လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်ရေး ကြိုးပမ်းမည်ဟု ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကတိပြု
အကြမ်းဖက်စစ်တပ်၏ မတရားဖမ်းဆီးခံထားရသော နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက် ရေး ပြင်သစ်နိုင်ငံက ကြိုးပမ်းမည်ဟု ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဥရောပနှင့်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂျန်နိုရယ် ဘာရော့ (M. Jean-Noël Barrot) က ကတိပြု ပြောဆိုလိုက်သည်။
မေလ ၅ ရက်နေ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏သားဖြစ်သူ ကိုထိန်လင်းနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ တွေ့ဆုံစဉ် ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး M. Jean-Noël Barrotက အထက်ပါအတိုင်း ကတိပြုလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
အဆိုပါ တွေ့ဆုံပွဲတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ကောင်စီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များကို ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက မှတ်သားထားကြောင်း၊ သူမကို အမြန်ဆုံး ခြွင်းချက်မရှိ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက ဆက်လက်ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။
လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို အထူးဂရုပြု စောင့်ကြည့်နေပြီး ဆေးကုသခွင့်ရရှိရန်၊ ရှေ့နေများအပြင် မိသားစုဝင်များနှင့် ဆက်သွယ်ခွင့်ရရှိရန် လိုအပ်ကြောင်း ဝန်ကြီးက ထောက်ပြသည်။
ထို့အပြင် ကိုထိန်လင်းနှင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နေသည့် “Proof of Life” (အသက်ရှိထင်ရှားရှိကြောင်း သက်သေပြရေး) လှုပ်ရှားမှုကိုလည်း ဝန်ကြီးက ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုသည်။
မြန်မာ့အရေး ဖြေရှင်းရေးအတွက် ချမှတ်ထားသော အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက်ကို အပြည့်အဝ အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ အကြမ်းဖက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်လာစေရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက တောင်းဆိုထားသည်။
စစ်ကောင်စီဘက်က ထိရောက်သည့် တိုးတက်မှုများ မရှိသည့်အတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) က မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို နောက်ထပ်တစ်နှစ် သက်တမ်းတိုးလိုက်ခြင်းကို ပြင်သစ်က ထောက်ခံသည်။ အဆိုပါပိတ်ဆို့မှုများသည် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူများနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်သူများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်အစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် မတရားဖမ်းဆီးခံထားရသူအားလုံး လွတ်မြောက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ ဆက်လက်ရပ်တည်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကတိပြု ပြောဆိုထားသည်။
“ပြင်သစ်နိုင်ငံရဲ့ ဥရောပနဲ့နိုင်ခြားရေးဝန်ကြီး Mr. Jean-Noel Barrot နဲ့ တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ပြင်သစ်အစိုးရရဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ပေးမှုအတွက် အထူးကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံက ကျွန်တော့်မေမေ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ မတရားဖမ်းဆီးခံထားရသူများအားလုံးကို ချက်ချင်း လုံးဝလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုထားပြီး၊ မေမေ့ကျန်းမာရေး၊ ဆေးကုသခွင့်နဲ မိသားစုနဲ့ဆက်သွယ်ခွင့်တို့ကို အထူးအရေးထားကြောင်းလည်း ပြောပါတယ်။
Proof of Life campaign ကို အသိအမှတ်ပြုပေးပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးများအတွက် တောင်းဆိုပေးထားတာကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအစိုးရများအားလုံးက ယုံကြည်စိတ်ချရပြီး အမှီအခိုကင်းပြီး လွတ်လပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းများက အတည်ပြုထားသော proof of life ရရှိဖို့ ဆက်လက် တောင်းဆိုပေးကြပါရန် ကျနော် တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်” ဟု ကိုထိန်လင်းက လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ‘ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရန်’ ဩစတြေးလျ တောင်းဆို
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား “ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရန်” တောင်းဆိုကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာဩစတြေးလျသံရုံးက ယနေ့ (မေ ၆ ) တွင်ထုတ်ပြန်သည်။
“ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ပြောင်းရွှေ့သည့်သတင်းများကို ကြားသိရပါသည်။ သူမအား မိသားစုနှင့်ဆက်သွယ်ခွင့်ပြုရန်၊ သူမ၏ရှေ့နေများနှင့်တွေ့ဆုံခွင့်ပြုရန်နှင့် သင့်လျော်သောကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတို့ရရှိစေရန် မိမိတို့မျှော်လင့်ပါသည်” ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောသည်။
ထို့ပြင် “သူမကို ခြွင်းချက်မရှိလွှတ်ပေးရန်နှင့် မတရားသဖြင့်ထိန်းသိမ်းထားသူ အားလုံးကို လွှတ်ပေးရန် မိမိတို့ဆက်လက်တောင်းဆိုသည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ယင်းပြင် အကြမ်းဖက်မှုများရပ်တန့်ရန်၊ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများကို လုံခြုံစွာ အဟန့်အတားမရှိ လက်လှမ်းမီစေရန်နှင့် သက်ဆိုင်သူများအကြား အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးမှုလုပ်ဆောင်ရန် ထပ်လောင်းတောင်းဆိုကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် စစ်အုပ်စုထံ “ဓားစာခံအဖြစ် ရှိနေဆဲ” ဖြစ်ကြောင်း၊ အသက်ရှင်နေသေးပါက သက်ရှိထင်ရှားရှိကြောင်း သက်သေပြရန် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သားငယ် ကိုထိန်လင်း (ခေါ်) ကင်မ်အဲရစ်ကလည်း တောင်းဆိုလျက်ရှိသကဲ့သို့ သပိတ်အဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူများကလည်း Proof of Life လှုပ်ရှားမှုကို ဆက်လုပ်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။
