အီရန်နိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် စွမ်းအင်စက်ရုံများကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟု သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ခြိမ်းခြောက်ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့ (မတ်လ ၃၁ ရက်) တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်အလယ်ပိုင်းရှိ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြကာ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ အထင်ကရ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံတခု ပျက်စီးခဲ့ရသလို နိုင်ငံအတွင်း လျှပ်စစ်မီးများလည်း ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။

အီရန်အလယ်ပိုင်း အစ္စဖာဟန်မြို့တွင် အနည်းဆုံး အင်အားပြင်းပေါက်ကွဲမှု နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မီးခိုးလုံးကြီးများ တက်လာသည်ကို AFP သတင်းဌာနက အတည်ပြုထားသည့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့မြင်ရသည်။

အနောက်မြောက်ဘက် ဇန်ဂျန်မြို့ရှိ ရှီဟိုက်ဘာသာရေးစင်တာတခုဖြစ်သော Grand Husseiniya အဆောက်အအုံမှာလည်း ထိခိုက်ပျက်စီးသွားကြောင်း နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

တီဟီရန်မြို့ နေရာအချို့တွင် ပေါက်ကွဲမှုများနှင့် လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း အီရန်နိုင်ငံ၏ Fars သတင်းအေဂျင်စီက ထုတ်ပြန်သည်။ တီဟီရန်မြို့ခံများက တင်းကျပ်သော လုံခြုံရေးများအကြား ပုံမှန်လူနေမှုဘဝကို ရနိုင်သမျှ ဖက်တွယ်နေကြရသည်။

“ကဖေးဆိုင်က စားပွဲမှာ ခဏလောက် ထိုင်မိတော့ ကမ္ဘာကြီးကတော့ မပျက်စီးသေးပါဘူးလို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်ချင်မိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါမှာတော့ မှောင်မိုက်နေတဲ့ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ရှင်သန်နေရတဲ့ လက်တွေ့ဘဝဆိုးကြီးထဲကို ပြန်ရောက်သွားရတာပါပဲ” ဟု အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် သွားဘက်ဆိုင်ရာ လက်ထောက်တဦးဖြစ်သူက ပြောသည်။

အီရန်အစိုးရအနေဖြင့် စစ်ရေးဖိအားများကြောင့် မကြာမီ အရှုံးပေးပြီး သဘောတူညီချက်တခုကို လက်ခံလာလိမ့်မည်ဟု ထရမ့်က ယုံကြည်မှုရှိနေသော်လည်း၊ ပင်လယ်ကွေ့ဒေသအတွင်း အမေရိကန်၏ မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးများ စတင်လာနိုင်ခြေရှိသည့်အတွက် စစ်ပွဲပိုမိုကျယ်ပြန့်လာမည်ကို ဈေးကွက်က စိုးရိမ်နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းများမှာလည်း တရိပ်ရိပ် ပြန်လည်မြင့်တက်လာလျက် ရှိသည်။

အီရန်၏ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒူဘိုင်းမြို့နှင့် အီရတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း အာဘေးလ် လေဆိပ်အနီးတို့တွင် ပေါက်ကွဲသံများ ကြားခဲ့ရပြီး ဂျေရုဆလင်မြို့တွင်လည်း အချက်ပေးဥသြဆွဲသံများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ မြို့တော် ရီယတ်အနီးတွင် ဒရုန်းတစင်းကို လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်ဖြင့် ကြားဖြတ်ဟန့်တားချိန်တွင် လူနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အရပ်ဘက်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ပြောသည်။

အစ္စရေးနိုင်ငံ တယ်လ်အဗီးမြို့အနီး ဗီနေးဘရက်ခ်အရပ်တွင် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ခဲယမ်းအပိုင်းအစများ ကျရောက်မှုကြောင့် လူရှစ်ဦးထက်မနည်း ပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ကြောင်း အစ္စရေး အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ဆိုသည်။ အီရန်နိုင်ငံဘက်မှ ဒုံးကျည်များ ပစ်လွှတ်လိုက်သည်ကို ထောက်လှမ်းသိရှိပြီးနောက် ဂျေရုဆလင်ဒေသတဝိုက်တွင် ပေါက်ကွဲသံ ၁၀ ကြိမ်ထက်မနည်း ကြားခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။

ကူဝိတ်နိုင်ငံပိုင် ရေနံကုမ္ပဏီက ၎င်းတို့ ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးတစင်း ဒူဘိုင်းဆိပ်ကမ်း၌ ကျောက်ချရပ်နားထားစဉ် “အီရန်၏ တိုက်ရိုက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်မှု” ကြောင့် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် ထရမ့်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သူ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတာညာဟုက စစ်ဆင်ရေး၏ စစ်ရေးရည်မှန်းချက် ထက်ဝက်ကျော်ကို အောင်မြင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးစလုံးက စစ်ပွဲပြီးဆုံးမည့် အချိန်ဇယားကိုမူ ထုတ်ဖော်ပြောကြားရန် ငြင်းဆိုထားကြသည်။

လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟဇ်ဘိုလာ အဖွဲ့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ အစ္စရေးစစ်သည် လေးဦး ထပ်မံကျဆုံးခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးစစ်တပ် အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။

အီရန်အနေဖြင့် အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေး အပါအဝင် စစ်ပွဲရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို မချုပ်ဆိုပါက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့် အီရန်၏ ရေနံတွင်းများအားလုံး၊ အဓိကကျသော ခါ့ဂ်ကျွန်း ရေနံတင်ပို့သည့် ဆိပ်ကမ်း၊ လျှပ်စစ်စနစ်များနှင့် ရေငန်သန့်စင်စက်ရုံများကိုပါ ဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟု ထရမ့်က တနင်္လာနေ့တွင် သတိ ပေးခဲ့သည်။

အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးနေသည့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အစ်ရှက် ဒါးသည် အင်္ဂါနေ့တွင် ပေကျင်းမြို့သို့ သွားရောက်ကာ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဝမ်ယိနှင့် “နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးအတွက် ကမ္ဘာ့ရေးရာ ကိစ္စရပ်များ” ကို ဆွေးနွေးရန် ရှိနေသည်။

ပြီးခဲ့သည့် တနင်္ဂနွေနေ့ကလည်း အစ်ရှက်ဒါးသည် ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ အီဂျစ်နှင့် တူရကီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများကို အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့၌ လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက်၊ “လာမည့်ရက်ပိုင်းအတွင်း” အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲများကို လက်ခံကျင်းပပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ထရမ့်က ၎င်းအနေဖြင့် အီရန်အဆင့်မြင့်ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိပေ။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ အမေရိကန်အစိုးရသည် ပါကစ္စတန်အပါအဝင် ကြားခံနိုင်ငံများမှတဆင့် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း ကမ်းလှမ်းချက်ကိုသာ ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု ပြောသည်။

ဘန်ကောက်ပို့စ်