အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ဖုန်းအတုများ ကာကွယ်ရန်နဲ့ ဖုန်းပျောက်ဆုံး/ခိုးခံရပါက အသုံးမပြုနိုင်ရန်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများရဲ့ IMEI နံပါတ်များကို မှတ်ပုံတင်ရန် ဒီကနေ့ ထုတ်သတင်းစာများမှတစ်ဆင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာလာပါတယ်။

AAMIJ ရဲ့ စုံစမ်းသိရှိထားတဲ့ အချက်အလတ်များအရ ၎င်းတို့ဟာ ဖုန်းလုံခြုံရေးအတွက် မဟုတ်ဘဲ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို စနစ်တကျခြေရာခံ ဖမ်းဆီးရန် ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေအထောက်အထားများနဲ့တကွ သိရှိရပါတယ်။

IMEIကို မှတ်ပုံတင်လိုက်ခြင်းဟာ စစ်တပ်က ၄င်တို့ဖမ်းချင်တဲ့သူတွေကို အချိန်မရွေး နေရာအတိကျနဲ့ ဖမ်းဆီးနိုင်သလို ဖမ်းဆီခံထားရဖူးသူတွေလဲရှိခဲ့တာကို AAMIJက အချိန်အတော်ကြာ စုံစမ်းသိရှိခဲ့ပါတယ်။

🔴IMEI နံပါတ်ဆိုတာဘာလဲ?

IMEI( International Mobile Equipment Identity)ဆိုသည်မှာ ဖုန်းတစ်လုံးချင်းစီအတွက် သီးသန့်သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဂဏန်း ၁၅ လုံးပါ “ကိုယ်ပိုင်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်” ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်မှာ မှတ်ပုံတင်နံပါတ်တစ်ခုစီ ရှိသကဲ့သို့ ဖုန်းတိုင်းမှာလည်း မတူညီတဲ့ IMEI နံပါတ်များ ရှိကြပါတယ်။ ကိုယ်ဝယ်မယ့်ဖုန်းဟာ original ဟုတ်မဟုတ် IMEI နဲ့ စစ်နိုင်ပါတယ်။

🔴 IMEI ကနေတဆင့် စစ်တပ်က မည်သို့ထိန်းချုပ် ဖမ်းဆီးနိုင်သလဲ?

🟡 ခြေရာခံခြင်း –

အင်တာနက်မလိုဘဲ IMEIနံပါတ်ကနေတဆင့် စစ်တပ်က မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူတွေကို ခြေရာခံနိုင်ပါတယ်။ မိုဘုန်းဖုန်းကို ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ ဆင်းကဒ်မလို၊အင်တာနက်မလိုပဲ မိုဘိုင်းဖုန်းရဲ့ တည်နေရာကို အတိကျရှာဖွေနိုင်ပါတယ်။ IMEI နံပါတ်ဟာ ဖုန်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်မှတ်ပုံတင်နံပတ် ဖြစ်တဲ့အတွက် ဖုန်းထဲကို ဘယ် SIM ကတ်ပဲထည့်ထည့်၊ အဲ့ဒီဖုန်းက ဖုန်းတာဝါတိုင် (Cell Tower) တစ်ခုခုနဲ့ ချိတ်ဆက်လိုက်တာနဲ့ Operatorဆီမှာ မှတ်တမ်းဝင်သွားပါတယ်။

🟡 ဖုန်းကိုသုံးစွဲလိုမရအောင်ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း –

IMEIနံပါတ်ကို ဖုန်းအော်ပရေတာထံမှာ စစ်တပ်က Blacklist ထည့်သွင်းလိုက်ပါက အဆိုပါ မိုဘိုင်းဖုန်းဟာ မည်သည်ဖုန်းဆင်းကဒ်မှ ထည့်သွင်း အသုံးပြု၍ မရနိုင်ခြင်း နဲ့ အင်တာနက်ချိတ်ဆက် အသုံမပြုနိုင်ခြင်း စတာတို့ကို စစ်တပ်က ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။