လက်ရှိတွင် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား မိသားစု၊ ရှေ့နေများနှင့် ပုံမှန်တွေ့ဆုံခွင့်ပေးရန်နှင့် “အကြွင်းမဲ့” လွှတ်ပေးရန် ဉရောပသမဂ္ဂ (EU) ကလည်း မေလ ၃ ရက်နေ့က တောင်းဆိုထားသည်။
ထို့ပြင် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့ကလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် ထပ်မံတိုက်တွန်းထားကြသည်။
စစ်အုပ်စုက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေပြည်တော်အကျဉ်းထောင်မှ “သတ်မှတ်နေအိမ်” ၌ ကျန်ရှိပြစ်ဒဏ်များအား ဆက်လက်ကျခံစေရန် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြောင်း ဓာတ်ပုံတပုံနှင့်အတူ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့ ညပိုင်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အာဏာသိမ်းကာလအတွင်း စစ်အုပ်စုသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မိသားစု ၊ ရှေ့နေများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်မပေးဘဲ အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ရှေ့နေအဖွဲ့က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရရေး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကစပြီး စာဖြင့်အကြိမ်ကြိမ်တင်ပြတောင်းဆိုနေသော်လည်း အကြောင်းပြန်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း တရားရုံးနှင့် နီးစပ်သူများက မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖြေဆိုထားသည်။
စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အနေဖြင့် အမှုပေါင်း ၁၉ မှုဖြင့် စွပ်စွဲခံခဲ့ရပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၃၅ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထောင်ဒဏ်ခြောက်နှစ် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ဆက်လက်ချမှတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့နှင့် ယနေ့ (ဧပြီ ၃၀) တို့တွင် ပြစ်ဒဏ်ခြောက်ပုံတပုံ လျှော့သည့်အထဲ ပါဝင်ခဲ့သည့်အတွက် လက်ရှိတွင် ထောင်ဒဏ် ၁၈ နှစ် ၉ လ ဆက်လက်ချမှတ်ခံထားရကြောင်း သိရသည်။
အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထားသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်တွေ့ဆုံခွင့်ပေးရန် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက တောင်းဆို
အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသည့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အာဆီယံအထူးသံတမန်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ပေးရန် ယနေ့ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန် ကြီးဌာနက တရားဝင်ကြေညာချက် ထုတ်ပြန် တောင်းဆိုလိုက်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အကျဉ်း ထောင်မှ နေအိမ်အချုပ်သို့ စစ်တပ်က ပြောင်းရွှေ့လိုက်ခြင်းနှင့် အကျဉ်းသားများကို စစ်တပ်က လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးလိုက်ခြင်းတို့ကို ကြိုဆိုကြောင်း ပြောဆိုသည်။
သို့သော်လည်း ယင်းလုပ်ဆောင်ချက်များသည် စစ်မှန်သော အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးသို့ ရှေးရှုရန်အတွက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရန် လိုအပ်ကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။
“အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးသံတမန်အနေဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ခေတ္တတွေ့ဆုံခွင့်ရရှိရန် တောင်းဆိုချက်ကို မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ခွင့်ပြုပေးလိမ့်မည်ဟု ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက မျှော်လင့်ပါသည်။ ထိုသို့ ခွင့်ပြုပေးခြင်းသည် အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် အမျိုးသားအဆင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန်အတွက် အစုအဖွဲ့အားလုံးနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရမည့် အထူးသံတမန်၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။”ဟု ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ယနေ့ ကြေညာသည်။
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်ငြိမ်မှုအတွက် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရန်မှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို သူမ၏ မိသားစုနှင့် လွတ်လပ်စွာ ဆက်သွယ်ခွင့်ပေးရန်လည်း တိုက်တွန်းထားသည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် စစ်မှန်သော ကတိကဝတ်ရှိမရှိကို ပြသရာရောက်မည်ဟု ဆိုသည်။
ယခုနောက်ဆုံး ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများမှာ အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက် (Five-Point Consensus) ကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် အရှိန်အဟုန်ကောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း၊ မြန်မာ နိုင်ငံကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အားလုံးပါဝင်နိုင်စေရန် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက တိုက်တွန်းထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အာဆီယံအထူးသံတမန်အဖြစ် လက်ရှိ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Theresa Lazaro က တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
