အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြားမှာ ကြားခံဝင်ရောက်‌ဆောင်ရွက်‌နေတဲ့ ပါကစ္စတန်ရဲ့ အရာရှိ ၂ ဦး ပြောဆိုချက်ကို ကိုးကားပြီး အမေရိကန်-အီရန် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးပြုလုပ်ဖို့ အမေရိကန်ဘက်က အဆိုပြုထားတဲ့ အချက် ၁၅ ချက်ပါ အစီအစဉ်ကို အီရန်က လက်ခံလိုက်ပြီလို့ အေပီသတင်းဌာနက ဖော်ပြလာပါတယ်။

ပါကစ္စတန်ဘက်ကပြောတဲ့ အဲဒီအဆိုပြုချက်တွေထဲမှာ …

– ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို ဖြေလျှော့ပေးဖို့

– အရပ်သားတွေပါဝင်တဲ့ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု

– အီရန်ရဲ့ နျူကလီယားအစီအစဉ်တွေကို နောက်ဆုတ်လိုက်ဖို့

– နိုင်ငံတကာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီကနေ စောင့်ကြည့်ခွင့်ပေးဖို့

– မစ်ဆိုင်း ကန့်သတ်ချက်တွေနဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကနေ သင်္ဘောတွေ ပို့ဆောင်ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးဖို့ ဆိုတဲ့အချက်တွေလို့ ပါကစ္စတန်ဘက်က ပြောပါတယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘတ် ရှာရစ်ဖ် ကလည်း အမေရိကန်-အီရန် ပဋိပက္ခတွေကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအနေနဲ့ လက်ခံပေးဖို့ အသင့်ဖြစ်နေပြီလို့ ထုတ်ပြောထားပါတယ်။

အစ္စရေးရဲ့ ချန်နယ် ၁၂ သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်မှာလည်း ‌စီမံချက်ပါ အချက်အလက်တွေထဲက အသေးစိတ်အချက်အလက်တချို့ကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြထားပါတယ်။

လက်ရှိအချိန်အထိ အိမ်ဖြူ‌တော်ဘက်က ဒီအဆိုပြုချက် ၁၅ ချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး အတည်မပြုသေးပါဘူး။ အီရန်စစ်တပ်ပြောခွင့်ရအပြင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အီရန်သံအမတ်ကြီးကတော့ အမေရိကန်နဲ့ အီရန် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းတာ မရှိသေးဘူးလို့ ငြင်းဆိုထားပါတယ်။

ထရမ့်က အီရန်ကိုပို့ထားတဲ့ အချက် ၁၅ ချက်ပါတဲ့ အစီအစဥ်ဆိုတာ ဘာလဲ

သမ္မတထရမ့်ကနေ အီရန်ဘက်ကို ပို့ထားတယ်လို့ပြောတဲ့ အချက် ၁၅ ချက်ပါတဲ့ ညှိနှိုင်း‌ရေး အစီအစဥ်ကို လက်ရှိအချိန်အထိ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံတွေဘက်က တိတိကျကျထုတ်ပြောတာ မရှိသေးပါဘူး။

အဲဒီ ၁၅ ချက်ထဲမှာ ဘယ်လိုအချက်တွေပါလဲဆိုတာကိုလည်း ဘီဘီစီအနေနဲ့ သီခြားအတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တချို့အချက်အလက်တွေကိုတော့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးရဲ့ မီဒီယာတွေမှာ ဖော်ပြနေကြပါတယ်။

အစ္စရေးက ချန်နယ် ၁၂ သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ‌စီမံချက်ပါ အချက်အလက်တွေထဲမှာ အောက်မှာဖော်ပြထားတဲ့ အမေရိကန်ဘက်က တောင်းဆိုချက်တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။

– နာတန့်ဇ်၊ အစ်ဖာဟန်နဲ့ ဖော်ဒိုးမှာရှိတဲ့ နျူကလီးယားစက်ရုံတွေကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ ဖျက်သိမ်းရမယ်

– အီရန်နိုင်ငံအတွင်း လုပ်ဆောင်မှုတွေကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် နိုင်ငံတကာအဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ(IAEA) ကို ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရှိနဲ့ ကြီးကြပ်ခွင့်ပေးရမယ်

-အီရန်အနေနဲ့ ဒေသတွင်း လက်နက်ကိုင် proxy အဖွဲ့တွေ အသုံးပြုတာကို ရပ်တန့်ရမယ်၊ ငွေကြေးနဲ့ လက်နက်ပံ့ပိုးမှုတွေလည်း ရပ်တန့် စွ့န်လွှတ်ရမယ်

-လက်ရှိစုဆောင်းထားပြီးသား နျူကလီးယားစွမ်းအင်တွေကို ဖျက်သိမ်းရမယ်

-နောင်မှာ နျူကလီးယားဆိုင်ရာလက်နက်တွေရဖို့ ဘယ်တော့မှ ထပ်မကြိုးပမ်းဘူးဆိုတဲ့ ကတိပြုချက် ပေးရမယ်

-အီရန်မှာ နျူကလီးယားပစ္စည်းတွေကို ကြွယ်ဝစေတာမျိုး ထပ်မရှိစေဘဲ နျူကလီးယားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ပစ္စည်းတွေ ရှိရင်လည်း IAEA ထံ လွှဲပြောင်းပေးရမယ်

-ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အမြဲဖွင့်ထားပြီး “လွတ်လပ်စွာသွားလာနိုင်တဲ့ရေလမ်း” အဖြစ်ထားရမယ်

– အီရန်ရဲ့ မစ်ဇိုင်း(ဒုံး)တွေကို အနာဂတ်မှာ သုံးစွဲမယ့်အပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက်လိုမှာဖြစ်လို့ အရေအတွက်၊ အကွာအဝေးကန့်သတ်ချက်တွေရှိမှာဖြစ်ပြီး ခုခံကာကွယ်ဖို့အတွက်သာ ထားရှိရမယ်

အီရန်ဘက်က လက်ခံထားတဲ့အချက်တွေ

-လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်ဖို့ ဘူရှာမှာရှိတဲ့ အရပ်သားနျူကလီးယားစီမံကိန်းတစ်ခုဖော်ဆောင်ဖို့ အမေရိကန်ရဲ့ အကူအညီရယူဖို့

-ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးဖို့

-ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို သက်တမ်းဆက်တိုးမယ်ဆိုတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖယ်ရှားဖို့

နှစ်ဖက်ဆွေးနွေးမှုကနေ တစ်လကြာ အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပေမယ့် အိမ်ဖြူတော်ဘက်ကတော့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို အတည်မပြုသေးသလို သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။