🟡 စောင့်ကြည့်ခံရခြင်း –

IMEI မှတစ်ဆင့် ဖုန်းအဝင်အထွက်နဲ့ SMS စာတိုပေးပို့မှုအားလုံးကို စစ်တပ်က ကြားဖြတ်နားထောင်ခြင်း၊ စောင့်ကြည့်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။

🟡 မိုဘိုင်းဖုန်းသုံစွဲသူကို အတိကျဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း –

ဒီအချက်ဟာလဲ အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ IMEIကနေတဆင့် မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူဟာ ဘယ်သူဖြစ်တယ်ဆိုတာကို စစ်တပ်က သိနိုင်ပြီး ၄င်းတို့အနေနဲ့ လူဖမ်းဆီးရာမှာ အတိကျဖမ်းဆီးနိုင်ပါတယ်။

🔴 IMEIကနေတဆင့် ဖမ်းဆီးခံရသူများရှိနေခြင်း

IMEIကနေတဆင် စစ်တပ်က တော်လှန်ရေးလူငယ်တွေကို ဖမ်းဆီးတာဟာ လွန်ခဲ့တဲ့တစ်နှစ်ကျော် ၂၀၂၄ခုနှစ်ထဲက စစ်တပ်က ရန်ကုန်မြို့မှာ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဖြစ်စဉ် (၁)

၂၀၂၄ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ DownTown မြို့နယ်တစ်ခုမှာ နေထိုင်တဲ့ တော်လှန်ရေးလူငယ်တစ်ဦးကို ည ၁၀ နာရီဝန်းကျင်မှာ စစ်တပ်က ၎င်းရှိရာ တိုက်ခန်းအထိ တိကျစွာ လာရောက်ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းတို့ဟာ IMEI ခြေရာခံစနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း တော်လှန်ရေးလူငယ်ရဲ့ နီးစပ်သူထံမှ သိရပါတယ် ။လုံခြုံရေးအရ မြို့နယ် အတိကျကို မဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဖြစ်စဉ် (၂)

နောက်ထပ်လူငယ်တစ်ဦးကိုလဲ IMEIကနေတဆင့် ခြေရာခံဖမ်းဆီးဖို့ စစ်တပ်က ကြိုးစားခဲ့တာကြောင့် အဆိုပါလူငယ်ဟာ မိုဘိုင်းဖုန်းကို ပိတ်ထားခဲ့ပြီး ရှောင်တိမ်းခဲ့ရပါတယ်။

၎င်းရဲ့ဖုန်းကို AAMIJ သတင်းထောက်တစ်ဦးထံ သက်သေအဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ လူငယ်မှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ပါတယ်။

🔴 IMEI အချက်အလက်များကို မည်သို့ ရရှိသလဲ?

၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်းကပင် ရန်ကုန်ရှိ ဖုန်းအရောင်းဆိုင်ကြီးများ၌ ဖုန်းဝယ်ယူသူတိုင်းရဲ့ မှတ်ပုံတင်နဲ့ အချက်အလက်များကို စုဆောင်းရန် စစ်တပ်က လျှို့ဝှက်ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဖုန်းဆိုင်များရှိ အချက်အလက်အများစုမှာ စစ်တပ်လက်ထဲသို့ ရောက်ရှိပြီးသား ဖြစ်နေပါတယ်။

🔴 IMEIရဲ့ တိကျမှု

စစ်တပ်အတွက် IMEIနဲ့ ဖမ်းဆီးတာဟာ GPS, Sim Card ကနေတဆင့်ခြေရာခံခြင်းတို့ထက်ကို ပိုမိုတိကျစွာ ဖမ်းဆီးနိုင်ပါတယ်။ မိုဘိုင်းဖုန်းကို ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ IMEIကနေ တဆင့် တည်​နေရာကို အတိကျသိနိုင်တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

🔴 ဘယ်သူက အဆိုပါနည်းပညာကို ထောက်ပံ့ပေးသလဲ?

