Burundanga (ဘူရူဒန်းဂါ) သည် လူသိများသော Scopolamine (စကိုပိုလာမင်း) ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် တောင်အမေရိကနိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် ကိုလံဘီယာ) တွင် ရာဇ၀တ်မှုများ ကျူးလွန်ရန် အသုံးပြုသည့် အဆိပ်သင့်စေသော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းကို “Devil’s Breath” (မာရ်နတ်၏ အသက်ရှူသံ) ဟုလည်း လူသိများကြသည်။
၎င်းနှင့်ပတ်သက်၍ သိထားသင့်သည့် အချက်အလက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
-၁။ ဘူရူဒန်းဂါဆိုတာဘာလဲ။
မူရင်းဇာစ်မြစ်: Brugmansia (ပဒိုင်းပွင့်) ဟုခေါ်သော အပင်မှရရှိသည့် သဘာဝအယ်လ်ကာလွိုက် (Alkaloid) ဖြစ်သည်။
သဘောသဘာဝ: အရသာမရှိ၊ အနံ့မရှိသဖြင့် အစားအသောက်တွင် ရောစပ်ပါက သိရှိရန် ခက်ခဲသည်။
ဆေးဝါးအဖြစ်သုံးစွဲမှု: ဆေးဘက်ဆိုင်ရာတွင် ပျို့အန်ခြင်း၊ ခရီးသွားစဉ် မူးဝေခြင်းနှင့် ခွဲစိတ်မှုမပြုမီ တံတွေးလျှော့ချခြင်းတို့အတွက် (အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ) အသုံးပြုကြသည်။
၂။ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် သက်ရောက်မှုနှင့် အန္တရာယ်
မှတ်ဥာဏ်ပျက်ပြားခြင်း:
၎င်းသည် ဦးနှောက်၏ မှတ်သားနိုင်စွမ်းကို ယာယီဖျက်ဆီးပစ်ပြီး အမြန်မှတ်ဥာဏ် (Amnesia) ကို ဖြစ်စေသည်။
အလိုအလျောက်လိုက်နာခြင်း:
လူကို အသိစိတ်မလွတ်ဘဲ အမိန့်နာခံတတ်သော “စက်ရုပ်” ကဲ့သို့ ဖြစ်စေပြီး၊ မူးယစ်နေစဉ်အတွင်း ကျူးလွန်သူ၏ အမိန့်ကို နာခံမိစေသည်။
အခြားသက်ရောက်မှုများ:
မျက်စိသူငယ်အိမ်ကျယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူနှေးခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်းနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှု လွန်ကဲခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
၃။ ရာဇ၀တ်မှုတွင် အသုံးပြုပုံ
အသုံးပြုသည့်နည်းလမ်း:
အမှုန့်ကို မှုတ်ထုတ်ခြင်း၊ အဖျော်ယမကာတွင် ထည့်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြားမှတစ်ဆင့် စုပ်ယူစေခြင်း (Patch) နည်းလမ်းများဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
ရည်ရွယ်ချက်:
လုယက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခြင်း၊ ဘဏ်အကောင့်မှ ငွေထုတ်ယူခိုင်းခြင်းနှင့် အဖိုးတန်ပစ္စည်းများ ပေးအပ်စေခြင်းတို့အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
အန္တရာယ်ရှိမှု:
ပမာဏများပါက အသက်သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
၄။ ဘူရူဒန်းဂါအကြောင်း လွဲမှားနေသော အယူအဆများ
ချက်ချင်းသတိလစ်ခြင်း:
သတင်းများတွင် ကြားနေရသည့်အတိုင်း လူတစ်ယောက်ကို ချက်ချင်း သတိလစ်သွားအောင် (သို့) မျက်စိတစ်မှိတ်အတွင်း “အိပ်ပျော်” သွားအောင် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ စိတ်ကို ထိန်းချုပ်၍မရအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။
Burundanga သည် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်းကို ပျက်ပြားစေသောကြောင့် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးသည့် မူးယစ်ဆေးဝါးတစ်ခုဖြစ်သည်။
