Author: Baby Yit Lone

ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဝါးခယ်မမြို့ပေါ်ရှိ ကောင်းထက်ဆီဆိုင် မီးလောင်ပြီး ဆီဆိုင်တစ်ခုလုံးပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံပြည်သူများက ပြောဆိုသည်။

ယနေ့ မေလ ၂ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် ဝါးခယ်မမြို့ တံတားအဆင်းရှိ ကောင်းထက် ဆီဆိုင်တွင် မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း၊ ထို မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားသည့် အကြောင်းအရင်းကို မသိရှိရသေးဘဲ မီးလောင်မှု အတွင်း လူထိခိုက်မှုမရှိကြောင်း သိရသည်။

“ဘယ်ကနေ စလောင်တာလဲဆိုတာတော့ မသိရသေးဘူး။ လူထိခိုက်မှုတော့မရှိဘူးလို့ သိရတယ်။ ဆီဆိုင် တစ်ဆိုင်လုံးကတော့ မီးလောင်ပြာကျသွားတယ်” ဟု ဒေသခံပြည်သူတစ်ဦးကပြောဆိုသည်။

အလားတူ ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့ကလည်း ဟုမ္မလင်းမြို့ နောင်ပကျစ် ရပ်ကွက်ရှိ ဆိပ်ကမ်းတွင် ဆီတင်မော်တော်များက ကုန်ကားများပေါ်သို့ ဆီရိုက်တင်နေစဉ် အပူလွန်ကဲပြီး ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားရာမှ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း၊ ထိုမီးလောင်မှုကြောင့် မော်တော် ၂၂ စီးနှင့် ကုန်ကား ၂ စီး မီးကူးဆက်လောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၁ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

ဘီးလင်းတွင် အာဝါဒေးပွဲပြန်လူငယ် ၂၃ ဦးကို စစ်တပ်က ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးကာ တစ်ဦးလျှင် သိန်း ၃၀၀ ဖြင့် ပြန်ရွေးခိုင်းနေ၊ စစ်မှုထမ်းအကြောင်းပြ ငွေညှစ်မှုများ တိုင်ကြားသော်လည်း အရေးမယူ

မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်အတွင်း ကျင်းပပြုလုပ်သည့် အာဝါဒေးဖျော်ဖြေရေးပွဲမှ ပြန်လာသော လူငယ် ၂၃ ဦးကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးခဲ့ပြီးနောက် တစ်ဦးလျှင် ငွေကျပ် သိန်း ၃၀၀ အထိ ပေးဆောင်ကာ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခိုင်းနေကြောင်း ဒေသခံပြည်သူများထံမှ သိရှိရသည်။

ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့ နှင့် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းများတွင် ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ရွှေလှေကျေးရွာနှင့် နှင်းပုလဲကျေးရွာအကြား ပြုလုပ်နေသော အာဝါဒေးဖျော်ဖြေရေးပွဲမှ ပြန်လာသော လူငယ်များကို စစ်ကောင်စီတပ်က ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဖမ်းဆီးခံရသူများမှာ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၅ နှစ်အရွယ် အမျိုးသားများဖြစ်ကြပြီး လက်ရှိတွင် ၎င်းတို့အား မိသားစုနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်မပေးဘဲ မော်လမြိုင်မြို့အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ထားကြောင်း သိရသည်။

စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဖမ်းဆီးထားသည့် လူငယ်များကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန်အတွက် ငွေကြေးအမြောက် အမြား တောင်းခံနေကြောင်း သိရှိရသည်။

“စစ်ခွေးတွေ ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးထားသူတွေကို မိသားစုနှင့်တွေ့ခွင့်မပေးဘူး။ စစ်ခွေး ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးထားသူများကို တစ်ဦးလျှင် သိန်း ၂၀၀ ကနေ သိန်း ၃၀၀ နဲ့ ပြန်ရွေးခိုင်းတယ်။ လက်ရှိမှာ စစ်ခွေးတွေ ဖမ်းဆီးထားတဲ့သူတွေကို မော်လမြိုင်မြို့ အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ထဲကို ပို့ဆောင်လိုက်တယ်လို့ သိရတယ်။”ဟု ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်က ရှင်းပြသည်။