ထိုကဲသို့ တိကျစွာခြေရာခံနိုင်တဲ့ နည်းပညာများကို အစောပိုင်းမှာ အစ္စရေးနိုင်ငံမှ ရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံအခြေစိုက် Huawei ကုမ္ပဏီကဲ့သို့သော နည်းပညာကုမ္ပဏီများက ဆက်လက်ပံ့ပိုးပေးနေကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရပါတယ်။

🚨 အထူးသတိပေးချက်

တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအနေဖြင့် ဖုန်းဝယ်ယူရာမှာလည်းကောင်း၊ အသုံးပြုရာမှာလည်းကောင်း မိမိတို့ရဲ့ IMEI

နံပါတ်နဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ လုံခြုံမှုရှိစေရန် အထူးဂရုပြုကြပါရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါတယ်။

စကစရဲ့ ဆက်သွယ်ရေး ထောင်ချောက်

စကစက ပြည်သူတွေ ကိုင်ထားတဲ့ ဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်ရေး ပစ္စည်းတွေရဲ့ IMEI ကုတ်တွေကို မှတ်ပုံတင်စေတဲ့ CEIR (Central Equipment Identity Register) ဆိုတဲ့စနစ်ကို စတင်ပြုလုပ် နေပါပြီ။

CEIR ဆိုတာ နိုင်ငံတကာမှာ ဖုန်းခိုးခံရမှုတွေနဲ့ မှောင်ခိုသွင်းတာတွေကို တားဆီးဖို့ သုံးလေ့ရှိပေမယ့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်တဲ့ အခြေအနေ တွေမှာတော့ ဒါဟာ ပြည်သူကို စောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်တဲ့ လက်နက်တစ်ခု အဖြစ် အလွယ်တကူ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။

အခွန်ကောက်ခံခြင်းက ဟန်ပြ ရည်ရွယ်ချက်သာ ဖြစ်ပြီး နောက်ကွယ်က အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ အလုံးစုံ ဆက်သွယ်ရေး ထိန်းချုပ်မှု (Total Telecommunication Control) ရယူဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ SIM Card တွေကို မှတ်ပုံတင်နဲ့ ဝယ်ယူရတဲ့ စနစ်ကို ကျင့်သုံးနေတာ ကြာပါပြီ။ ယခု IMEI ကိုပါ မဖြစ်မနေ မှတ်ပုံတင်ခိုင်းခြင်း အားဖြင့် ပိုင်ရှင်၊ ဆင်းကတ်နံပါတ်နဲ့ ဖုန်း သုံးခုလုံးကို တစ်ဆက်တည်း ချိတ်ဆက်မိသွားစေဖို့ ရည်ရွယ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

IMEI ကို ပိုင်ရှင်အမည်နဲ့ တွဲသိရင် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ကို ထိန်းချုပ်ထားသူက လုပ်နိုင်တာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ကို မသုံးစေချင်ရင် သူ့ရဲ့ ဆင်းကတ်ကို ပိတ်ရုံတင်မကဘဲ၊ သူသုံးနေတဲ့ ဖုန်း (IMEI) ကိုပါ မြန်မာနိုင်ငံက ဘယ်ကွန်ရက်ကိုမှ ချိတ်ဆက်လို့ မရအောင် Block လုပ်ပစ်နိုင်ပါတယ်။ ဆင်းကတ် အသစ်လဲတပ်လည်း သုံးလို့ရတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒီထက်ပိုပြီး ကြောက်စရာ ကောင်းတာကတော့ ဖုန်းတစ်လုံးကို ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ ဆင်းကတ် ထည့်ထားသည်ဖြစ်စေ၊ မထည့်ထားသည်ဖြစ်စေ အနီးဆုံး ဆက်သွယ်ရေး တာဝါတိုင်တွေကို လှမ်းချိတ်ပါတယ်။ စကစက ပစ်မှတ်ထားတဲ့ IMEI နံပါတ်ကို သိရင်၊ အဲဒီဖုန်း ဘယ်မြို့၊ ဘယ်ရပ်ကွက်က တာဝါတိုင်နားမှာ ရှိနေလဲဆိုတာ အချိန်နဲ့တပြေးညီ ခြေရာခံနိုင်ပါတယ်။ ပစ်မှတ်ထားသူရဲ့ ဖုန်းထဲကို ဘယ်ဆင်းကတ်တွေ ဝင်ထွက်သွားလဲဆိုတာ သိနိုင်တဲ့အတွက် သူ့ရဲ့ အဆက်အသွယ် ကွန်ရက်ကို ပုံဖော်နိုင်ပါတယ်။

