နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းဟာ မြန်မာပြည်သူတွေကို ကျောခိုင်းထားခဲ့တာများပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) ဆီကို လွှဲပြောင်းပေးဖို့ လုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ ပျက်ကွက်မှုဟာ တာဝန်ယူမှုကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးအစီရင်ခံစာတင်ပြသူ တွမ်အန်ဒရူးစ် က ပြောပါတယ်။

ဧပြီ ၂၈ ရက်က ‘အပြစ်ပေးခွင့်ရနေတာကနေ တရားမျှတမှုဆီသို့’ ဆိုတဲ့ သူ့ရဲ့ နောက်ဆုံး အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပြန်တုန်းမှာ ပြောတာလို့ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီက ထုတ်ပြန် ပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်တာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) ရဲ့ စီရင်ချက်အတွက် နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားကြဖို့လည်း သူက တိုက်တွန်း ခဲ့ပါတယ်။

တွမ်အန်ဒရူးစ်က “မြန်မာပြည်သူတွေအတွက်တော့ တရားမျှတမှု နှောင့်နှေးနေတာဟာ တရားမျှတမှုကို ငြင်းပယ်ခံရတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ မြန်မာ့လူထုအခြေပြု လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူတွေဟာ စစ်တပ်ရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေကို အမြောက်အများ စုဆောင်းထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီထဲက အများစုဟာ နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ ရာဇဝတ်မှုမြောက်နေပေမဲ့ တာဝန်ခံမှုကတော့ လက်လှမ်းမမီနိုင်သေးဘဲ ဖြစ်နေပါတယ်” လို့ ပြောပါတယ်။

ဆယ်စုနှစ်တွေအများကြီးကြာနေပြီဖြစ်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ဖိနှိပ်မှုသံသရာဟာ အရှိန်မပျက် ဆက်ဖြစ်နေပြီး စစ်တပ်အဆင့်မြင့်အရာရှိတယောက်တလေမှ အရေးယူခံရတာမရှိသေးတဲ့အပေါ် မြန်မာပြည်သူတွေ စိတ်ပျက် အားမလိုအားမရဖြစ်ပြီး ဒေါသထွက်နေကြတယ်လို့လည်း သူက သတိပေးပါတယ်။

အင်ဒရူးစ်က “တချို့ အရေးကြီးတဲ့ ခြေလှမ်းတွေကိုလှမ်းနိုင်ခဲ့ပေမဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းဟာ မြန်မာပြည်သူတွေကို ကျောခိုင်းထားခဲ့တာများပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) ဆီ လွှဲပြောင်းပေးဖို့ လုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ ပျက်ကွက်မှုဟာ တာဝန်ယူမှုကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာဖြစ်သလို၊ တရားမျှတမှုအပေါ် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ကတိကဝတ်ကို စွဲချက်တင်လိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအကျပ်အတည်းကို အဆုံးသတ်ဖို့ဆိုရင် မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ပြည်သူလူထုအပေါ် တိုက်ခိုက်နှိပ်စက်နေတဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်တွေကို ဖျက်သိမ်းပစ်ရုံတင်မကဘဲ ကြီးလေးတဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် တာဝန်ရှိသူတွေကိုလည်း အရေးယူနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ တရားမျှတမှုနဲ့ တာဝန်ခံမှုရှိစေဖို့ ကြိုးပမ်းနေသူတွေကို ကူညီပံ့ပိုးပေးတဲ့နေရာမှာ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေဟာ အလွန်ပဲ နည်းပါးနေပါသေးတယ်” လို့ ထောက်ပြပါတယ်။

နိုင်ငံတကာခုံရုံးတွေနဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေက တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တွေဆီ ရောက်ရှိနေတဲ့ အမှုတွေဟာ ကျူးလွန်ခံရသူတွေနဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် မျှော်လင့်ချက် အရိပ်အယောင်တချို့ ရှိနေပေမဲ့ အဲဒီအတိုင်းအတာဟာ ကျဉ်းမြောင်းလွန်းပြီး စစ်တပ်ကို အကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ စနစ်ဆိုးကိုချိုးဖျက်ဖို့ မလုံလောက်သေးဘူးလို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

“မြန်မာနိုင်ငံမှာ တာဝန်ခံမှုရှိစေဖို့ကြိုးပမ်းနေတဲ့ သူရဲကောင်းတွေဟာ နိုင်ငံတကာရဲ့ အပြည့်အဝ ပံ့ပိုးမှုကို ရရှိဖို့ထိုက်တန်ပါတယ်။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်တပ်က လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားလို့ ပျက်စီးနေတဲ့ တရားရုံးတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့အတွက် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုတွေနဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လိုအပ်မှာပါ” လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