Burundanga ဆိုတာ အဓိကအားဖြင့် Scopolamine လို့ခေါ်တဲ့ ဆေးဝါးတစ်မျိုးကို ဆိုလိုတာဖြစ်ပါတယ်။
၎င်းကို “ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်အရှိဆုံး ဆေးဝါး” လို့တောင် တချို့က တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်။
ဒီဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး သိထားသင့်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို အောက်မှာ အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ် –
၁။ ရရှိလာပုံ
Burundanga ကို Borrachero လို့ခေါ်တဲ့ အပင် (အဆိပ်ရှိ အပွင့်ဖြူဖြူ အလှစိုက်ပင်မျိုး) ရဲ့ အစေ့နဲ့ အရွက်တွေကနေ ထုတ်ယူရရှိပါတယ်။ ဒီအပင်ဟာ တောင်အမေရိကတိုက် (အထူးသဖြင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ) မှာ အများဆုံး ပေါက်ရောက်ပါတယ်။
၂။ ဘယ်လိုအာနိသင်ရှိသလဲ
ဒီဆေးဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။
လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ပျောက်ဆုံးခြင်း: ဆေးမိသွားတဲ့သူဟာ တခြားသူခိုင်းသမျှကို ငြင်းဆန်ခြင်းမရှိဘဲ လိုက်လုပ်တတ်ပါတယ်။
(ဥပမာ- ဘဏ်ထဲကပိုက်ဆံတွေ အကုန်ထုတ်ပေးတာ၊ အိမ်သော့အပ်တာ စသည်ဖြင့်)။
မှတ်ဉာဏ်ပျောက်ဆုံးခြင်း: ဆေးရှိန်ပြယ်သွားတဲ့အခါ မိမိဘာလုပ်ခဲ့သလဲဆိုတာကို လုံးဝ (လုံးဝ) မမှတ်မိတော့ပါဘူး။
သတိလစ်ခြင်း: ပမာဏများသွားရင် သတိလစ်တာ ဒါမှမဟုတ် အသက်သေဆုံးတာအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
၃။ ဘယ်လိုနည်းလမ်းတွေနဲ့ အသုံးပြုသလဲ
ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေဟာ သားကောင်ကို ဒုက္ခပေးဖို့အတွက် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနဲ့ အသုံးပြုကြပါတယ် –
အစားအသောက် ဒါမှမဟုတ် အချိုရည်ထဲ ခိုးခည့်တာ။
စက္ကူ (သို့မဟုတ်) လက်ကမ်းစာစောင်တွေမှာ ဆေးသုတ်ပြီး ကမ်းပေးတာ (အရေပြားကနေတစ်ဆင့် စိမ့်ဝင်စေဖို့)။
မျက်နှာနားကို မှုတ်ထုတ်တာ ဒါမှမဟုတ် အမွှေးနံ့သာလိုမျိုး ပက်ဖျန်းတာ။
၄။ ဆေးပညာအရ အသုံးပြုမှု
အဆိုးဘက်မှာ နာမည်ကြီးပေမဲ့ Scopolamine ကို ဆေးပညာလောကမှာ သင့်တင့်တဲ့ ပမာဏနဲ့ အသုံးပြုပါတယ်။
ကားမူး/သင်္ဘောမူး သက်သာစေရန်: နားနောက်မှာ ကပ်ရတဲ့ ဆေးကပ်ခွာလေးတွေအဖြစ် သုံးပါတယ်။
ခွဲစိတ်မှုမတိုင်ခင်: တံတွေးထွက်နည်းစေဖို့နဲ့ အော့အန်တာ သက်သာစေဖို့ သုံးပါတယ်။
⚠️ သတိပြုရန်
ခရီးသွားလာတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် လူစိမ်းတွေနဲ့ ဆက်ဆံတဲ့အခါ –
မိမိရဲ့ အစားအသောက်နဲ့ အချိုရည်ကို မျက်ခြည်မပြတ်ပါစေနဲ့။
လမ်းမှာ လူစိမ်းကမ်းပေးတဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်၊ ရေမွှေးနမူနာ ဒါမှမဟုတ် အနံ့ပြင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ယူမကိုင်ပါနဲ့၊ အနံ့မရှူပါနဲ့။
ဒီအကြောင်းအရာဟာ ကြောက်စရာကောင်းပေမဲ့ စနစ်တကျ သတိထားနေထိုင်မယ်ဆိုရင် ဘေးကင်းနိုင်ပါတယ်။
တစ်ခုခုထူးခြားတာ ခံစားရရင် လူစည်ကားရာကို အမြန်သွားပြီး အကူအညီတောင်းခံဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
