လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်လလောက်က ရပ်ကွက်ထဲက ကလေးမလေးတစ်ယောက် ခွေးကိုက်ခံရတယ်တဲ့။

သမီးလေး ခင်မေဇင်တဲ့၊ အသက်က ၉ နှစ်ပဲ ရှိသေးတာ။

မိခင်မရှိရှာဘဲ အဖေနဲ့ အဒေါ်တွေနဲ့ နေထိုင်ရတဲ့ ကလေးမလေးပါ။

ဗီဒီယိုတွေထဲမှာပဲ မြင်ဖူးတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို အဲ့ဒီအစ်မက သူ့အိမ်နားက ကလေးဆီမှာ ကိုယ်တိုင် မြင်တွေ့ခဲ့ရတာပါ။

​ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ရင်နာစရာအကောင်းဆုံးက သမီးလေးမှာ ၂ လဆိုတဲ့ အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခု အလုံအလောက် ရခဲ့ပါလျက်နဲ့ ဆုံးရှုံးလိုက်ရတာပါပဲ။

ခွေးရူးပြန်ရောဂါရဲ့ ပိုးပျိုးရက် (Incubation Period) က များသောအားဖြင့် ၁ လကနေ ၃ လအထိ ကြာတတ်ပါတယ်။

(တချို့မှာ ပိုတို/ပိုရှည်နိုင်ပါတယ် – 1 week to 1 year (rare)) တကယ်လို့သာ အကိုက်ခံရပြီးချင်း ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာတင် ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) ကိုသာ စနစ်တကျ ထိုးခဲ့မယ်ဆိုရင် အခုလို အသက်ဆုံးရှုံးတဲ့အထိ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

​နှ‌မြောစရာအချက်ကတော့ – ဆေးမြီးတိုနဲ့အချိန်ဖြုန်းမိခြင်းပါပဲ။

ပြန်ကြားရတာက ကလေးမလေးရဲ့ ဒဏ်ရာကို မီးသွေးနဲ့အချိုမှုန့် ရောပြီးသိပ်တယ်တဲ့။ အရပ်ထဲက ဓလေ့တွေနဲ့ “မသိနားမလည်မှု” ကြောင့် ဆေးရုံပြရမယ့်အစား ဆေးမြီးတိုတွေနဲ့ ကုနေခဲ့လို့ အဖိုးတန်တဲ့ ၂ လတာ အချိန်တွေ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ရတာပါ။

​RIG (အဆိပ်ဖြေဆေး) ထိုးဖို့ အဆင်မပြေခဲ့ရင်တောင်မှ Vaccine ကိုသာ အချိန်မီ ထိုးခွင့်ရခဲ့ရင် သူ့ရဲ့ အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်း အများကြီး ရှိခဲ့တာပါ။ Vaccine က အစိုးရဆေးရုံကြီးတွေမှာ အလကားထိုးပေးပါတယ်။

(ဥပမာ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၊ မဥက္ကလာဆေးရုံ၊ စံပြဆေးရုံ)

​အခုတော့… ၄၈ နာရီပဲ ခံတော့မယ့် အခြေအနေရောက်မှ သိရတော့ ကလေးက တစ်ကိုယ်လုံး ပိုးတွေပျံ့ပြီး ဝေဒနာခံစားသွားရရှာတယ်။

အော်ဟစ်ပြီး၊ ပါးစပ်က အမြုပ်တွေထွက်ပြီး မြင်ရတာ တကယ်ကို စိတ်မကောင်းစရာပါရှင်။

ဆေးရုံက ပြန်လာတဲ့လမ်းမှာလည်း ဘုရားစာတွေ ဆိုသွားရှာသေးတယ်တဲ့။ ဘယ်လို ဝဋ်ကြွေးတွေများ ပါလာခဲ့လဲကလေးရယ်။

နောင်ဘဝဆက်တိုင်းမှာ ဒီလို ရောဂါမျိုး၊ ဒီလိုကံကြမ္မာမျိုးနဲ့ မဆုံပါစေနဲ့တော့လို့ပဲ ဆုတောင်းပေးမိပါတယ်ကွယ်။

​ဒီဖြစ်ရပ်က ကျွန်မတို့အားလုံးအတွက် သင်ခန်းစာပါ။ “အသိနောက်ကျခြင်း” ရဲ့ ရလဒ်ဟာ အသက်တစ်ချောင်းပါပဲ။

သွေးထွက်အောင် အကိုက်ခံရရင် RIG (အဆိပ်ဖြေဆေး) မမေ့ပါနဲ့။

RIG မရခဲ့ရင်‌တောင် ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) ကိုတော့ မဖြစ်မနေရအောင် ထိုးကြပါ။ လူတိုင်း ဘေးကင်းကြပါစေ။

ခွေးကိုက်ခံရရင် “ကာကွယ်ဆေး” တစ်မျိုးတည်းနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး

​ခွေးကိုက်ခံရတဲ့အခါ လူတော်တော်များများ သိထားတာက “ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ်” ဆိုတာ တစ်ခုတည်းပါ။

တကယ်တော့ ခွေးရူးပြန်ရောဂါကို ကာကွယ်ဖို့ဆိုတာက ဆေး (၂) မျိုး ရှိပါတယ်။

တစ်မျိုးက ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) နဲ့ နောက်တစ်မျိုးက RIG လို့ခေါ်တဲ့ အဆိပ်ဖြေဆေးပါ။

​ဒီနှစ်မျိုးရဲ့ ကွာခြားချက်ကို အလွယ်ဆုံး ပြောပြရမယ်ဆိုရင်။

ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) ဆိုတာက ခန္ဓာကိုယ်ကို ကိုယ်ခံအား (Antibody) ထွက်လာအောင် လုပ်ခိုင်းတဲ့ ဆေးပါ။ သူက အလုပ်လုပ်ဖို့ အချိန်စောင့်ရပါတယ်။

အဆိပ်ဖြေဆေး (RIG) ကတော့ အသင့်ရှိပြီးသား ကိုယ်ခံအားကို အပြင်ကနေ တိုက်ရိုက် ထည့်ပေးတာပါ။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက အင်အားမကြီးခင်မှာ ချက်ချင်းဝင်နှိမ်နင်းမယ့် “အသက်ကယ်ဆေး” ပေါ့။

​ဒါဆို ဘယ်အချိန်မှာ RIG (အဆိပ်ဖြေဆေး) ထိုးဖို့ လိုသလဲ?

သွေးထွက်တဲ့အထိ အကိုက်ခံရရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ရာက နက်တယ်ဆိုရင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက သွေးကြောထဲ ရောက်ဖို့ အခွင့်အလမ်း အရမ်းများသွားပါပြီ။

အဲ့ဒီအချိန်မှာ ကာကွယ်ဆေးက ကိုယ်ခံအားထုတ်ပေးမယ့်အချိန်ကို စောင့်နေလို့ မရတော့ဘူး။

ကာကွယ်ဆေးရောအဆိပ်ဖြေဆေး RIG ပါ နှစ်မျိုးလုံး ထိုးရပါမယ်။ RIG ကို ထိုးတဲ့အခါမှာလည်း ဒဏ်ရာပတ်လည်မှာ တိုက်ရိုက် ထိုးထည့်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အများအားဖြင့်က RIG ကို Day 0 (first visit) မှာပဲ ideally ထိုး‌ပေးပါတယ်။

​ဆေးထိုးတဲ့ ရက်ချိန်းနဲ့ ပတ်သက်ရင်…

ပထမဆုံး ၇ ရက်အတွင်း ထိုးရမယ့် ၃ လုံး (Day 0, 3, 7) ကတော့ အရေးအကြီးဆုံးပါပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကိုယ်ခံအား မြန်မြန်ထွက်လာဖို့ သူတို့က အဓိက အလုပ်လုပ်ပေးတာပါ။

နောက်ဆုံးတစ်လုံးကိုတော့ ၁၄ ရက်နဲ့ ၂၈ ရက်ကြား ကြိုက်တဲ့ရက်မှာ ပိတ်ထိုးလိုက်ရုံပါပဲ။

(၁၄ ရက်နေ့ ထိုးတာတော့ အကောင်းဆုံးပါပဲ) အရင်က ၅ လုံး ထိုးရတယ်ဆိုပေမယ့် အခုနောက်ဆုံး Update အရဆိုရင်တော့ ၄ လုံးထိုးလည်း လုံလောက်ပါတယ်။

​သတိပေးချင်တာက…

ခွေးရူးပြန်ရောဂါဆိုတာ လက္ခဏာပြလာပြီဆိုရင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း သေနိုင်တဲ့ ရောဂါပါ။ “မထိုးလည်း ရမလား” ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးကို ဖျောက်ပါ။

ခွေးကိုက်ခံရရင် ဆပ်ပြာနဲ့ ၁၅ မိနစ်ကြာအောင် အရင်ဆေးပြီး ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို ချက်ချင်း ပြေးပါ။

ကုန်ကျစရိတ်အနေနဲ့ အစိုးရဆေးရုံကြီးတွေမှာ Vaccine ကို အခမဲ့ရနိုင်ပေမယ့် RIG ကတော့ ရှားပါးသလို ဈေးလည်းကြီးတတ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ Category III (သွေးထွက်တဲ့ဒဏ်ရာ) ဆိုရင်တော့ မဖြစ်မနေအပြင်မှာ ရှာပြီးထိုးသင့်ပါတယ်။

​ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ကျွန်မ အခုလို အားစိုက်ပြီး ရေးနေရတာဟာ Facebook က မိတ်ဆွေ အစ်မတစ်ယောက် မနေ့က ရေးထားတဲ့ ဝမ်းနည်းစရာ ဖြစ်ရပ်မှန်လေးတစ်ခုကို ဖတ်လိုက်ရလို့ပါ။

​လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်လလောက်က အဲ့အမရဲ့ရပ်ကွက်ထဲက ကလေးမလေးတစ်ယောက် ခွေးကိုက်ခံရတယ်တဲ့။ သမီးလေး ခင်မေဇင်တဲ့၊ အသက်က ၉ နှစ်ပဲ ရှိသေးတာ။

မိခင်မရှိရှာဘဲ အဖေနဲ့ အဒေါ်တွေနဲ့ နေထိုင်ရတဲ့ ကလေးမလေးပါ။ ဗီဒီယိုတွေထဲမှာပဲ မြင်ဖူးတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို အဲ့ဒီအစ်မက သူ့အိမ်နားက ကလေးဆီမှာ ကိုယ်တိုင် မြင်တွေ့ခဲ့ရတာပါ။

​ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ရင်နာစရာအကောင်းဆုံးက သမီးလေးမှာ ၂ လဆိုတဲ့ အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခု အလုံအလောက် ရခဲ့ပါလျက်နဲ့ ဆုံးရှုံးလိုက်ရတာပါပဲ။

ခွေးရူးပြန်ရောဂါရဲ့ ပိုးပျိုးရက် (Incubation Period) က များသောအားဖြင့် ၁ လကနေ ၃ လအထိ ကြာတတ်ပါတယ်။

(တချို့မှာ ပိုတို/ပိုရှည်နိုင်ပါတယ်)1 week to 1 year(rare)တကယ်လို့သာ အကိုက်ခံရပြီးချင်း ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာတင် ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) ကိုသာ စနစ်တကျ ထိုးခဲ့မယ်ဆိုရင် အခုလို အသက်ဆုံးရှုံးတဲ့အထိ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

​နှ‌မြောစရာအချက်ကတော့ –

ဆေးမြီးတိုနဲ့ အချိန်ဖြုန်းမိခြင်းပါ ပြန်ကြားရတာက ကလေးမလေးရဲ့ ဒါဏ်ရာကို မီးသွေးနဲ့အချိုမှုန့် ရောပြီးသိပ်တယ်တဲ့။

အရပ်ထဲက ဓလေ့တွေနဲ့”မသိနားမလည်မှု” ကြောင့် ဆေးရုံပြရမယ့်အစား ဆေးမြီးတိုတွေနဲ့ ကုနေခဲ့လို့ အဖိုးတန်တဲ့ ၂ လတာ အချိန်တွေ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ရတာပါ။

RIG (အဆိပ်ဖြေဆေး) ထိုးဖို့ အဆင်မပြေခဲ့ရင်တောင်မှ Vaccine ကိုသာ အချိန်မီ ထိုးခွင့်ရခဲ့ရင် သူ့ရဲ့ အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်း အများကြီး ရှိခဲ့တာပါ။

Vaccine ကအစိုးရ ဆေးရုံကြီးတွေမှာအလကားထိုးပေးပါတယ်။(ဥပမာ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၊မဥက္ကလာဆေးရုံ၊စံပြဆေးရုံ)

​အခုတော့… ၄၈ နာရီပဲ ခံတော့မယ့် အခြေအနေရောက်မှသိရတော့ ကလေးက တကိုယ်လုံး ပိုးတွေပျံ့ပြီး ဝေဒနာခံစားသွားရရှာတယ်။

အော်ဟစ်ပြီး၊ ပါးစပ်က အမြုပ်တွေထွက်ပြီး မြင်ရတာ တကယ်ကို စိတ်မကောင်းစရာပါရှင်။

ဆေးရုံက ပြန်လာတဲ့လမ်းမှာလည်း ဘုရားစာတွေ ဆိုသွားရှာသေးတယ်တဲ့

ဘယ်လို ဝဋ်ကြွေးတွေများ ပါလာခဲ့လဲခလေးရယ်။နောင်ဘဝဆက်တိုင်းမှာ ဒီလို ရောဂါမျိုး၊ ဒီလိုကံကြမ္မာမျိုးနဲ့ မဆုံပါစေနဲ့တော့လို့ပဲ ဆုတောင်းပေးမိပါတယ်ကွယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်က ကျွန်မတို့အားလုံးအတွက် သင်ခန်းစာပါ။

“အသိနောက်ကျခြင်း” ရဲ့ ရလဒ်ဟာ အသက်တစ်ချောင်းပါပဲ။ သွေးထွက်အောင် အကိုက်ခံရရင် RIG (အဆိပ်ဖြေဆေး) မမေ့ပါနဲ့။

RIG မရခဲ့ရင်‌တောင် ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) ကိုတော့မဖြစ်မနေရ‌အောင်ထိုးကြပါ။

လူတိုင်း ဘေးကင်းကြပါစေ။

​မိုးခါးအိမ်