ဒါဟာ တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် လုံခြုံရေး ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုပါ။ ဒီစနစ်ကို ရင်ဆိုင်ဖို့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ အနေနဲ့ Digital Operational Security (OpSec) ကို အဆင့်မြှင့်တင်ရပါမယ်။ စစ်ဆင်ရေးနဲ့ လုံခြုံရေး အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတွေအတွက် ပြည်တွင်း မိုဘိုင်းကွန်ရက်တွေကို အသုံးပြုခြင်းမှ တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။ Starlink လို ဂြိုလ်တု အင်တာနက်တွေ၊ Wi-Fi ကွန်ရက်တွေကို ပိုမို အားထားသင့်ပါတယ်။

ဖုန်းကို airplane mode ထားပြီး Signal လို End-to-End Encrypt ဖြစ်တဲ့ App တွေ Wi-Fi နဲ့ သုံးရင် IMEI ကို ပြည်တွင်းတာဝါတိုင်တွေက မသိနိုင်ပါဘူး။ ပြည်သူတွေ အနေနဲ့ သာမန် အပြင်သွား၊ သတင်းဖတ် တဲ့ဖုန်းနဲ့ တော်လှန်ရေးကိစ္စ သီးသန့်လုပ်တဲ့ ဖုန်း (Black Phone) ကို တတ်နိုင်သမျှ ခွဲထားရပါမယ်။ Black Phone တွေမှာ ပြည်တွင်း ဆင်းကတ် လုံးဝ (လုံးဝ) မထည့်သင့်ပါဘူး။ Airplane Mode အမြဲဖွင့်ထားပြီး Wi-Fi နဲ့သာ သုံးသင့်ပါတယ်။

End-to-End Encryption (E2EE) ပါတဲ့ Signal သို့မဟုတ် Telegram လို App တွေဟာ သင်ပို့လိုက်တဲ့ စာသား၊ ဓာတ်ပုံ၊ ဖုန်းပြောဆိုမှု အကြောင်းအရာတွေကိုသာ ကြားဖြတ် မဖတ်နိုင်အောင် အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်ဖုန်းရဲ့ တည်နေရာနဲ့ ချိတ်ဆက်မှု မှတ်တမ်း (Metadata) ကိုတော့ မကာကွယ်ပေးနိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တော်လှန်ရေး အတွက် သုံးမယ့် ဖုန်းဟာ IMEI မှတ်ပုံ မတင်ထားသင့် သလို ပြည်တွင်း ဆင်းကတ်တွေလည်း မထည့်သင့်ဘဲ Wi Fi သက်သက်နဲ့သာ အသုံးပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် IMEI ကို သိရုံသက်သက်နဲ့တော့ ဖုန်းတစ်လုံးကို တိုက်ရိုက် Hack လို့ (ဖုန်းထဲက အချက်အလက်တွေကို ဝင်ရောက်ခိုးယူလို့) မရပါဘူး။ ဒါဟာ လူအများစု စိုးရိမ်လေ့ ရှိပေမယ့် နည်းပညာအရတော့ လွဲမှားနေတဲ့ အယူအဆ တစ်ခုပါ။ သင့်ရဲ့ IMEI ကို သိထားရင် ဆက်သွယ်ရေး တာဝါတိုင်တွေ ကနေတစ်ဆင့် သင့်တည်နေရာကို ခြေရာခံတာ၊ ဖုန်းလိုင်း ဖြတ်တောက်တာတွေပဲ လုပ်လို့ ရပါလိမ့်မယ်။