ယခုကဲ့သို့ လူငယ်များကို ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးပြီး ငွေညှစ်သည့်လုပ်ရပ်ကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများနှင့် မိသားစုဝင်များအကြား စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများ မြင့်တက်နေသည်။

အလားတူ ပဲခူးတိုင်း၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ရေကျော်ကြီးကျေးရွာရှိ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးဖြစ်သူ ကျော်လွင်က စစ်မှုထမ်းကြေးများကို ကျေးရွာအတွင်းရှိ အိမ်ထောင်စုများထံမှ အဓမ္မကောက်ခံနေကြောင်း ဒေသခံပြည်သူများက ပြောဆိုသည်။

ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ရေကျော်ကြီးကျေးရွာမှ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ကျော်လွင်က ကျေးရွာရှိ အိမ်ထောင်စုတစ်စုလျှင် လစဉ် ငွေကျပ် ၅ သောင်းစီ အတင်းအဓမ္မ ထည့်ဝင်ခိုင်းနေကြောင်း၊ စစ်မှုထမ်းကြေးမပေးနိုင်သော မိသားစုများကို စစ်တပ်နှင့်ရဲခေါ်ကာ အတင်းအကျပ် ခြိမ်းခြောက်ကောက်ခံနေကြောင်း သိရှိရသည်။
–
“ရွာသားတွေမှာ စစ်မှုထမ်းကြေး မတရားတောင်းတော့ အရမ်းကို ဒုက္ခရောက် ကျပ်တည်းကြတယ်။ စီးပွားရေးကလည်း မပြေလည်ဘူး” ဟု ဒေသခံပြည်သူတစ်ဦးက ပြောဆိုသည်။

လက်ရှိတွင် ရေကျော်ကြီးကျေးရွာသားများသည် စစ်မှုထမ်းရန်အတွက် စစ်မှုထမ်းကြေး မပေးနိုင်သူများ၏ လယ်ယာမြေများကို သိမ်းယူမည်ဟုဆိုကာ ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း သိရှိရသည်။

ဓာတ်ပုံ- ပြည်သူများအကြားတွင် ပေါ်ပေါ်တင်တင် ပေါ်တာဆွဲ ဖမ်းဆီးမှုများ လုပ်ဆောင်နေသော အကြမ်းဖက်စစ်တပ်မှ စစ်သားများ။

လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ခြွင်းချက်မရှိ ချက်ချင်း လွှတ်ပေးရန် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်တို့က တောင်းဆို

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူထုခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်လည်းဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ခြွင်းချက်မရှိ ချက်ချင်း လွှတ်ပေးရန် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်တို့က တောင်းဆိုလိုက်ကြသည်။

ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသည့်နေရာကို ပြောင်းလဲလိုက်ပြီး သတ်မှတ်ထားသည့်နေအိမ်တွင် ပြစ်ဒဏ်များ ဆက်လက်ကျခံရန် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား “ချက်ချင်းနှင့် ခြွင်းချက်မရှိ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန်” ဆက်လက်တောင်းဆိုလိုက်ပြီး သူမ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် လုံလောက်သည့် ဆေးကုသမှု ရရှိစေရန် စစ်ကောင်စီကို တိုက်တွန်းခဲ့လိုက်သည်။

အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက “ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ချက်ချင်းနှင့် ခြွင်းချက်မရှိ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်တောင်းဆိုပါသည်” ဟု ပြောကြားသည်။

ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်ကလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့မှုကို မှတ်သားထားပြီး၊ မတရားဖမ်းဆီးခံထားရသူအားလုံးကို “မြန်မြန်ဆန်ဆန်နှင့် ခြွင်းချက်မရှိ” လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ခိုင်မာသည့် နိုင်ငံရေးအဖြေရှာမှုသည် အကြမ်းဖက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်သည့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုအပေါ်တွင်သာ အခြေခံရမည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ယခုဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်လျက်ရှိပြီး “ကောင်း မွန်သော အဆင့်များ” အဖြစ် ရှုမြင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေးနှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများ ထပ်မံလွတ်မြောက်လာရေးအတွက် ဂျပန်က မျှော်လင့်နေသည်ဟု ဂျပန်အစိုးရက သတင်းထုတ်ပြန်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူပေါင်းထောင်ချီ သေဆုံးကာ သန်းနှင့်ချီသော ပြည်သူများ နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လူထုထောက်ခံမှု အများအပြား ရရှိထားဆဲဖြစ်သော်လည်း ပြင်ပနှင့် အဆက်အသွယ် လုံးဝဖြတ်တောက်ခံထားရသည်မှာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ လူသိများသော လူယုံတစ်ဦးဖြစ်သူ ရော်ဂျာစတုန်းသည် မြန်မာနှင့် အမေရိကန်တို့၏ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် စစ်အုပ်စု၏ လော်ဘီအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု သိရသည်။

ရော်ဂျာစတုန်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ Foreign Agents Registration Act (FARA) ဥပဒေအရ နိုင်ငံခြားအကျိုးစီးပွားကို ကိုယ်စားပြု လုပ်ဆောင်နေသူအဖြစ် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ဖြစ်သည်။

သူသည် နိုင်ငံရေးလောကတွင် အတွေ့အကြုံများပြီး ထရမ့်နှင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ရင်းနှီးသည့် ဆက်ဆံရေးရှိသူဖြစ်သည်။ စတုန်းသည် မြန်မာစစ်အုပ်စု ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနအတွက် လော်ဘီလုပ်ပေးရန် တစ်လလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ ဖြင့် ငှားရမ်းခြင်းခံရကြောင်း ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တင်သွင်းခဲ့သည့် FARA မှတ်တမ်း၌ ဖော်ပြထားသည်။

အဆိုပါ ဥပဒေသည် နိုင်ငံခြားအစိုးရ သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အကျိုးဆောင် လော်ဘီလုပ်ပေးမည်သူများအနေဖြင့် မဖြစ်မနေ မှတ်ပုံတင်ရသည့် ဥပဒေတရပ်ဖြစ်သည်။

စတုန်းသည် မြန်မာစစ်အုပ်စုနှင့် အမေရိကန်အစိုးရတို့ ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ကုန်သွယ်ရေး၊ သဘာဝသယံဇာတနှင့် လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးကိစ္စများကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟုလည်း မှတ်တမ်းတွင် ပါရှိသည်။

ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီနှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိသော အမေရိကန်အခြေစိုက် DCI လော်ဘီအဖွဲ့ကို စစ်အုပ်စုက ငှားရမ်းထားရာယင်းအစီအစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စတုန်းကို ယခုကဲ့သို့ ငှားရမ်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

စတုန်းသည် ထရမ့်၏ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်ကာလအတွင်း အလွတ်သဘော အကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထရမ့် သမ္မတသက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း အမာခံထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။

ရုရှားက အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲအတွင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရာတွင် စတုန်းသည် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သို့ လိမ်လည်ပြောဆိုမှု၊ သက်သေများကို နှောင့်ယှက်မှု အပါအဝင် ပြစ်မှုများဖြင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထရမ့်က သူ့ကို ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်အုပ်စုက အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် အရပ်သားအစိုးရအဖြစ် ဟန်ပြပုံဖော်၍ နိုင်ငံတကာတွင် ပုံရိပ်ကောင်းရရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် စတုန်း၏အခန်းကဏ္ဍ ယခုကဲ့သို့ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစ၍ မြန်မာစစ်တပ်၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် ဒီမိုကရေစီ အခြေခံအဖွဲ့အစည်းများကို ဖျက်ဆီးမှုများကြောင့် အမေရိကန်အစိုးရသည် စစ်ခေါင်းဆောင်များအပေါ် ကန့်သတ်ပိတ်ဆို့မှု အမျိုးမျိုးကို ချမှတ်ထားသည်။