြောသည်။

အဆိုပါအခမ်းအနားတွင် စစ်ခေါင်းဆောင်က မိန့်ခွန်းပြောရာ၌ မိမိသည် ၁၉၇၂-၇၃ ခုနှစ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ ဥပဒေ ပညာသင်ယူခဲ့ကြောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၌ စစ်တက္ကသိုလ်ကို ပြောင်းလဲ တက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကြီး၏ ကျောင်းသားဟောင်းအဖြစ် အမြဲခံယူထားကြောင်း ဆိုသည်။

၎င်းက “တက္ကသိုလ်ကြီးရဲ့ အတိတ်ဂုဏ်ရည်ကို ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ပြီး ကမာ္ဘ့အဆင့်မီ တက္ကသိုလ်တခုဖြစ်လာစေဖို့ ဘက်ပေါင်းစုံကနေ အဆင့်မြှင့်တင်မှုတွေ ပံ့ပိုးကူညီပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်”ဟု ပြောသည်။

ထိုနေ့ညနေပိုင်းမှာပင် စစ်ခေါင်းဆောင်မင်းအောင်လှိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ရအထိမ်းအမှတ် ဂုဏ်ပြု ညစာစားပွဲကို ယခင်တကြိမ်တခါမှ လုပ်လေ့လုပ်ထမရှိသည့် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမထဲ၌ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခေတ်အဆက်ဆက် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ စံတန်ဖိုးတခုကိုပါ ထပ်မံချိုးဖောက်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု CDM တက္ကသိုလ် ဆရာမများက ပြောသည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ CDM ပါမောက္ခ ဆရာမ “ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမက စာတမ်းဖတ်တာတောင်မှ ပွဲအကြီးကြီးတွေမှ လုပ်ခဲ့တာ။ ဒါတောင်ဖွင့်ပွဲ ပိတ်ပွဲတွေလောက်ပဲ အဓိက လုပ်ခဲ့တယ်။ အိုဘားမားလာတုန်းက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည့်နဲ့ တွေ့ခဲ့တယ်။ အခုလိုမျိုး ခန်းမထဲမှာ ညစာစားပွဲကျင်းပတာတော့ မကြုံခဲ့ဖူးဘူး။ ခန်းမရှေ့က မြင်ခင်းပြင်မှာ လုပ်တာ မျိုးတော့ရှိခဲ့တယ်”ဟု ပြောသည်။

၁၉၂၁ မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အနေဖြင့် ရဟန်းတော်များ၊ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ခေါင်းဆောင်များ၊ လူပုဂ္ဂိုလ် များ အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၇၂ ဦးအား ဂုဏ်ထူးဆောင် စာပေပါရဂူဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့စသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အမျိုးမျိုးချီးမြှင့်ခဲ့ရာ ရဟန်းသံဃာများဖြစ်သော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တသီလာ နန္ဒာဘိဝံသ၊ ဘဒ္ဒန္တမာရာဘိဝံသနှင့် ဘဒ္ဒန္တဉာဏိဿရတို့အား ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင် များ ဖြစ်သည့် ယူဂိုဆလားဗီးယားသမ္မတ မာရှယ်တီးတိုးနဲ့ ဗီယက်နမ်သမ္မတ ဟိုချီမင်းတို့အား ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥပဒေ ပါရဂူဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။