ICC အစိုးရရှေ့နေရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးတာတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လုပ်ဖို့၊ စစ်တပ်ရဲ့ ထိပ်သီး အရာရှိတွေကို တရားစွဲဆိုနိုင်ရေး အခြေခံအုတ်မြစ်တွေချမှတ်ဖို့၊ နိုင်ငံတကာ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်ကျင့်သုံးဖို့၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရသူတွေအတွက် နစ်နာကြေးရန်ပုံငွေတရပ် ထူထောင်ဖို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်တာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) ရဲ့ စီရင်ချက်အတွက် နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားကြဖို့လည်း သူက တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

“ဗြိတိန်နိုင်ငံအနေနဲ့ လုံခြုံရေးကောင်စီမှာ မြန်မာ့အရေးကို တာဝန်ယူကိုင်တွယ်ပေးနေသူအဖြစ်၊ ပြီးတော့ အာဆီယံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ICJ ရဲ့ စီရင်ချက်အပေါ် နိုင်ငံတကာရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို ပုံဖော်ပေးရာမှာ အဓိကကျတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေပါဝင်ရပါမယ်။ သူတို့အနေနဲ့ စစ်တပ်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အစိုးရသစ်ကိုဝိုင်းပယ်ဖို့နဲ့ တရားရုံးရဲ့အမိန့်တွေကို လိုက်နာဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ဖိအားပေးရပါမယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကို အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့ရင် နိုင်ငံတကာအနေနဲ့ ချက်ချင်းပြတ်ပြတ်သားသား အရေးယူ ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဟာ လူသားမျိုးနွယ်ရဲ့အသိတရားအပေါ် သည်းမခံနိုင်စရာ အစွန်းအထင်းဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ပြသရမှာဖြစ်သလို ပြင်းထန်တဲ့ အကျိုးဆက်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတာကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိစေရပါမယ်”

မြန်မာနိုင်ငံကိုလွှမ်းမိုးထားတဲ့ အပြစ်ပေးခံရတာကနေ ကင်းလွတ်နေတဲ့သံသရာကို ချိုးဖျက်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေ ရှိနေပြီး အဲဒီအခွင့်အလမ်းတွေကို ဆုပ်ကိုင်အသုံးချဖို့ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်ပဲ လိုအပ်တာလို့လည်း သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာခုံရုံးတွေမှာ စွဲဆိုထားတဲ့ အမှုတွေနဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ကျင့်သုံးနေတဲ့ “Universal Jurisdiction” (နိုင်ငံတကာ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်) အောက်မှာ စွဲဆိုထားတဲ့ အမှုတွေဟာ သားကောင်ဖြစ်ခဲ့ရသူတွေအတွက် မျှော်လင့်ချက် အလင်းရောင်လေး ဖြစ်နေပေမဲ့ မြန်မာ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကို အကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ စနစ်တကျ ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်ခွင့်ကို ဖြိုဖျက်ဖို့ အတွက်တော့ အဲဒီကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ အတိုင်းအတာ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းနေသေးတယ် လို့ သူက သတိပေးပါတယ်။

နိုင်ငံအသီးသီးအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာတရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်ကျင့်သုံးဖို့၊ ICC ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု နယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်ဖို့နဲ့ ထိခိုက်နစ်နာသူတွေအတွက် ကုစားမှု ရန်ပုံငွေတရပ် ထူထောင်ဖို့တွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ရိုဟင်ဂျာလူနည်းစုအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က မကြာခင် ထုတ်ပြန်တော့မဲ့ စီရင်ချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း သူက ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးခဲ့ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် မြန်မာ့အရေးကို ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီမှာ အဓိက တာဝန်ယူကိုင်တွယ်ရတဲ့ ဗြိတိန်နိုင်ငံနဲ့ အာဆီယံ (ASEAN) တို့ကို ရှေ့ကနေ ဦးဆောင်ကြဖို့ အန်ဒရူးစ်က တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာရဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ရပ်တန့်နေပေမဲ့ ကျူးလွန်သူတွေကို အရေးယူနိုင်ဖို့အတွက် တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ၊ လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတွေ၊ ရှေ့နေတွေနဲ့ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ မဆုတ်မနစ် ကြိုးပမ်းမှုကိုတော့ သူက ချီးကျူးခဲ့ပါတယ်။

ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်တပ်လွှမ်းမိုးမှုအောက်မှာ ပျက်စီးနေခဲ့တဲ့ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့အတွက် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ နည်းပညာနဲ့ ရေရှည်ဘဏ္ဍာရေး အထောက်အပံ့တွေ ပေးဖို့ သူက တောင်းဆိုပါတယ်။

“မြန်မာနိုင်ငံကို ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်ခွင့် သံသရာကို ဖြတ်တောက်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေ ရှိနေပါတယ်။ လိုအပ်နေတာကတော့ အဲဒီအခွင့်အလမ်းတွေကို အရယူဖို့အတွက် နိုင်ငံရေးအရ ဆုံးဖြတ်ချက်ပါပဲ” လို့ အန်ဒရူးစ်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။