မိုးလေဝသပညာရှင်များက ယခုနွေရာသီတွင် ရှားပါးပြီး ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော “Monster” အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်တခု စတင်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးလိုက်ပြီး ၎င်းသည် ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်များအလွန်တွင် စံချိန်တင် မှတ်တမ်းတင်မှုများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အပြင်းထန်ဆုံးသော ဖြစ်စဉ်တခု ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိသည်။
အယ်လ်နီညိုဆိုသည်မှာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အပူပိုင်းဒေသရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန် မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သဘာဝရာသီဥတု ဖြစ်စဉ်တခုဖြစ်ပြီး နှစ် နှစ်မှ ခုနှစ် နှစ်အကြား တကြိမ် ပုံမှန်ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
အယ်လ်နီညိုသည် ပုံမှန်လေစီးကြောင်း ပုံစံများ ပျက်ယွင်းသွားခြင်းနှင့် တောင်အမေရိက ကမ်းရိုးတန်းများသို့ ရေနွေးများ စီးဆင်းသွားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ဘက်ခြမ်းမှ ရေနွေးများသည် တောင်အမေရိကဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားသောအခါ အယ်လ်နီညို စတင်သည်။ ထိုသို့ ရွေ့လျားမှုကြောင့် ပီရူးနိုင်ငံအနီးရှိ အောက်ခြေမှ အာဟာရဓာတ်ကြွယ်ဝသော ရေအေးများ အပေါ်သို့ တက်လာကာ လေထုအပူချိန်ကို မြင့်တက်စေသည်။ ၎င်းက လေထုလည်ပတ်မှုကို ပြောင်းလဲစေပြီး နောက်ဆုံးတွင် တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရာသီဥတုပုံစံများကိုပါ ပြောင်းလဲပစ်လိုက်သည်။
လာမည့် နိုဝင်ဘာလတွင် စူပါအယ်လ်နီညို (အလွန်ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညို) ဖြစ်ပေါ်လာရန် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း သေချာနေပြီဟု ဥရောပ အလယ်အလတ်တန်းစား မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်ဗဟိုဌာန (ECMWF) က ပြောသည်။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်သည် ပုံမှန်ထက် ၃ ဒီဂရီစဲလ်စီးယပ်စ် နီးပါးအထိ မြင့်တက်လာရန် ရှိနေသည်။
ဤအပူချိန် အဆင့်သည် စံချိန်တင် မှတ်တမ်းများတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် ၁၈၇၇-၇၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ယခုကဲ့သို့ အတိုင်းအတာကြီးမားသော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်မျိုး တကြိမ်မျှ မကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးသေးပေ။
ရာသီဥတုအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်လဲ
ဤ စူပါအယ်လ်နီညိုသည် တကမ္ဘာလုံးတွင် ရာသီဥတု ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးအင်္ဂလန်ဒေသတွင် စံချိန်တင် နွေရာသီအပူရှိန်ကို ကြုံတွေ့ရနိုင်သလို အပူလှိုင်းများ ပိုမိုကျရောက်ခြင်း၊ စိုထိုင်းဆ မြင့်မားခြင်းနှင့် ကမ်းရိုးတန်းမုန်တိုင်းများကြောင့် ပုံမှန်ထက် မိုးပိုရွာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ပုံမှန် အယ်လ်နီညိုကာလများတွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်မှု နည်းပါးလေ့ရှိသော်လည်း ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင်မူ မုန်တိုင်းများ ပိုမိုများပြားလာတတ်သည်။
ဆောင်းရာသီတွင် တောင်ဘက်ဒေသများ၌ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုစိုစွတ်ပြီး နှင်း ပိုကျနိုင်ကာ၊ မြောက်ဘက်ဒေသများတွင်မူ ပိုမိုနွေးထွေးပြီး စိုထိုင်းဆ နည်းပါးသော ဆောင်းရာသီကို ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။
တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်များ
ထိုသို့ရာသီဥတု ကမောက်ကမဖြစ်မှုများသည် ထိခိုက်လွယ်သော အပူပိုင်းနိုင်ငံများတွင် အစားအစာ ပြတ်လပ်မှု၊ ရေရှားပါးမှုနှင့် ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခများကိုပါ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။
အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်လာနိုင်သည့် အယ်လ်နီညို ရိုက်ခတ်တော့မည် ဖြစ်သောကြောင့် အပူလှိုင်း စံချိန်သစ်များ မြင်တွေ့ရဖွယ်ရှိ သည်။
